Rusya ve Ukrayna, Abu Dabi’de ABD arabuluculuğunda yürütülen iki günlük barış görüşmelerinin sonunda kapsamlı bir esir takası konusunda prensipte anlaşmaya vardı. Ancak 11 Kasım Çarşamba günü sona eren müzakerelerde ateşkes, toprak ve güvenlik düzenlemeleri gibi temel konularda ilerleme kaydedilemedi. Görüşmeler, Kiev ve Moskova arasındaki dokuz ayın ardından ilk doğrudan müzakere olması bakımından önem taşıyordu.
“Şimdiye kadarki en büyük esir takası”
ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Jared Kushner, anlaşmayı olumlu bir gelişme olarak niteledi. Kushner, “Şimdiye kadarki en büyük insani esir takasını gerçekleştirmek konusunda anlaştık” diyerek kesin sayıların perşembe günü netleşeceğini belirtti. Ukrayna’nın baş müzakerecisi Rustem Umerov ile Rus heyetinin başkanı Vladimir Medinskiy planlanan takası doğruladı. Medinskiy, anlaşmanın “prensipte” olduğunu belirtti. Taraflar takasın ne zaman yapılacağını ve kaç esiri kapsayacağını açıklamadı. Takasın ayrıntılarının Moskova’da görüşüleceği bildirildi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, salı günü her iki taraftan 1.000'er, hatta ihtimal dahilinde 1.500'er esirin takasının görüşüldüğünü söylemişti. Mayıs 2025'te İstanbul’da yapılan görüşmelerde de benzer bir esir takası konusunda anlaşma sağlanmıştı. O görüşmelerde ateşkes konusunda ilerleme olmamıştı.
Temel ayrılıklar sürüyor
İki ülke arasında ateşkes ve toprak konusundaki anlaşmazlıklar çözülemedi. Rusya, Ukrayna’nın doğudaki Donbas bölgesinde hâlâ Kiev’in kontrolünde bulunan topraklardan çekilmesini talep etmeyi sürdürüyor. Zelenskiy ise toprak konusundaki kararların liderler düzeyinde ele alınması gerektiğini vurguluyor. Moskova, çatışmaların durdurulmasını kabul etmeden önce daha kapsamlı güvenlik düzenlemelerinin yürürlüğe girmesini şart koşarak acil ateşkes çağrılarını reddediyor. Görüşmelerin ikinci günü iki saatten kısa sürdü. Birinci gün oturumu yaklaşık dört saat sürmüştü.
Kushner, görüşmeleri “esaslı” ve “zorlu” olarak niteledi. Taraflara, güvenlik kaygılarının ele alındığını ancak Moskova’nın Avrupa’nın kabul edebileceği farklı bir gerilim azaltma ve öneri paketi sunması gerektiğinin iletildiğini söyledi. Hem Kiev’in hem Moskova’nın savaş sonrası güvenlik konumuna ilişkin daha fazla netlik istediğini de belirtti.
Avrupa masada değildi
Avrupalı temsilciler, Ukraynalı ve ABD’li yetkililerle ayrı görüşmeler yapmak üzere Abu Dabi’deydi ancak üçlü müzakerelere doğrudan katılmadı. Medinskiy, heyetinin Avrupalı temsilcilerle görüşmediğini söyledi. “Burada hangi sıfatla bulunduklarını pek anlayamıyoruz” dedi. Avrupa ülkelerinden somut bir barış önerisi almadıklarını belirten Medinskiy, onlarla neyi görüşeceklerini sorgulayarak Moskova’nın Avrupalılarla görüşmek için bir neden görmediğini ifade etti. Aynı zamanda Rusya’nın Ukrayna ile görüşmeleri sürdüreceğini ve “tartışmanın kesinlikle devam edeceğini” söyledi.
Umerov ise Ukrayna heyetinin Avrupalı ortaklarla ayrı görüşmeler yaptığını açıkladı. Washington, Avrupa ülkelerinin sürece, özellikle Avrupa’nın gelecekteki güvenlik düzenlemeleri de müzakerelere dahil edildiğinde, ilerleyen aşamalarda katılması gerektiği mesajını verdi. Kushner, Moskova ziyaretinin hedeflerinden birinin Putin’den müzakere formatına Avrupalıları eklemek için “onay” almak olduğunu söyledi.
Sırada Moskova ve Dublin var
Kushner ve özel temsilci Steve Witkoff, 12 Kasım Perşembe günü Moskova’ya giderek Putin’le görüşecek. Kremlin dış politika danışmanı Yuri Uşakov, Putin’in temsilcileri sabah saatlerinde kabul edeceğini ve Abu Dabi görüşmelerinin “esaslı ve yararlı” geçtiğini söyledi. ABD’li yetkililer ardından Dublin’e geçip Zelenskiy’le görüşecek. Dublin’de cuma günü yaklaşık 50 Avrupalı liderin katılacağı gayriresmî AB zirvesi yapılacak. Abu Dabi görüşmelerinin zirvede ana gündem maddesi olması bekleniyor.
Zelenskiy’in yakın çevresinden David Arakhamia, görüşmelerden yıl sonuna kadar bir çözüme ulaşmak yönünde “iyi bir ivme” çıktığını söyledi. Bu değerlendirmeye karşın Putin, Moskova’nın mevcut taleplerinden vazgeçtiğine dair kamuoyuna bir işaret vermedi. Zelenskiy, Putin’le tarafsız bir zeminde buluşmaya hazır olduğunu defalarca söylese de Kremlin bu önerileri reddetti.
