İnternet üzerinden yürütülen yasa dışı bahis faaliyetleri, son yıllarda ceza soruşturmalarının teknik yönü en ağır alanlarından biri hâline geldi. Dosyalarda yalnız banka hareketleri değil, cep telefonu incelemeleri, mesajlaşma kayıtları, IP verileri, elektronik para hesapları, internet oturumları, kullanıcı panelleri, kripto varlık hareketleri ve çok sayıda kişi arasındaki para transferleri birlikte değerlendirilebiliyor. Soruşturmanın hacmi büyüdükçe bir kişinin sistem içindeki gerçek rolünün belirlenmesi de güçleşiyor.
7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 5. maddesi, yasa dışı bahis faaliyetleriyle bağlantılı farklı eylemleri ayrı suç tipleri altında düzenliyor. Özellikle 5/b ve 5/c bentleri, internet üzerinden yürütülen bahis soruşturmalarında en sık tartışılan hükümler arasında bulunuyor.
Kanunun 5/b bendinde, yurt dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla veya başka yollarla erişim sağlanarak Türkiye’den oynanmasına imkân verilmesi suç olarak düzenleniyor. Bu fiil bakımından dört yıldan altı yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
5/c bendinde ise spor müsabakalarına dayalı bahis veya şans oyunlarıyla bağlantılı para nakline aracılık edilmesi ayrı bir suç olarak kabul ediliyor. Düzenleme kapsamında üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanabiliyor.
İki düzenleme aynı bahis organizasyonu içinde yan yana görülebilse de suçların maddi hareketleri birbirinden farklı. Bir şüphelinin banka hesabında para hareketleri bulunması, telefonunda bir bahis sitesine ilişkin kayıt çıkması veya başka bir şüpheliyle iletişim kurması tek başına kişinin hangi bent kapsamında sorumlu tutulacağını göstermiyor. Kişinin fiilen ne yaptığı, organizasyon içindeki konumu, teknik altyapıyla ilişkisi ve finansal hareketlerdeki fonksiyonu ayrı ayrı belirlenmek zorunda.
Ceza ve bilişim hukuku alanında çalışan Av. Ramazan Sertan Safsöz, özellikle geniş çaplı bahis soruşturmalarında dijital delillerin rol tespitindeki önemine dikkat çekiyor. Safsöz’e göre dosyanın sağlıklı değerlendirilebilmesi için yalnız hangi verinin bulunduğuna değil, verinin hangi cihazdan, hangi yöntemle, hangi zaman aralığında ve hangi kullanıcıyla ilişkilendirilerek elde edildiğine de bakılması gerekiyor.
Av. Ramazan Sertan Safsöz dijital delillerin değerlendirilmesinde bağlamın belirleyici olduğunu ifade ediyor. “Yasa dışı bahis dosyalarında karşılaşılan önemli sorunlardan biri, dijital verinin bağlamından koparılarak okunmasıdır. Bir telefonda bahis sitesine ait ekran görüntüsünün bulunması ile o sitenin yönetim panelinin kullanılması aynı şey değildir. Bir banka hesabına para gelmesi ile bahis organizasyonunun finansal trafiğinin bilinçli biçimde yönetilmesi de aynı hukuki anlama sahip değildir. Dijital delilin kişiye hangi rolü yüklediği teknik olarak açıklanmadığında maddi olgular birbirine karışabilir.”
7258 Sayılı Kanun’un 5/b Bendi Teknik Erişim Boyutuna Odaklanıyor
7258 sayılı Kanun’un 5/b bendinin merkezinde, yurt dışında oynatılan bahis veya şans oyunlarının Türkiye’den oynanmasına erişim sağlayarak imkân verme hareketi bulunuyor. Bu nedenle 5/b kapsamında yapılacak değerlendirmede kişinin bahis organizasyonunun teknik erişim katmanına hangi somut fiille katkı sunduğunun belirlenmesi önem taşıyor.
Alan adı yönlendirmeleri, erişim adreslerinin değiştirilmesi, kullanıcıların yeni alan adlarına taşınması, bahis platformlarının erişilebilir tutulması, yönetici veya temsilci panellerinin kullanılması, teknik hesapların yönetimi ve erişimin sürekliliğini sağlayan işlemler dosyanın özelliklerine göre inceleme konusu olabiliyor.
Bununla birlikte bir teknik verinin cihazda bulunması ile o verinin suçun icrasında kullanılması arasında otomatik bir eşitlik kurulamaz. İnternet geçmişinde belirli bir alan adının görünmesi, kişinin siteyi ziyaret ettiğini gösterebilir. Aynı kayıt, o kişinin bahis sitesini yönettiğini veya Türkiye’den bahis oynanmasına imkân sağlayan teknik faaliyeti gerçekleştirdiğini tek başına ortaya koymayabilir.
Yönetim paneli oturumları, kullanıcı yetkileri, parola kayıtları, doğrulama mesajları, sunucu bağlantıları, panel üzerinde yapılan işlemler, işlem tarihleri ve aynı zaman aralığında kullanılan IP adresleri rol tespitinde daha güçlü bir anlam taşıyabilir. Teknik incelemenin amacı, cihaz içinde bahisle bağlantılı herhangi bir veri bulmakla sınırlı kalmamalı; verinin isnat edilen eylemle ilişkisi açıklanmalıdır.
Ortak kullanılan bilgisayarlar, birden fazla kişinin erişebildiği telefonlar, şirket cihazları veya paylaşımlı hesaplar bakımından cihazın kimin zilyetliğinde olduğu ile belirli bir dijital işlemi kimin gerçekleştirdiği her zaman aynı cevabı vermeyebilir. Cihazdan çıkan veri kullanıcı kimliği, zaman bilgisi ve bağlantı kayıtlarıyla desteklenmediğinde ceza sorumluluğunun kişiselleştirilmesi güçleşir.
Av. Ramazan Sertan Safsöz, 5/b kapsamındaki dosyalarda IP kayıtlarının da tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. “Bir IP adresinin bulunması teknik incelemenin sona erdiği anlamına gelmez. Dinamik IP kullanımı, CGNAT yapısı, kaynak port bilgisi, oturumun kesin zaman damgası ve internet bağlantısının fiilî kullanıcısı önemlidir. Çok sayıda kullanıcının aynı dış IP adresini paylaşabildiği yapılarda eksik bağlantı verisi üzerinden kişi eşleştirilmesi teknik hata riskini artırabilir. Dijital delilin görevi tahmin üretmek değil, belirli bir eylemi belirli bir kişiyle güvenilir biçimde ilişkilendirmektir.”
5/c Bendinde Belirleyici Alan Para Nakline Aracılık
7258 sayılı Kanun’un 5/c bendi, 5/b’den farklı bir hareketi cezalandırıyor. Spor müsabakalarına dayalı bahis veya şans oyunlarıyla bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler hakkında hapis ve adli para cezası öngörülüyor.
İnternet tabanlı bahis organizasyonlarının faaliyetini sürdürebilmesi için para giriş ve çıkışlarının yönetilmesi gerekiyor. Oyuncular tarafından yatırılan tutarların toplanması, kazanç ödemelerinin gerçekleştirilmesi, farklı hesaplar arasında bakiye aktarılması, banka hesaplarının kullanılması, elektronik para kuruluşlarından yararlanılması veya finansal akışın çok sayıda kişi ve hesap üzerinden bölünmesi soruşturmalarda 5/c açısından önem kazanabiliyor.
Bu suç tipi bakımından kritik nokta, para transferinin bahis faaliyetiyle bağlantısının ve kişinin bu bağlantı içindeki rolünün ortaya konulmasıdır. Bir banka hesabında yüksek işlem hacmi bulunması, çok sayıda kişiden para gelmesi veya paranın kısa sürede başka hesaplara aktarılması araştırılması gereken önemli veriler oluşturabilir. Bununla birlikte ceza sorumluluğu yalnız işlem sayısından veya toplam tutardan hareketle belirlenemez.
Para hareketinin nedeni, hesap sahibinin işlemler üzerindeki hâkimiyeti, transfer talimatlarını kimin verdiği, paranın hangi hesaplara yönlendirildiği, varsa komisyon ilişkisi, mobil bankacılık oturumları ve dijital iletişim kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.
Bu ayrım, yasa dışı bahis ve kumar suçları bakımından kişinin organizasyon içinde para transferine aracılık eden, teknik erişim sağlayan, hesap temin eden, kullanıcı ilişkilerini yöneten veya farklı bir rol üstlenen kişi olarak doğru konumlandırılması açısından önem taşıyor. Aynı soruşturma dosyasında yüzlerce banka hesabı ve binlerce transfer bulunması hâlinde finansal verinin tek başına okunması kişisel ceza sorumluluğunun belirlenmesi için yeterli olmayabilir.
Av. Ramazan Sertan Safsöz’e göre 5/c soruşturmalarında banka kayıtları ile dijital materyaller arasındaki kesişim çoğu dosyada temel inceleme alanlarından birini oluşturuyor. Safsöz, “Banka hesabında görünen hareketler bize paranın nereden gelip nereye gittiğini gösterir. Fakat hesabın neden kullanıldığını, transferleri kimin yönettiğini ve hesap sahibinin bahis faaliyetiyle ilişkisini her zaman tek başına açıklamaz. Telefon yazışmaları, hesap hareketleri, oturum kayıtları, para gönderme talimatları, IBAN listeleri, elektronik para hesapları ve varsa komisyon konuşmaları birlikte incelendiğinde kişinin rolü daha sağlıklı belirlenebilir. Mali veri ile dijital veri birbirinden kopuk okunmamalıdır.” değerlendirmesinde bulunuyor.
Her Para Hareketi Aynı Hukuki Anlama Sahip Değil
Bahis soruşturmalarında sık karşılaşılan durumlardan biri, üçüncü kişilere ait banka hesaplarının organizasyon içinde kullanıldığı iddiasıdır. Bazı dosyalarda çok sayıda hesap kısa dönemlerle aktif hâle getiriliyor, farklı kişilerden para kabul ediyor ve bakiyeler başka hesaplara aktarılıyor. Bu yapı, para nakline aracılık suçunun araştırılmasını doğal olarak gündeme getiriyor.
Banka hesabının belirli bir kişinin adına kayıtlı olması ise ceza sorumluluğunun bütün unsurlarını tek başına açıklamıyor. Hesabın fiilen kim tarafından kullanıldığı, mobil bankacılığa hangi cihazlardan giriş yapıldığı, para transferlerinin hangi IP ve cihazlarla gerçekleştirildiği, doğrulama kodlarının hangi telefon hattına gönderildiği ve hesap sahibinin diğer şüphelilerle iletişimi önem kazanıyor.
Bir banka hesabının başka bir kişi tarafından yönetildiği iddia edildiğinde, hesap sahibinin bu kullanımdan haberdar olup olmadığı ve hesabın hangi amaçla kullanıma bırakıldığı da araştırılmalıdır. Hesabın bahis organizasyonuna bilinçli biçimde tahsis edildiğini gösteren mesajlar, düzenli komisyon ödemeleri veya transfer talimatları bulunması ile hesabın farklı bir hukuki veya fiilî ilişki nedeniyle üçüncü kişi tarafından kullanılması aynı delil değerine sahip değildir.
Ceza sorumluluğunun kişiselliği ilkesi özellikle burada önem kazanıyor. Soruşturmanın kapsamı ne kadar büyük olursa olsun her şüpheli yönünden fiilin ayrı değerlendirilmesi gerekiyor. Bir organizasyon şemasının içinde ismin veya banka hesabının bulunması, kişinin hangi hareketi gerçekleştirdiğinin açıklanması gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.
Dijital Delil İncelemesinde Verinin Elde Edilme Yöntemi de Önem Taşıyor
Cep telefonları ve bilgisayarlar, yasa dışı bahis soruşturmalarının önemli bölümünde temel delil kaynakları arasında bulunuyor. Mesajlaşma uygulamaları, tarayıcı geçmişi, ekran görüntüleri, notlar, rehber kayıtları, doğrulama mesajları, banka uygulamaları, elektronik para servisleri ve internet oturumları kişinin faaliyetleri hakkında önemli veriler sağlayabiliyor.
Dijital materyalin delil değeri yalnız cihazdan bir kaydın çıkarılmasıyla sınırlı değil. İncelemenin teknik güvenilirliği de önem taşıyor. Cihazın nasıl elde edildiği, adli kopyanın hangi yöntemle alındığı, verinin bütünlüğünün korunup korunmadığı, hash değerlerinin kayda geçirilip geçirilmediği, silinmiş verilerin hangi yöntemle kurtarıldığı ve hazırlanan raporun başka bir uzman tarafından denetlenebilir olup olmadığı değerlendirilmesi gereken konular arasında yer alıyor.
Av. Ramazan Sertan Safsöz, dijital delilin yalnız birkaç ekran görüntüsüne indirgenmesinin ceza dosyalarında önemli sorunlara yol açabileceğini belirtiyor. “Bir inceleme raporunda yalnız belirli ekran görüntülerinin bulunması her zaman yeterli değildir. Ekranın hangi uygulamadan geldiği, verinin cihazda gerçekten bulunup bulunmadığı, oluşturulma ve değiştirilme tarihleri, konuşmanın devamı, kullanıcı hesabının kime ait olduğu ve kaydın dosyanın diğer delilleriyle ilişkisi görülmelidir. Hem iddia makamı hem savunma bakımından denetlenebilir veriye ihtiyaç vardır.”
Özellikle mesajlaşma içeriklerinde tek bir cümlenin bağlamından ayrılması yanlış yorumlara açık olabilir. Para transferine ilişkin bir mesaj, gönderici ve alıcı bilgileriyle, görüşmenin öncesi ve sonrasıyla, aynı tarihte gerçekleşen banka işlemleriyle ve kullanılan hesabın sahibiyle birlikte ele alındığında daha anlamlı hâle gelir.
Aynı yöntem 5/b kapsamında değerlendirilen teknik yazışmalar bakımından da geçerlidir. “Panel”, “domain”, “oran”, “yatırım”, “çekim” veya “hesap” gibi kelimelerin bir yazışmada bulunması, tek başına suçun unsurlarını ortaya koymaz. Kayıtların hangi faaliyete ilişkin olduğu, kullanılan kavramların konuşma içindeki anlamı ve şüphelinin ilgili faaliyete hangi iradeyle katıldığı araştırılmalıdır.
Zaman Damgaları Para ve Dijital Veri Arasındaki Bağı Ortaya Çıkarabilir
Dijital delillerde zaman bilgisi kimi zaman ikinci planda görülse de bahis soruşturmalarında kronoloji kişinin rolünü doğrudan etkileyebilir. Bir banka hesabına para geldiği saat, başka bir hesaba transfer yapıldığı zaman, telefonda bulunan mesajın oluşturulma tarihi, sisteme giriş kaydı ve IP oturumu dakika hatta saniye düzeyinde karşılaştırılabilir.
Farklı sistemlerin farklı saat dilimleri kullanması, cihaz saatinin hatalı olması veya log kayıtlarının UTC üzerinden tutulması yüzeysel karşılaştırmaları yanıltıcı hâle getirebilir. Finansal işlemler ile dijital kayıtların aynı zaman çizelgesine oturtulması, özellikle para nakline aracılık iddiasında önemlidir.
Bir mesajın transferden önce mi sonra mı gönderildiği bile hukuki değerlendirmenin yönünü değiştirebilir. Para gönderme talimatı olduğu ileri sürülen bir mesajın ilgili banka işleminden sonra oluşturulduğu görülürse iki veri arasındaki ilişki yeniden değerlendirilmek zorunda kalabilir.
Benzer biçimde belirli bir yönetim paneli oturumunun şüphelinin cihazıyla ilişkilendirildiği dosyada, o sırada kullanılan IP adresi, cihaz kaydı, oturum süresi, giriş yapılan kullanıcı hesabı ve panel üzerinde yapılan somut işlemler birlikte incelenmelidir.
5/b ile 5/c Arasındaki Sınır Kişinin Gerçek Rolüyle Belirleniyor
Geniş çaplı yasa dışı bahis soruşturmalarında aynı organizasyon içinde teknik altyapıyla ilgilenen kişiler, finansal işlemleri yöneten kişiler, banka hesabı temin ettiği iddia edilen kişiler, müşteri iletişimini sağlayan çalışanlar ve yöneticiler bulunabiliyor. Her rolün aynı suç tipine dönüştürülmesi mümkün değil.
Bir kişinin teknik erişimin devamlılığını sağlayan işlemleri yürüttüğü iddia ediliyorsa 5/b yönünden değerlendirme gündeme gelebilir. Başka bir kişinin bahisle bağlantılı paranın hesaplar arasında taşınmasını organize ettiği ileri sürülüyorsa 5/c yönünden inceleme yapılabilir. Aynı kişinin farklı nitelikte eylemler gerçekleştirdiği iddia ediliyorsa her fiilin ayrıca belirlenmesi ve hukuki nitelendirmenin buna göre yapılması gerekir.
Av. Ramazan Sertan Safsöz, soruşturmadaki rol ayrımının iddianamenin kapsamını da doğrudan etkilediğini belirtiyor. “Bir kişiye yalnız bahis organizasyonu içinde yer aldığı yönünde genel bir isnat yöneltilmesi ceza hukuku bakımından yeterli değildir. Kişinin hangi işlemi yaptığı, işlemi hangi tarihte gerçekleştirdiği, hangi araçları kullandığı ve eylemin kanundaki hangi maddi harekete karşılık geldiği gösterilmelidir. Dijital delil incelemesinin gerçek değeri de burada ortaya çıkar. Teknik veri kişiyi yalnız genel bir yapı içinde göstermek yerine bireysel fiili açıklamalıdır.”
Mali Analizlerde İşlem Örüntüsünün Bahis Faaliyetiyle Bağı Kurulmalı
MASAK analizleri, banka kayıtları ve finansal ilişki şemaları yasa dışı bahis dosyalarında önemli bir yer tutuyor. Çok sayıda kişiden para alan ve kısa süre içinde bakiyeyi başka hesaplara aktaran hesaplar soruşturmanın odağına girebiliyor. İşlem örüntüleri, araştırılması gereken finansal davranışların belirlenmesi bakımından önemli bir başlangıç noktası sağlayabilir.
Bununla birlikte finansal davranışın ceza hukuku bakımından anlamı, işlemlerin bahis faaliyetiyle bağının kurulmasına bağlıdır. Hesaba para gönderen kişilerin kimlikleri, bu kişilerin bahis faaliyetiyle ilişkisi, ödeme açıklamaları, karşı hesapların organizasyonla bağlantısı, işlemlerden elde edildiği iddia edilen menfaat ve hesap sahibinin dijital iletişimleri birlikte değerlendirilmediğinde mali tablo eksik kalabilir.
Özellikle ticari faaliyeti bulunan kişiler veya şirket hesapları bakımından olağan ticari işlemler ile bahis organizasyonuna ait olduğu iddia edilen işlemlerin ayrıştırılması gerekir. Yüksek para trafiği tek başına suç göstergesi olarak kabul edilemez. İncelemenin amacı, olağan finansal faaliyetten ayrılan hareketleri belirlemek ve bu hareketlerin yasa dışı bahis sistemiyle ilişkisini somut verilerle ortaya koymaktır.
Benzer dikkat kripto varlık ve elektronik para işlemleri bakımından da gereklidir. Bir kripto cüzdan adresiyle temasın bulunması, ilgili cüzdan üzerindeki tasarruf yetkisinin ve transferin amacının ayrıca araştırılması ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Elektronik para hesabı veya sanal ödeme altyapısının kullanılması da hizmetin hangi işlemde, kimin talimatıyla ve hangi ekonomik ilişki kapsamında kullanıldığının belirlenmesiyle anlam kazanır.
Toplu Operasyonlarda Bireysel Delil İncelemesi Daha Fazla Önem Kazanıyor
Yasa dışı bahis soruşturmaları kimi zaman yüzlerce şüpheli, çok sayıda dijital cihaz ve milyonlarca satır finansal kayıt içerebiliyor. Böyle dosyalarda soruşturmanın teknik olarak yönetilebilir hâle getirilmesi amacıyla bağlantı analizleri, finansal ilişki haritaları ve otomatik sınıflandırmalar kullanılabiliyor. Ancak otomasyonun veya ilişki analizinin ortaya çıkardığı bağlantı, tek başına ceza sorumluluğunun kendisi değildir.
Aynı telefon rehberinde bulunmak, aynı para transfer zincirinde görünmek veya aynı IP grubuyla ilişkilendirilmek kişiler arasında araştırılması gereken bir temas oluşturabilir. Bu temasın suçun maddi ve manevi unsurlarını gösterip göstermediği ise bireysel deliller üzerinden belirlenmelidir.
Av. Ramazan Sertan Safsöz, yüksek hacimli soruşturmalarda savunmanın da yalnız tek bir belgeye itiraz etmek yerine kullanılan veri setinin bütünlüğünü incelemesi gerektiğini ifade ediyor. Safsöz, “Büyük dosyalarda sorun bazen tek bir yanlış kayıttan değil, verinin sınıflandırılma biçiminden kaynaklanabilir. Kişinin hangi kriterle finans grubuna, teknik gruba veya organizasyon yöneticileri arasına alındığı, kullanılan kriterlerin ham veriyle doğrulanıp doğrulanamadığı, aynı isim veya telefon numarasının başka kişilerle karışma ihtimali, IP eşleştirmesinde kaynak port bilgisinin bulunup bulunmadığı ve banka hesaplarının fiilî kullanıcısının kim olduğu incelenmelidir.” diyor.
Teknik Bağlantı Doğrudan Ceza Sorumluluğu Anlamına Gelmiyor
Dijital soruşturmalarda karşılaşılan kavramsal sorunlardan biri, teknik bağlantının doğrudan ceza sorumluluğu anlamına geldiğinin kabul edilmesidir. Bir cihazın belirli bir internet hizmetine bağlanması, bir hesabın belirli bir panelde oturum açması veya bir telefon numarasının belirli bir mesaj grubunda bulunması araştırılması gereken önemli olgulardır. Ancak her teknik temas, kişinin suçun icrasına bilinçli katkı sunduğunu tek başına göstermez.
Özellikle 5/b bakımından erişim sağlayan teknik altyapının kim tarafından yönetildiği araştırılırken kullanıcı yetkilerinin niteliği de önem kazanır. Sadece görüntüleme yetkisi bulunan bir kullanıcı hesabı ile alan adı değiştirebilen, kullanıcı yönlendirebilen veya sistem ayarlarına müdahale edebilen bir yönetici hesabı aynı fonksiyona sahip değildir.
Adli bilişim incelemesinde yalnız kullanıcı adının bulunması yerine hesabın yetki seviyesi, oturum tarihleri, oturumun gerçekleştiği cihaz ve panel üzerinde yapılan somut işlemler araştırıldığında isnadın sınırları daha sağlıklı belirlenebilir.
Benzer ayrım 5/c bakımından da geçerlidir. Bir banka hesabı üzerinde hukuki tasarruf yetkisinin bulunması ile para naklinin bahis sistemi adına ve bilinçli biçimde yürütülmesi farklı meselelerdir. Mobil bankacılık oturumları, transfer şablonları, kayıtlı alıcılar, doğrulama mesajları ve diğer şüphelilerle yapılan görüşmeler banka hesabının yalnız kime ait olduğunu değil, fiilen nasıl kullanıldığını göstermeye yardımcı olabilir.
Av. Ramazan Sertan Safsöz, dijital delilin kişinin kastından bağımsız ele alınamayacağını ifade ediyor. “Teknik veri öncelikle bir temas noktası sunar. Ceza sorumluluğu bakımından ise o temasın anlamı çözülmelidir. Kişinin neye eriştiği, hesabı hangi amaçla kullandığı, işlemlerin süreklilik gösterip göstermediği, belirli bir menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığı ve diğer verilerin aynı anlatımı destekleyip desteklemediği birlikte incelenmelidir. Aksi hâlde teknik bağlantı ile suçun icrasına bilinçli katılım arasındaki fark ortadan kalkabilir.”
Silinmiş Veriler de Teknik Bağlamından Koparılmamalı
Adli bilişim incelemelerinde silinmiş mesajlar, kaldırılmış uygulamalar veya temizlenmiş tarayıcı geçmişi de raporlara konu olabiliyor. Silinmiş bir verinin kurtarılması önemli olabilir ancak verinin ne zaman silindiği, hangi kullanıcı tarafından oluşturulduğu ve dosyanın diğer kayıtlarıyla uyumu belirlenmeden yalnız silinmiş olmasına özel bir anlam yüklenmesi teknik açıdan yeterli değildir.
Bir uygulamanın cihazdan kaldırılmış olması da tek başına delil gizleme amacı bulunduğunu ortaya koymaz. Telefonların otomatik depolama temizliği, uygulama güncellemeleri, cihaz değişiklikleri ve senkronizasyon süreçleri veri görünümünü etkileyebilir. Buna karşılık belirli bir zaman aralığında sistematik veri silme, hesaplardan çıkış yapma ve finansal uygulamaları kaldırma gibi davranışlar başka delillerle birlikte değerlendirildiğinde farklı bir anlam kazanabilir.
Dijital raporun yalnız bulunan kayıtları değil, kayıtların oluşum, değiştirilme ve silinme süreçlerini de açıklaması önem taşır. Teknik inceleme ne kadar denetlenebilir olursa 5/b veya 5/c kapsamındaki hukuki nitelendirme de varsayımdan o ölçüde uzaklaşır.
Dijital Delilin Doğru İncelenmesi Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkarılmasına Hizmet Ediyor
Dijital delillerin titizlikle incelenmesi yalnız şüpheli veya sanık lehine değerlendirilmesi gereken bir konu değildir. Teknik doğrulama, suçun işlendiği olaylarda failin gerçek rolünün daha güçlü biçimde ortaya konulmasını da sağlayabilir. Sağlam bir adli bilişim incelemesi hatalı eşleştirmeleri ayıklarken gerçek bağlantıları da görünür hâle getirir.
Bir yönetim paneline düzenli erişim sağlayan cihazın belirlenmesi, banka transfer talimatlarının aynı telefondaki mesajlarla örtüşmesi, belirli alan adı değişiklikleriyle kullanıcı yönlendirmelerinin aynı zaman diliminde gerçekleşmesi veya para akışının teknik iletişimle eş zamanlı ilerlemesi farklı veri kaynaklarının birbirini doğruladığı durumlara örnek oluşturabilir.
7258 sayılı Kanun kapsamındaki soruşturmalarda hukuk ile teknik inceleme bu nedenle birbirinden tamamen ayrılabilecek iki alan değildir. 5/b yönünden erişim sağlama fiilinin, 5/c yönünden para nakline aracılık hareketinin ve kişinin eyleme ilişkin iradesinin somut deliller üzerinden değerlendirilmesi gerekir.
Av. Ramazan Sertan Safsöz, dijital delilin yoğun olduğu ceza dosyalarında savunmanın yalnız mevzuat tartışmasıyla sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çekiyor. “Ceza normunu doğru yorumlamak zorundayız fakat normun somut olayda uygulanacağı veri yanlış okunmuşsa hukuki değerlendirme de eksik kalır. Telefonda hangi kaydın bulunduğunu bilmek kadar o kaydın teknik anlamını da bilmek gerekir. IP kaydı, oturum verisi, banka hareketi ve mesaj içeriği aynı zaman çizelgesinde bir araya getirildiğinde kişinin gerçek rolü daha görünür hâle gelir. 5/b ile 5/c ayrımında da temel mesele budur.”
Yasa dışı bahis soruşturmalarında dijitalleşme arttıkça dosyaların hacmi ve teknik karmaşıklığı da büyüyor. Kanunun 5/b ve 5/c bentleri farklı fiilleri cezalandırdığı için soruşturmanın başlangıcındaki genel bir bahis organizasyonu kabulü yerine her kişi yönünden erişim, finans, iletişim ve cihaz verilerinin ayrı ayrı incelenmesi gerekiyor.
Bir kişinin sistemle temas ettiğinin gösterilmesi ile sistem içinde cezai sorumluluk doğuran belirli bir fiili gerçekleştirdiğinin ortaya konulması aynı mesele değildir. Ceza sorumluluğunun sağlıklı biçimde belirlenebilmesi, kişinin organizasyon içindeki gerçek rolünün mali kayıtlar ve dijital deliller birlikte değerlendirilerek ortaya çıkarılmasına bağlıdır.
Kaynak: www.safsoz.av.tr
