Putin, 5 Kasım’da imzaladığı kararnameyle JTI’ın Rusya’daki dört üretim şirketini “Promışlennıye Aktivı” (Endüstriyel Varlıklar) adlı Rus şirketin geçici yönetimine verdi. Bu şirketler arasında Petro, Donskoy Tabak, JTI Yelets ve Kres Neva bulunuyor. Fabrikalar St. Petersburg, Rostov-na-Donu ve Yelets’te yer alıyor. Dört fabrikanın ikisinde sigara üretiliyor. Promışlennıye Aktivı’nın eylül ayında kaydedildiği bildirildi.
İkinci kararname: Üç şirketin payları
Yeni kararnameyle “Pereslavl-Tabak”, “JTI İnovasyon Ürünleri” ve “JTI Rusya” adlı üç şirketteki sermaye paylarının tamamı aynı Rus şirkete devredildi. Bu şirketler Lüksemburg merkezli JTI Investments Sarl’a ait ve Rusya’daki toptan satış ve diğer ticari faaliyetlerden sorumluydu. Böylece JTI’ın Rusya’daki yedi şirketinin tamamı Rus yönetimine geçmiş oldu.
JTI’ın Rusya’daki payı
JTI, Rus pazarına 1999'da girdi. Winston, Camel, LD ve Sobranie gibi markalarla faaliyet gösteriyor ve pazarın yaklaşık yüzde 40'ını elinde tutuyor. Rusya’da dört fabrikasında yaklaşık 4 bin çalışanı bulunuyor. Şirket, ülkedeki en büyük sigara üreticisiydi. Rusya, Japan Tobacco Grubu’nun gelirinin yaklaşık yüzde 10'unu ve faaliyet kârının yaklaşık dörtte birini sağlıyor. Japon hükümeti, ana şirket Japan Tobacco Inc.’in yüzde 37,55'ine sahip. JTI’ın ilk kararnamenin ardından atabileceği adımları incelediği bildirildi.
Tokyo’dan protesto
Japonya hükümeti, kararı resmî olarak protesto etti ve geri çekilmesini istedi. Japonya Dışişleri Bakanlığı, protesto notunu Moskova’nın Tokyo Büyükelçisine iletti. Baş Kabine Sekreteri Minoru Kihara protestoyu doğruladı. Maliye Bakanı Satsuki Katayama, Japonya’nın Rus yetkilileri yasal çıkarlara saygı göstermeye defalarca çağırdığını belirtti ve gelişmelerin JTI ile birlikte yakından izleneceğini söyledi. Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (METI) ve Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin Rusya’ya gideceği bildirildi. Rusya ile Japonya arasındaki ilişkiler son dönemde sert biçimde bozulmuş durumda.
Rusya’da yabancı şirketlere el koyma dalgası
Rusya, Nisan 2023'te yürürlüğe soktuğu kararnameyle, Batılı ülkelerin Ukrayna savaşı gerekçesiyle uyguladığı yaptırımlara karşılık yabancı şirketlerin ülkedeki varlıklarına el koyabiliyor. Bu kararname, Moskova’nın “dostane olmayan” ilan ettiği ülkelerin şirketlerine ait varlıkların devlet ya da belirlenen Rus şirketlerin geçici yönetimine verilmesine izin veriyor. Son dönemde Nestlé, Auchan, Metro Cash & Carry, Tarkett, Ontex ve FM Logistic gibi yabancı şirketlerin varlıklarının yönetimi Rus kuruluşlara devredildi. JTI, geçici yönetime devredilen ilk büyük uluslararası tütün şirketi.
Putin, 1 Ekim’de uygulamayı savunurken bunun millileştirme anlamına gelmediğini söylemişti. Putin’e göre mekanizma, Batılı ülkelerin Rus şirketlerinin varlıklarına el koymasına karşı benzer adım atabilmek için kullanılıyor. Putin, yabancı varlıkların çalındığı ya da millileştirildiği iddialarını “yalan ve provokasyon” olarak nitelemişti.
