Zizek: İnsanlığın hayatta kalabilmesi için küresel komünist tedbirlere ihtiyaç var

“Devletler elbette küresel dayanışmayı desteklemeliler, ama şu an ihtiyacımız olan dayanışmanın çok ötesinde”

Zizek: İnsanlığın hayatta kalabilmesi için küresel komünist tedbirlere ihtiyaç var

Marksist sosyolog ve düşünür Slavoj Zizek, korona virüsü salgınına karşı en etkili mücadele yönteminin küresel bir komünizm sistemi yaratmak olduğunu söyledi.

Zizek’in entelektüel çevrelerde tartışma yaratan önerisi için “İhtiyacımız olan şey işbirliğinden fazlası, bu eylemlerin direkt olarak koordine edilmesi gerekiyor. Bunun hangi şekilde yapılabileceğini bilmiyorum. Hatta yapılabilecek mi ondan bile emin değilim fakat uygarlığın hayatta kalabilmesi için bunun bir yolu olmalı” dedi.

“Pandemic” kitabı yakında çıkacak olan Slavoj Zizek, Habertürk’ten Kübra Par’ın sorularına verdiği yanıtlardan bazıları şöyle:

‘‘DEVLETLER KORONA PROBLEMİNİ ÇÖZMEK İÇİN DAHA FAZLA GÜÇ KULLANMAK ZORUNDALAR’

Son günlerde Korona’ya karşı küresel komünizm ihtiyacı olarak dile getirdiğiniz yazılarınızdan aslında şuraya varıyoruz; bu salgın döneminde devletler üretkenlik, kâr ya da her hangi bir piyasa kuralını dikkate almadan vatandaşlarını korumak için her şeyi yapmalılar diyorsunuz. O halde soru şu; hayatımızı kontrol eden devletlerden bize yardımcı olmaları için üzerimizde daha fazla güç kullanmalarını istiyoruz. Bu bir paradoks değil mi?

Bunun bir paradoks olduğunu kesinlikle kabul ediyorum çünkü devletler şu an bu epidemi gibi gerçek bir problemi çözmek için daha fazla güç kullanmak zorundalar -tabii bilimin yardımıyla. Aslında belli ki devlet güçleri bunu yapabilmek için panik ve baskı altındalar.

‘SAĞ YA DA SOL, KÜRESEL KOMÜNİZMİ KİMİN GERÇEKLEŞTİRECEĞİNİN ÖNEMİ YOK, ÖNLEMLERİN KENDİSİNİN POLİTİK BİR ANLAMI VAR’

Komünizmi bir yönetim şekli olarak değil insan hayatını korumak ve yüceltmek için bir perspektif olarak ortaya koyuyorsunuz. Boris Johnson’ı örnek göstererek milliyetçiliğe olan eğiliminden bahsediyorsunuz. Dolayısıyla muhafazakâr ya da sol, komünizm perspektifini kimin uygulayacağı önemli değil, öyle mi?

Hayır, bu sadece bir perspektif değil, uluslar arası işbirliği, devletin piyasaya şimdikinden fazla doğrudan müdahalesi, binlerce kişinin mobilizasyonu gibi bir seri öneri ve önlemleri içeren bir perspektif. Bunu kimin yapacağının bir önemi yok, bu önlemlerin kendisinin bir politik anlamı var.

Elbette devletler küresel dayanışmayı desteklemek zorunda, ama ihtiyacımız olan şey işbirliğinden fazlası, bu eylemlerin direkt olarak koordine edilmesi gerekiyor. Bunun hangi şekilde yapılabileceğini bilmiyorum. Hatta yapılabilecek mi ondan bile emin değilim fakat uygarlığın hayatta kalabilmesi için bunun bir yolu olmalı.

Birleşmiş Milletler’e alternatif bir resmi yapının kurulmasını mı öneriyorsunuz yoksa herhangi bir kesin yapı yerine sadece uluslararası işbirliğini artırmayı mı? Eğer ikincisi ise, böylesi derin bir panik ve kriz döneminde devletlerin desteği olmadan bir küresel dayanışma sağlamak mümkün mü?

Devletler elbette küresel dayanışmayı desteklemeliler, ama şu an ihtiyacımız olan dayanışmanın çok ötesinde: atılan adımların doğrudan koordinasyonu şart. Bunun hangi şekilde yapılacağını bilmiyorum, hatta yapılabilecek mi ondan da emin değilim, fakat bunun insanlığın devam edebilmesi için ŞART olduğunu düşünüyorum.

‘JULIAN ASSANGE’LARA HER ZAMANKİNDEN FAZLA İHTİYACIMIZ VAR!’

Sizin Komünizm alternatifiniz dışında bu kriz kapitalizmi nasıl dönüştürebilir?

Bu sorunuza da kesin bir cevabım yok. En olası gördüğüm ihtimal “insani gösterilen bir barbarlık” yani sistemin sürdürülebilmesi için hayatların kibar, medeni ama bilinçli olarak feda edilmesi ve yeni baskı araçlarının kitleler üzerinde kötüye kullanılması… Bugün yeni Julian Assange’lara her zamankinden fazla ihtiyacımız var! Bakın ben Komünizmin şimdi zafer kazanacağını düşünecek kadar naif değilim, fakat Komünist tedbirlere kalıcı olarak ihtiyaç olduğunun bilincine varacağız. Şu anda küresel bir sağlık sistemine acilen ihtiyaç duyduğumuzu kim inkâr edebilir?

‘BU ZORUNLU SELF-İZOLASYON GERÇEK BEDENLERLE TEMAS ETME ARZUMUZU ARTIRACAK’

Bu pandemi ortaya çıkıncaya kadar yüz yüze ilişkilerin azalmakta olmasından yakınıyorduk. Çocuklarımızın gerçek oyuncaklar yahut arkadaşlar yerine iPad’leriyle oynamaları bizi kaygılandırıyordu. Oysa şimdi sanki bir kara komedinin içindeyiz, aşırı derecede dijitalleştik. Bunun yaratacağı sonuçlar ne olabilir? Eğer bazı işverenler evden çalışmanın daha kârlı olduğunu düşünerek iş yerlerini kapatırlarsa ne olacak? Post-Korona döneminde kendimizi izole etmeye alışabilir miyiz?

Böyle bir ihtimalden korkmuyorum. Öncelikle bazılarımızın dijital self-izolasyonunu sürdürebilmesi için birilerinin gerçek iş yapması gerekiyor. Belki de başkalarıyla temas edebildiğimiz gerçek fiziksel çalışma çok daha kıymetli hale gelecek. Ayrıca bu zorunlu self-izolasyon gerçek bedenlerle temas etme arzumuzu daha da artıracak bence!

“Devlet en azından maskeler, test kitleri ve respiratörler gibi acilen gerekli şeylerin üretimini düzenleyerek, otellere ve diğer konaklama yerlerine el koyarak, çalışmayan herkesin hayatta kalmasının asgari koşullarını garanti etmeli ve piyasa mekanizmalarını göz ardı ederek çok daha aktif bir rol üstlenmelidir. Kaynakların üretimi ve paylaşımında bir tür etkili uluslararası işbirliğinin düzenlenmesi gerekir. Benim ‘komünizm’ dediğim şey budur ve ‘yeni barbarlık’ dışında buna karşı hiçbir alternatif görmüyorum”

Koronavirüs bahsinde ısrarla komünizmden bahsettiğimde Alain Badiou’dan Byung Chul Han’a , Sağ’dan ya da Sol’dan pek çok kişi tarafından eleştirildim, alaylara maruz kaldım. Bana itiraz eden sesler kakofonisindeki temel motifler kolaylıkla öngörülebilir şeylerdi:

Kapitalizm bu salgını bir felaket kaldıracı olarak kullanarak daha da güçlenmiş bir şekilde geri dönecektir; hepimiz Çin tarzı devlet aygıtlarının tam kontrolünü tıbbi bir gereklilik olarak sessizce kabulleneceğiz; ne olursa olsun hayatta kalmaya tutunan panik ziyadesiyle apolitik bir niteliktedir ve bize başka insanları bir mücadelenin yoldaşları gibi değil, ölümcül bir tehdit gibi algılatır (dediler)… Han, Doğu ile Batı arasındaki kültürel farklılıklara bazı özgül kavrayışları ekliyor: Gelişmiş Batı ülkeleri aşırı panik gösteriyorlar çünkü gerçek düşmanlar olmadan, açık ve hoşgörülü, bağışıklık mekanizmalarından yoksun bir şekilde yaşamaya alışıklar ve bu yüzden önlerine gerçek bir tehdit çıktığında paniğe kapılıyorlar… Peki ama Batı, gerçekten iddia ettiği kadar müsamahakar mıdır? Bizim bütün siyasal ve toplumsal alanımıza apokaliptik hayaller (ekolojik felaket tehditleri, İslami mülteciler korkusu, LGBT+ ve toplumsal cinsiyet teorisine karşı geleneksel kültürümüzü paniğe varan bir derecede savunmamız) nüfuz etmemiş midir? Sadece pis bir şaka yapmaya kalktığınızda ensenizde hemen Siyaseten Doğruculuk sansürünün gücünü hissedersiniz. Bizim müsamahakarlığımız yıllar öncesinden zıddına dönüşmüş durumdadır.

Üstelik, zoraki tecrit ne olursa olsun apolitik bir şekilde hayata tutunma çabasını gerçekten içerir mi? Bu konuda, Catherine Malabou’nun “Bir çağ, bir zamanı durdurmak, sosyalliğin paranteze alınması, bazen başkalığa ulaşmanın ve kendimizi Yeryüzü’nün bütün izole edilmiş insanlarına yakın hissetmenin tek yoludur. Kendi yalnızlığımda mümkün olduğunca tek başıma olmaya gayret etmemin sebebi bu…” sözlerine ziyadesiyle katılıyorum.

‘ŞİMDİ HEPİMİZ ASSANGE’IN DURUMUNDAYIZ’

“İktidarın tıbbi sebepleri öne sürerek gücünü istismar etmemesi için sayısal verilere her zamankinden daha fazla ihtiyacımız var”

Bu derinden Hıristiyanca bir fikirdir: Ne zaman kendimi yalnız, Tanrı tarafından terk edilmiş hissetsem, o noktada haça gerilmiş İsa’ya benzer, onunla tam bir dayanışma içinde olurum. Bugün aynı durum hapishane hücresinde tecrit edilmiş, hiçbir ziyaretçi kabul etmesine izin verilmeyen Julian Assange için de geçerlidir: Şimdi hepimiz Assange’ın durumundayız ve iktidarın (koronadan dolayı) tıbbi sebepleri öne sürerek gücünü istismar etmemesi için sayısal verilere her zamankinden daha fazla ihtiyacımız var. Şu an izole edilmiş haldeyken başkalarıyla bağ kurmamızın temel yolu telefon ve internet, ve her ikisi de bu bağlantımızı dilediği anda koparabilecek olan devletin kontrolünde.

‘RADİKAL SEÇİMLERLE KARŞI KARŞIYAYIZ’

‘Dünyanın bazı bölgelerinde devlet gücünün kısmen çözülmesi ve ‘Mad Max’ vari yerel savaş lordlarının çıkması ihtimali var’

Öyleyse, ne olacak? İmkansız olan zaten şimdiden gerçekleşiyor – örneğin, Boris Johnson 24 Mart’ta demiryollarının, Corbyn’nin bile o ölçüde düşünmediği bir tedbirle, geçici olarak ulusallaştırıldığını ilan etti. Assange kısa bir telefon konuşmasında Yanis Varoufakis’e şunları söylemişti: “Krizin bu yeni aşaması bize, ‘ne olsa gider’ bundan sonra her şey mümkün anlayışının olacağını açıkça gösteriyor.” Elbette burada kastedilen, en iyisinden en kötüsüne kadar her istikametteki her şeydir. Dolayısıyla şimdi durumumuz derinden politiktir: Radikal seçimlerle karşı karşıyayız.

Dünyanın bazı bölgelerinde devlet gücünün kısmen çözülmesi ihtimali var ve bu durumda yerel savaş lordları kendi bölgelerini ‘Mad Max’ vari bir şekilde genel bir hayatta kalma mücadelesiyle kontrol altında tutabilir (bilhassa yeni tehditler -diyelim, kalabalık çekirge istilaları yüzünden meydana gelen açlıklar- ortaya çıkarsa). Aşırılıkçı grupların “Ulusumuzun güçlenmesi ve gençleşmesi için yaşlıları ve zayıfları gözden çıkaralım” şeklindeki Nazi stratejisini benimsemeleri ihtimali de var. (FBI’ın topladığı istihbarata göre, bazı gruplar şimdiden Koronavirüse yakalanmış mensuplarını hastalığı polislere ve Yahudilere bulaştırmaya teşvik ediyorlar).

Barbarlığa bu şekilde sapmanın daha incelikli bir kapitalist versiyonu ABD’de zaten açık açık tartışılıyor– işte size birkaç örnek: Pazar günü (22 Mart) geç saatlerde büyük harflerle bir twit yazan ABD başkanı, “Tedavinin sorunun kendisinden daha büyük bir problem olmasına izin veremeyiz. 15 günlük dönemin sonunda hangi yöne gitmek isteyeceğimize dair bir karar vereceğiz,” dedi. Beyaz Saray Koronavirüs kuruluna başkanlık eden Başkan yardımcısı Mike Pence günün erken saatlerinde, federal Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin Pazar günü koronavirüse maruz kalmış insanların yakın zamanda işlerine dönmelerine imkân sağlayan bir yönerge çıkaracağını söyledi.

Geçen hafta Wall Street Journal yazı kurulu şu uyarıda bulundu:

“Federal ve eyalet yetkililerinin 2008-2009’un zararını bile gölgede bırakacak bir ekonomik resesyondan kaçınmak için anti-virüs stratejilerini şimdi uyarlamaya başlamaları gerekiyor.” New York Times’ın muhafazakar yazarlarından ve Trump’ın yakından takip ettiği Bret Stephens Pazar günü, virüsün İkinci Dünya Savaşı’yla kıyaslanan bir tehdit gibi ele alınmasının “virüsün kendisinden muhtemelen daha yıkıcı çözümler dayatmaya kalkmadan önce, kökten sorgulanması gerektiği”ni yazdı. Teksas vali yardımcısı Dan Patrick, Fox News’a çıkıp “Halk sağlığı tedbirlerinin ABD ekonomisine zarar vermesini görmektense ölmeyi tercih edeceği”ni, ülkenin her tarafındaki “birçok dedeyle nine”nin kendisiyle aynı fikirde olacağına inandığını ileri sürdü: “Benim mesajım şudur: İşimizin başına, yaşamaya geri dönelim; bu konuda akıllıca hareket edelim ve 70 yaş üstünde olan bizler kendimize iyi bakalım.”

Mesajları açıkça ortada olduğu için bu tür pasajları aktarmaya değer: Tercih, insan hayatları (kim bilir kaç kişinin hayatı) ile Amerikan kapitalist ‘hayat tarzı’ arasında ve bu tercihte kaybeden insan hayatları olur… Oysa tek seçim bu mu? Bizler şimdi değişik yerlerde, hatta ABD’de, farklı bir şey yapmıyor muyuz? Elbette bütün bir ülke, hatta dünya sonsuza kadar tecritte tutulamaz, fakat bu dönüştürülebilir, yeni bir şekilde başlatılabilir. Benim bu noktada hiçbir duygusal önyargım yok: elimizdeki hapları hayatın anlamsız şekilde uzayan bir ıstıraba dönüştüğü kayıp vakalarda acısız ölümü sağlamak için kullanmaya ya da iyileşip bağışıklık kazanmış olanları gerekli sosyal hizmetleri sürdürmek için seferber etmek gibi kim bilir neler yapmak zorunda kalacağız. Önümüzde tek bir seçenek yok, tercihlerde bulunmaya devam ediyoruz.

Bu krizi apolitik bir dönem olarak görerek, çok uzak olmayan bir gelecekte normal hayatın geri geleceği umuduyla, krizi devlet gücünün kendi görevini yerine getirmesi, bizim de yalnızca devletin talimatlarına uymamızın gerektiği düşünenler var. Bu noktada Immanuel Kant’ın devletin yasalarıyla ilgili olarak şu sözlerine uymalıyız: “İtaat et, ama düşün, düşünme özgürlüğünü koru!” Salgının kuraklıklardan çekirge istilalarına, başka ekolojik tehditlerle birleşerek geri döneceği ve bundan dolayı şimdi zor kararların verilmesi gerektiği çok açık.

Bunun görece az sayıda ölüme yol açan bir salgın hastalık olduğuna işaret edenlerin anlamadıkları nokta şu: Evet, bu yalnızca bir salgın hastalık, fakat şimdi böyle bir salgın hastalıkla ilgili olarak yapılan uyarıların tam anlamıyla karşılığını bulduğunu ve bunların sonunun gelmeyeceğini görüyoruz. Elbette “bundan daha kötü şeyler oldu, orta çağdaki vebaları aklınıza getirin” şeklinde bir teslimiyetle, ‘akıllıca’ tutum benimseyebiliriz – fakat bu karşılaştırmayı yapma ihtiyacını duymak bile çok şey anlatır. Kapıldığımız panik, ikiyüzlü biçimiyle bir nevi etik ilerlemenin sürüp gittiğine tanıklık etmektedir: Bizler vebaları kaderimiz saymaya artık hazır değiliz.

Söyleşinin tamamı burada.

Demokrat Haber’e Patreon'dan bağış yapabilirsiniz > > > > >

YORUM EKLE
YORUMLAR
Cemil nadir özgün
Cemil nadir özgün - 2 hafta Önce

Bazı ülkelerin (Meselâ bizim) yoneticilerinin komünizmin ne olduğunu anlayacak ya beyinleri yok ya ahlâkları!

SIRADAKİ HABER