Kerry: Diğer ülkeler yerinde sayıyor
The Guardian'a konuşan Kerry, enerji dönüşümünde gerçek bir ivme yakalayan tek ülkenin Çin olduğunu belirtti. Kerry'ye göre diğer ülkeler bu sırada geride kalıyor. Donald Trump yönetimindeki ABD de bu ülkeler arasında. Kerry, bu ülkelerin hem iklim açısından hem de ekonomik olarak kaybedeceğini savundu.
Kerry, Çin'in petrol ve doğal gazda dışa bağımlılığını fark edip bağımsızlığa karar verdiğini anlattı. İran'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalardan sonra başka ülkelerin de benzer bir yola girdiğini, yenilenebilir enerji kurulumlarında ciddi bir artış yaşandığını söyledi. Bu noktada alaycı bir tonla "Teşekkürler Donald Trump" dedi.
Çin'in yeşil enerji rakamları
Yeşil enerji, pandemi sonrasında ağır ilerleyen Çin ekonomisini ayakta tutan ihracat motorunun önemli bir parçası. Ülkenin temiz teknoloji ihracatı 2025'te 220 milyar doları aştı ve bu yıl yeniden artması bekleniyor. Dünyanın en büyük karbon salımcısı olan Çin, aynı zamanda temiz enerji teknolojilerinin en büyük tedarikçisi.
Küresel güneş paneli üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 85'i, lityum-iyon pil üretim kapasitesinin ise yüzde 80'i Çin'de bulunuyor. 2025'te üretilen elektrikli otomobillerin de yaklaşık yüzde 75'i Çin'den çıktı. Carbon Brief için yapılan bir analize göre ülkenin emisyonları Mart 2024'ten bu yana yatay ya da düşüş eğiliminde.
"Piyasa kararını verdi"
Kerry'ye göre otoriter yönetimler bile Çin'in elde ettiği ekonomik kazanımları görünce düşük karbonlu büyümeye yönelecek. Rakamlara bakınca hangi yolun daha ucuz olduğunu anlayacaklarını söyledi. Kerry'nin değerlendirmesi şöyle: Yenilenebilir enerji, depolama ve geçiş döneminde bir miktar doğal gazla birlikte, yalnızca fosil yakıta dayanmaktan hem daha ucuz hem daha etkili. Dünyanın elektriğe yöneldiğini ve bu eğilimin geri dönmeyeceğini de ekledi.
Çin, COP31'de liderlik üstlenecek mi?
Türkiye'de düzenlenen COP31 öncesinde en çok merak edilen konulardan biri Çin'in nasıl bir tavır alacağı. Çin, Mart 2026'da açıkladığı beş yıllık planında ilk kez küresel iklim yönetişimine aktif katılma ve bu alanda liderlik etme taahhüdüne yer verdi. Bu söylemin eyleme dönüşüp dönüşmeyeceği zirvede anlaşılabilir.
Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü'nden Kevin Tu, Pekin'in enerji dönüşümünü ekonomik modernleşme, enerji güvenliği ve uluslararası nüfuz açısından merkezi bir mesele olarak gördüğünü söylüyor. Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşlar bu tutumu daha da pekiştirdi. Ayrıca Çin'in Kuşak ve Yol girişimi kapsamında 2026'nın ilk yarısında yaptığı yeşil enerji anlaşmalarının değeri, 2025'in tamamını geçti.
Gümrük vergileri ve güven sorunu
Çin, COP31'de yeşil teknolojinin serbest dolaşımının görüşülmesini istiyor. Bu talep, ABD ve Avrupa Birliği'nin Çin yapımı elektrikli araç ve güneş enerjisi ürünlerine uyguladığı gümrük vergilerine dolaylı bir eleştiri olarak yorumlanıyor. Tu'ya göre Çin bu konuda Brezilya, Hindistan ve Güney Afrika gibi gelişmekte olan ülkelerden destek bulabilir.
Öte yandan Bath Üniversitesi'nden Yixian Sun, Çin'in kendi rolüne dair beklentisiyle uluslararası kamuoyunun beklentisi arasında bir uyumsuzluk olduğunu belirtiyor. Özellikle kuzeyli ülkelerin Çin'in liderliğini kabul etmeye hazır olmadığını söylüyor. Asia Society Policy Institute'tan Kate Logan ise Çin'in dışarıdan dayatılan hedeflere mesafeli durduğunu hatırlatıyor. Pekin'in, büyük bir çıktı üretmese de sorunsuz ve iş birliğine dayalı bir COP sonucuyla yetinebileceğini söylüyor. Yetkililerin 2028'deki COP33'e ev sahipliği yapıp yapmama konusunda da karar vermeye çalıştığı belirtiliyor.
Kaynak: The Guardian, Fiona Harvey ve Rebecca Bailey, "US and rest of world must follow China's lead on green energy, says John Kerry", 10 Kasım 2026. Bu yazı, kaynak habere dayanan özgün bir derlemedir.
