Trump, 5 Kasım Perşembe günü yaptığı açıklamada Rusya ile varılabilecek bir anlaşmanın yalnızca Ukrayna’yı değil, daha geniş bir alanı kapsayacağını söyledi. Trump konuşmasında “Bu çok büyük bir anlaşma olacak. Ukrayna’dan daha fazlasını kapsayacak. Hatta tüm Avrupa’yı kapsayabileceğini söyleyebilirim” dedi. Anlaşmanın “büyük ve güzel” olacağını, herkesin memnun kalacağını da ekledi. Ayrıntı vermedi. Trump, bir Rus temsilciyle görüşmesinin ardından konuşmuştu. Görüşmede neler konuşulduğunu söylemeyeceğini belirtti.
Trump’ın açıklamasının ardından özel temsilcisi ve damadı Jared Kushner da X’te bir mesaj yayımladı. Kushner, kıtada son 30 yılı aşkın süredir sürdürülebilir bir güvenlik çerçevesi kurulamadığını, kalıcı barışın koşullarını oluşturmak için “daha geniş bir Avrupa güvenlik mimarisine” ihtiyaç duyulduğunu yazdı. Kushner, girişimin her ülkenin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceğini, hiçbir devletin başka bir devletin güvenlik tercihleri ya da ittifakları üzerinde veto hakkına sahip olmayacağını belirtti. Danışmaların Ukrayna, NATO, AB ve diğer Avrupalı ortakların katılımıyla süreceğini söyledi.
Kallas: “Putin’in veto hakkı yok”
Kallas, Trump’ın adını anmadan yaptığı açıklamada “Avrupa’nın halihazırda yürürlükte bir güvenlik mimarisi var” dedi. Sorunun, bu mimarinin temelini oluşturan anlaşmaların Rusya tarafından sürekli ihlal edilmesi olduğunu söyledi. NATO’nun 2021'de Rusya için bir tehdit oluşturmadığını, bugün de oluşturmadığını belirten Kallas, “Putin’in Avrupa’nın güvenliği üzerinde veto hakkı yok” ifadesini kullandı. Herhangi bir anlaşmanın hayata geçirilebilmesi için AB’nin de müzakere sürecinde yer alması gerektiğini vurguladı.
Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski da, Avrupa dışında yapılacak bir düzenlemenin yalnızca akıl dışı değil, uygulanamaz olacağını söyledi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha, Kallas’la Varşova’da yaptığı görüşmenin ardından Moskova’nın Avrupa güvenliğinin garantörü olarak kabul edilemeyeceğini belirtti. Sybiha, “Ruslarla Avrupa’daki nüfuz alanları hakkında konuşmak yerine, kendimizi Rusya’ya karşı nasıl koruyacağımızı konuşmalıyız” dedi. Ukrayna’nın geleceğine ve Avrupa’nın güvenliğine ilişkin kararların, her iki tarafın doğrudan katılımı olmadan alınamayacağını da vurguladı.
Avrupa Komisyonu Baş Sözcüsü Paula Pinho, bir barış anlaşmasına ulaşılması için önlerinde hâlâ önemli bir çalışma bulunduğunu ve AB’nin kendi güvenliğine ilişkin kararları kendisinin vereceğini söyledi. NATO ise Ukrayna’nın müttefiklerinin savaşı “adil ve kalıcı” biçimde sona erdirmek için çalıştığını yineledi.
Kremlin: “Ayrıntı yok”
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Trump’ın sözleri hakkında “ayrıntı bulunmadığını” söyledi. Rusya’nın tüm tarafların güvenliğini kapsayan bir öneri konusunda Avrupa ülkelerinden herhangi bir teklif almadığını da belirtti.
Abu Dabi’de üçlü görüşme
Diplomatik tartışma, ABD’li temsilcilerin 10-11 Kasım’da Abu Dabi’de Ukrayna ve Rusya’yla yapmayı planladığı müzakereler öncesinde yaşanıyor. Kushner’a göre bunlar, şubattan bu yana yapılacak ilk üçlü barış görüşmeleri olacak. Görüşmelere hazırlık için ABD’li yetkililer, bu haftanın başında Brüksel’de NATO, AB ve Avrupa’nın önde gelen ülkelerinin yetkilileriyle iki gün boyunca bir araya geldi. Kushner video konferansla katıldı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Kushner ve özel temsilci Steve Witkoff’le telefonda görüştüğünü, yeni bir güvenlik çerçevesinden haberdar olduğunu söyledi.
Kushner, Avrupalı ortakları sürecin dışında bırakmayacaklarını söyledi. İlerleme sağlanması hâlinde Avrupa ülkelerinin doğrudan katılımıyla daha geniş, çok taraflı bir müzakere formatına geçilebileceğini belirtti. Yine de Avrupalı liderlerin Abu Dabi’de kendilerini temsil edecek tek bir müzakereci belirlemekte zorlandığı bildirildi.
