Joe Biden döneminin İçişleri Bakanı Demokrat Deb Haaland, ABD’nin New Mexico eyaletinde yapılan valilik seçimini kazandı. Haaland, ABD’de bir eyaleti yöneten ilk yerli Amerikalı kadın olacak. 3 Kasım’daki seçimde Cumhuriyetçi rakibi Gregg Hull’u yenen Haaland, ilk sayımlarda yüzde 57 oy aldı. Zaferi, seçim gecesi sandıkların kapanmasından kısa süre sonra ilan edildi.
“Hayatımın onuru”
Haaland, sonuçlar belli olduktan sonra paylaştığı mesajda New Mexico’ya teşekkür etti. Valiliğe seçilmeyi “hayatının onuru” olarak niteledi. Çalışan ailelerin ilerleyebileceği, her New Mexico’lunun söz hakkı bulunduğu bir geleceği seçtiklerini söyledi. Albuquerque’deki Route 66 Casino Oteli’nde seçim gecesini izleyen yüzlerce destekçisinin karşısına çıkan Haaland, “Burada her şeyi yapabiliriz” dedi. Rakibi Hull’a da “saygılı” bir kampanya yürüttüğü için teşekkür etti. Hull, ilk saatlerde yenilgiyi kabul etmemişti.
Haaland kimdir?
65 yaşındaki Haaland, Laguna Pueblo kabilesinin üyesi ve New Mexico’da 35. kuşaktan bir yerli aileden geliyor. Siyasete girmeden önce San Felipe Pueblo’da kabile yöneticisi olarak çalıştı. Laguna Kalkınma Şirketi’nin yönetim kuruluna seçilen ilk kadın oldu. Barack Obama’nın 2012 kampanyasında New Mexico’daki yerli seçmenlerin oylarını yönetti. 2014'te vali yardımcılığı için aday oldu ama kaybetti. 2015-2017 arasında New Mexico Demokrat Parti başkanlığını yaptı.
2018'de, Kansas’tan Sharice Davids ile birlikte Kongre’ye seçilen ilk yerli Amerikalı kadınlar arasında yer aldı. Aynı seçimde Alexandria Ocasio-Cortez, Ilhan Omar ve Rashida Tlaib de Kongre’ye girmişti. Biden, 2020'de başkan seçildikten sonra Haaland’ı İçişleri Bakanlığı’na atadı. Haaland bu görevle ABD tarihinde yerli kökenli ilk kabine üyesi oldu.
Haaland kampanyasında, 30'lu yaşlarında bekâr bir anne olarak Medicaid, WIC ve gıda yardımı gibi sosyal yardım programlarından yararlandığını anlattı. New Mexico’da yerli Amerikalılar nüfusun yaklaşık yüzde 12'sini oluşturuyor.
Vali yardımcısı da tarihî bir isim
New Mexico seçmenleri vali yardımcılığına Stephanie Garcia Richard’ı seçti. Garcia Richard, eyalette kamu arazileri komiserliğine seçilen ilk kadın ve ilk Latin kökenli kişi olmuştu. Bir eyaletin iki üst düzey yönetici koltuğuna iki renkli kadını birlikte seçtiği ilk durum bu oldu. Haaland, New Mexico’nun üçüncü kadın valisi olacak. Üst üste üçüncü kez bir kadın eyaleti yönetecek. Görevdeki Vali Michelle Lujan Grisham, yeniden aday olamıyordu.
Tartışma: Televizyon münazarası
Seçim kampanyası genel olarak sakin geçti. Ancak Hull, Haaland’ı bir televizyon münazarasından çekilmekle eleştirdi. Haaland, kanalın önerdiği tarihin, güneydeki çiftçilerle önceden planladığı bir toplantıyla çakıştığını söyledi. Münazara yapılmadı. Bu, New Mexico’da 20 yıl sonra ilk kez vali adayları karşılıklı tartışmadı.
Yerli kadınlar için bir gece
Haaland’ın zaferi, ara seçimlerin yerli Amerikalı kadınlar açısından tarihî bir gece olmasının yalnızca bir parçası. Minnesota Vali Yardımcısı Peggy Flanagan da Senato’ya seçilen ilk yerli kadın olmaya hazırlanıyor. Ojibwe halkından ve White Earth Ulusu üyesi olan Flanagan’ın kazandığı tahmin ediliyor. Bu seçimde rekor sayıda, 358 yerli Amerikalı aday yarıştı. Aralarında Alaska’nın eski temsilcisi Mary Peltola da vardı. Peltola’nın Senato yarışının sonucu henüz netleşmedi.
Haaland ve Flanagan, görev yaptıkları dönemde yerli kadınlar başta olmak üzere yerli halkın karşı karşıya olduğu şiddet sorununa dikkat çekti.
