ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşında koruma sağladıkları ülkelerin Washington’ın üstlendiği bütün maliyetleri geri ödeyeceğini açıkladı. Trump, 8 Kasım’da CBS’in “60 Minutes” programında Ross Douthat’ın sorularını yanıtlarken konuştu.
“Yüzde 100 yapacaklar”
Douthat’ın, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığını koruyan askeri varlığını nasıl çekebileceğini sorması üzerine Trump, korunan ülkelerin savaş için yapılan her türlü harcamayı geri ödeyeceğini söyledi. Trump, talebini ilgili ülkelere ilettiğini belirtti ve bunun yüzde 100 yerine getirileceğini savundu.
Trump ödemenin tutarı, takvimi veya mekanizması hakkında ayrıntı vermedi. Pentagon’un tahminine göre ABD’nin İran savaşındaki harcaması 16 Ekim itibarıyla 47,1 milyar dolara ulaştı.
Sadece İsrail değil, tüm “korunan ülkeler”
Trump’ın ifadesi tek bir ülkeyle sınırlı değil. Trump, ABD’nin koruduğu ülkelerin savaşın bütün masraflarını geri ödeyeceğini söyledi ve bu ülkeler arasında İsrail’i de sayarak, ABD olmasaydı bu ülkelerin var olamayacağını savundu. Washington’ın bölgedeki askeri varlığı İsrail’in yanı sıra Körfez ülkelerini de kapsıyor. Savaşın başlangıcından itibaren İran, ABD üslerine ev sahipliği yapan ülkeleri vurdu. Katar, Bahreyn ve Dubai gibi yerler çatışma bölgesine dönüştü.
Talep, ilk kez dile getirilmiyor. Mart sonunda Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın savaşın maliyetini Arap ülkelerinden istemeyi düşündüğünü söylemişti. Kıyas olarak 1990'daki Körfez Savaşı gösterilmişti. Körfez Savaşı’nda koalisyon ülkeleri 61 milyar dolarlık maliyetin yaklaşık yüzde 88'ine denk gelen 54 milyar dolarını karşılamıştı. Ancak uzmanlar, bu kez Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ile diğer Arap devletlerinin, 28 Şubat’ta başlayan saldırılardan önce ABD’den müdahale istemediğine dikkat çekiyor. Fox News sunucusu Sean Hannity de mart ayında barış anlaşmasının, İran’ın savaş maliyetini petrolle ödemesini içermesi gerektiğini söylemişti. Tahran ise ABD’den savaş tazminatı talep ediyor.
“Biz olmasaydık İsrail olmazdı”
Trump programda İsrail’e özel olarak da değindi. Trump, bir yıldan uzun süre önce B-2 bombardıman uçaklarıyla üç İran nükleer tesisini vurduklarını hatırlatarak, kendisi olmasaydı İsrail’in var olmayacağını söyledi. Trump, İran’ın saldırılardan önce nükleer silah üretmeye iki hafta uzaklıkta olduğunu da öne sürdü. İran’ın liderliğini hedef alan operasyonlara ABD’nin katılımından pişmanlık duyup duymadığı sorulduğunda Trump pişmanlık ifade etmedi ve seçim sonrası İran’la yeni bir tırmanış aramadığını söyledi.
Ara seçim yenilgisi ve İsrail tepkisi
Röportaj, 3 Kasım’daki ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin kayıp yaşamasının hemen ardından yapıldı. Trump, yenilginin başlıca nedenleri arasında savaşı, benzin fiyatlarındaki artışı ve İsrail’e duyulan tepkiyi gösterdi. İsrail’e dair ifadesi, “büyük bir hoşnutsuzluk” yönündeydi. Savaşın maliyeti ve yakıt fiyatlarındaki artış, Washington’da tartışmanın merkezinde kalmayı sürdürüyor.
