Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da yaşanan ve 19 işçinin ölümüne yol açan patlamayla ilgili soruşturmada, gözaltına alınan 11 şüpheliden 9'u tutuklandı. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ile bir şüpheli ise ev hapsi şeklinde adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Tutuklananlar Menemen Hatundere Cezaevi’ne gönderildi.
Kimler tutuklandı?
Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturması kapsamında gözaltına alınan 11 şüpheli, jandarmadaki işlemlerin ardından adliyeye sevk edildi. Nöbetçi sulh ceza hakimliği, 9 şüpheliyi “birden fazla kişinin ölümüne sebebiyet vermek” suçlamasıyla tutukladı. Tutuklananların isimleri açıklanmadı. Şüpheliler arasında şu görevlerdeki kişiler bulunuyordu: fabrika müdürü ve işveren vekili, çelikhane müdürü, mekanik bakım şefi, çelikhane şefi, periyodik kontrol mühendisi, bölüm mühendisi, vinç mekanik bakım mühendisi, kalite ve planlama müdürü, idari müdür, şirketin Aliağa şube müdürü ve yönetim kurulu başkanı.
Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran, 10 Kasım Salı günü İstanbul’un Kartal ilçesinde gözaltına alınmıştı. Başaran hakkında ev hapsi şeklinde adli kontrol kararı verildi. Aynı kararın uygulandığı diğer şüphelinin kimliği ve görevi açıklanmadı.
Ölü sayısı 19'a yükseldi
Patlama, 9 Kasım’da saat 12.00 sıralarında fabrikanın çelikhane bölümünde meydana geldi. Ağır yaralanan işçilerden Abdullah Kılınç’ın 11 Kasım’da hayatını kaybetmesiyle ölü sayısı 19'a çıktı. Yaralı sayısı 14. Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturma için 4 Cumhuriyet savcısının görevlendirildiğini açıklamıştı. Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay, fabrikadaki geçmiş ölümlere dair duyum ve ihbarların da başsavcılık tarafından ayrıntılı biçimde incelendiğini söyledi. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) olayla ilgili yayın yasağı getirdi.
Patlama nasıl yaşandı?
İzmir Valiliği’nin açıklamasına göre ilk bulgular, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düştüğüne işaret ediyor. HABAŞ ise patlamanın elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım sırasında yaşandığını duyurdu. Şirket taziye mesajında “acımız tarifsizdir” dedi ve ailelere ve yaralılara destek vermeyi sürdüreceğini belirtti. Bilirkişi incelemeleri başlatıldı, fabrikadaki üretim durduruldu.
Bir ayda üç ölümlü olay
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin aktardığına göre aynı fabrikada patlamadan önce de iki işçi hayatını kaybetmişti. Hakan Doğan 21 Ekim’de yüksekten düşerek, Eyüp Eğinli ise 5 Kasım’da bir iş makinesinin lastiğine hava basılırken meydana gelen patlamada öldü. İSİG’e göre HABAŞ’ın demir çelik fabrikası ve limanında 2018'den bu yana en az 29 işçi hayatını kaybetti. Ekim 2020'de eskimiş sacların değiştirilmesi sırasında ölen Kadir Özdemir’in ailesinin açtığı davada mahkeme 2023'te HABAŞ’ı yüzde 70 oranında asli kusurlu buldu ve tazminat ödenmesine hükmetti.
Şirket raporundaki veriler
HABAŞ’ın 2025 sürdürülebilirlik raporuna göre en az bir iş günü çalışamamaya yol açan “kayıp günlü iş kazası” sayısı şirket çalışanlarında 2024'te 109 iken 2025'te 146'ya çıktı. Taşeron çalışanlarda bu sayı aynı dönemde 38'den 83'e yükseldi. Çalışanların yıllık toplam çalışma süresi ise azaldı. Raporda 2025'te ölümlü iş kazası yaşanmadığı belirtiliyor. Aynı yıl çelik ocağında bir patlamada yedi işçi yaralanmıştı.
Rapora göre taşeron işçilere yönelik temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alan kişi sayısı 269'dan 615'e çıktı. Ancak başka bir tabloda iş güvenliği eğitimlerinin toplam süresinin 2024'te 65 bin 700 saatten 2025'te 8 bin 697 saate gerilediği görülüyor. Raporda bu düşüşün nedeni açıklanmıyor. Şirket, artışın nedenlerinin analiz edildiğini, kişisel koruyucu donanım, mühendislik önlemleri ve taşeron denetimlerinin güçlendirildiğini söylüyor. Raporda çelikhane kumanda odalarının yeniden konumlandırıldığı ve yükleme vincinin fren sisteminin yeniden yapılandırıldığı da yazıyor. Bu çalışmaların 9 Kasım’daki patlamayla bağlantılı olup olmadığı bilinmiyor.
Bakan: Fabrika denetlenmişti
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, fabrikanın daha önce denetlendiğini ve müfettişlerin çok ciddi bir sıkıntı saptamadığını söyledi. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun patlamayı araştırmak üzere bir başmüfettiş görevlendirdiğini, denetim ve teftişler tamamlandıktan sonra kamuoyunun bilgilendirileceğini belirtti.
Tepkiler
Birleşik Metal-İş Sendikası, iş sağlığı ve güvenliğinin maliyet kalemi olarak görülmesini, taşeron çalışma düzenini ve kamu denetimindeki eksiklikleri eleştirdi. Sendika, önceki iki ölümün ardından işverenin hangi önlemleri aldığının ve kamu kurumlarının denetim görevini yerine getirip getirmediğinin açığa çıkarılmasını istedi. İSİG Meclisi, Ege İşçi Birliği’nin fabrika duvarına astığı “HABAŞ’ta iş cinayeti! Artık yeter!” yazılı pankartın aynı gün kaldırıldığını bildirdi. Siyasi parti yöneticileri de başsağlığı mesajı yayımladı. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu patlamanın tüm yönleriyle aydınlatılmasını istedi.
