“Earned Settlement” (hak edilerek kazanılan kalıcı oturum) adı verilen yeni sistemde, göçmenlerin ülkede geçirdikleri süre tek başına yeterli olmayacak. Kalıcı oturum için çalışma hayatına katılım, gelir, İngilizce yeterliliği ve göç kurallarına uyum gibi kriterler dikkate alınacak.
Hükûmet, yeni sistemin 2027 yılı boyunca aşamalı olarak yürürlüğe konulacağını bildirdi.
Kalıcı oturum süresi kişilerin gelirine ve katkısına göre değişecek
Yeni sistemde kalıcı oturum için standart süre 10 yıl olarak belirlendi. Ancak İngiltere ekonomisine ve kamu hizmetlerine daha fazla katkı sağlayan kişilerin daha kısa sürede kalıcı oturum alabilmesinin önü açılacak.
Açıklanan yeni modele göre:
- 3 yıl: Yıllık geliri yaklaşık 125 bin sterlinin üzerinde olanlar ve belirli yüksek yetenek programlarından yararlananlar.
- 5 yıl: Yıllık geliri yaklaşık 50 bin sterlinin üzerinde olanlar, belirli kamu hizmetlerinde çalışanlar ve bazı özel kategorilerdeki göçmenler.
- 10 yıl: Standart koşulları karşılayan göçmenlerin büyük bölümü.
- 20 yıl: Bazı göç kurallarını ihlal eden veya daha kısa süreli oturum hakkından yararlanamayan kişiler.
Bu süreler, başvuru sahiplerinin diğer zorunlu koşulları yerine getirmesine bağlı olacak. Belirli durumlarda sürelerin uzaması da mümkün.
Kalıcı oturum için dört temel koşul getiriliyor
Yeni sistem kapsamında başvuru sahiplerinin, gelir ve çalışma süresinden bağımsız olarak karşılaması gereken zorunlu kriterler bulunacak.
Bunlar:
- Temiz sabıka kaydı: Göçmenlerin kalıcı oturum başvurusunda daha katı adli sicil koşullarını karşılaması gerekecek.
- İngilizce yeterliliği: İngilizce dil seviyesinin mevcut koşullardan daha yüksek olması bekleniyor.
- Kamuya borç bulunmaması: Vergi ve diğer kamu borçlarının ödenmiş olması gerekecek.
- Ulusal sigorta katkısı: Başvuru sahiplerinin belirli bir süre boyunca National Insurance sistemine katkıda bulunmuş olması aranacak.
Hükûmet, bu koşulların kalıcı oturum hakkının kazanılmasında temel ölçütler olacağını belirtiyor.
Sağlık ve bakım sektöründe çalışan göçmenlere istisna
Yeni düzenlemenin en çok tartışılan başlıklarından biri, İngiltere’nin sağlık ve bakım sektöründe çalışan göçmenler oldu.
İlk taslakta bu gruptaki birçok kişinin kalıcı oturum için 15 yıl beklemesi öngörülüyordu. Ancak yapılan değişikliklerle, Mayıs 2025’ten önce ilgili çalışma rotasına dahil olan ve vize koşullarını yerine getiren bakım çalışanlarının beş yıllık mevcut kalıcı oturum yolunu koruması kararlaştırıldı.
Bu çalışanların yıllık en az 25 bin sterlin gelir elde etmesi ve vize koşullarına uyması gerekecek.
Koşulları karşılamayan çalışanlara ise yeni bir beş yıllık vize başvurusu yaparak çalışma hayatına devam etme ve kalıcı oturum için gerekli koşulları tamamlama fırsatı sunulacak.
Benzer geçiş düzenlemelerinin belirli sağlık ve eğitim sektörü çalışanları için de uygulanması öngörülüyor.
Bazı göçmenler 30 yıla kadar bekleyebilir
Yeni düzenlemenin en sert hükümleri, İngiltere’ye düzensiz yollarla gelen göçmenleri ve bazı sığınmacıları kapsıyor.
Hükûmetin açıkladığı modele göre, sığınmacıların kalıcı oturum süresi geldikleri yol ve statülerine göre değişecek.
- Güvenli ve yasal yollar üzerinden gelen sığınmacılar beş yıl sonra kalıcı oturuma başvurabilecek.
- Belirli koşulları karşılamayan diğer sığınmacılar için başlangıç süresi 20 yıl olacak.
- İngiltere’ye küçük teknelerle veya diğer düzensiz giriş yöntemleriyle gelenlerin kalıcı oturum süresi 30 yıla kadar çıkabilecek.
Bununla birlikte, çalışma veya eğitim gibi faaliyetler üzerinden belirli sürelerin düşürülmesi mümkün olacak.
Düzenleme, İngiltere’nin göç politikasında yasal yollarla ülkeye gelenleri teşvik etmeyi ve düzensiz göçü caydırmayı amaçlayan yaklaşımının bir parçası olarak sunuluyor.
Aile birleşimi ve mevcut göçmenler de düzenlemeden etkilenebilir
Yeni sistemin önemli özelliklerinden biri, yalnızca bundan sonra İngiltere’ye gelecek göçmenleri değil, ülkede bulunan ve henüz kalıcı oturum almamış kişileri de kapsamasının öngörülmesi.
Hükûmet, yeni koşulların başvuru sırasında geçerli olacağını ve mevcut göçmenlerin de değişikliklerden etkilenebileceğini belirtiyor.
Bu durum, İngiltere’de beş yıllık kalıcı oturum planıyla yaşayan ve mevcut kurallara göre 2027’den itibaren başvuru yapmayı bekleyen yüz binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor.
Ailelerin birlikte kalıcı oturum alabilmesine ilişkin düzenlemelerde ise bazı kolaylıklar getirileceği açıklandı. Özellikle eşlerin ve çocukların farklı zamanlarda statü kazanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ancak aile birleşimi, çocuklar ve bazı özel göç kategorileri için farklı kurallar uygulanabilecek.
Hükûmet değişikliklerin 500 bin kişiyi etkilemesini bekliyor
İngiltere İçişleri Bakanlığı, yeni sistem nedeniyle 500 binden fazla kişinin beş yıldan daha uzun süre kalıcı oturum beklemek zorunda kalacağını tahmin ediyor.
Hükûmet, değişikliklerin sosyal yardımlar üzerindeki harcamaları azaltacağını ve göçmenlerin ülke ekonomisine daha fazla katkıda bulunmasını teşvik edeceğini savunuyor.
Buna karşılık göçmen hakları kuruluşları ve bazı hukuk çevreleri, kalıcı oturum süresinin uzatılmasının ailelerin geleceğini belirsizleştirebileceği ve göçmenlerin uzun süre geçici statüde yaşamasına neden olabileceği uyarısında bulunuyor.
Özellikle kuralların geriye dönük olarak mevcut göçmenlere uygulanması, düzenlemenin en tartışmalı yönlerinden biri.
Düzenleme 2027’de yürürlüğe girecek
İngiltere hükûmeti, yeni kalıcı oturum sisteminin 2027 yılı boyunca aşamalı olarak uygulanacağını açıkladı. İlk düzenlemelerin aralık ayında göç kurallarına eklenmesi bekleniyor.
Yeni sistemle birlikte İngiltere’de kalıcı oturum hakkı, yalnızca belirli bir süre ülkede yaşamanın sonucu olmaktan çıkarılarak ekonomik katkı, çalışma hayatına katılım, dil yeterliliği ve göç kurallarına uyum gibi kriterlere bağlanacak.
Düzenlemenin ayrıntıları ve uygulama koşulları önümüzdeki dönemde açıklanacak. İngiltere’de yaşayan ve kalıcı oturum planı yapan göçmenler açısından yeni kuralların nasıl uygulanacağı, özellikle mevcut başvurular ve geçiş düzenlemeleri bakımından önem taşıyor.
