ABD Ticaret Bakanlığı, Çin, Rusya ve İran gibi ihracat kısıtlaması bulunan ülkelerin, başka ülkelerdeki veri merkezlerini kullanarak en gelişmiş yapay zekâ çiplerine uzaktan erişmesini zorlaştıracak yeni bir kural yayımladı. Bakanlığa bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 16 Kasım’da “geçici nihai kural” (interim final rule) niteliğindeki düzenlemeyi açıkladı. Kural, Nvidia’nın Blackwell serisi gibi çiplere doğrudan ve uzaktan erişimi kapsıyor.

“Bulut yoluyla erişim” kısıtlanıyor

BIS, açıklamasında bulut bilişim ve “süper zekâ” (SI) altyapısındaki hızlı ilerlemenin, ABD’nin gelişmiş hesaplama imkânlarına ihracat kısıtlaması olan ülkelerin dışındaki veri merkezleri üzerinden uzaktan erişimi giderek mümkün kıldığını belirtti. Düzenlemede, yönetimin bir başkanlık kararnamesi uyarınca “yapay zekâ” yerine “süper zekâ” terimini kullandığı görülüyor. Kuralın amacı, mevcut kısıtlamaların üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden yapılan uzaktan hesaplama düzenlemeleriyle aşılmasını engellemek.

ABD, Çin’le yapay zekâ rekabetinde öne geçmek amacıyla en gelişmiş çiplerin Çin’e satışını yasaklıyor. Bu yasaklar Joe Biden döneminde getirilmişti. Çin’li şirketler ve bazı başka ülkeler yasağı, bu çipleri Güneydoğu Asya’daki veri merkezlerinden kiralayarak aşabiliyordu.

Kuralın ana unsurları

Kuralın içeriğine ilişkin hukuk ve sektör analizlerinden derlenen başlıca maddeler şöyle:

  • Veri merkezlerine yükümlülük: Yurtdışındaki veri merkezleri, müşterilerinin doğrudan ve dolaylı sahiplik ve kontrol yapısını incelemekle yükümlü olacak. Çin, Makao ve Rusya, İran gibi yüksek riskli ülke grubundaki (D:5) şirketlere önemli miktarda hesaplama gücü sağlayan veri merkezleri için lisans gerekecek. Birbirine bağlı veri merkezlerinin kapasitesi tek bir tesis gibi toplanarak hesaplanacak. Bir analize göre eşik 12 milyon TPP (hesaplama gücü ölçüsü) olarak belirlendi.
  • Mevcut düzenlemeler için 90 gün: Kuralın yayımlanmasından önce bu müşterilere önemli miktarda hesaplama gücü sağlayan veri merkezleri, kuralın yürürlük tarihinden itibaren 90 gün içinde lisans almazsa ileride ihracat kısıtlamalarıyla karşılaşabilir.
  • Beş ülke için lisans şartı: Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya, ABD tarafından “kaçakçılık riskinin normalden yüksek olduğu” ülkeler olarak belirtildi. İleri teknoloji çiplerin bu ülkelere ya da bu ülkeler içinde ihracatı ve transferi için lisans gerekecek. Başvurular bu ülkelerin ihracat kontrolü uygulamalarının etkinliğine bakılarak tek tek değerlendirilecek. ABD merkezli şirketler için aylık raporlama koşuluna bağlı bir muafiyet getirildi.
  • Muafiyet: Çevrim içi perakendecilerin ve sosyal medya hizmetlerinin kullandığı nitelikli ticari öneri sistemleri kapsam dışında.
  • Biden dönemi kuralı kaldırıldı: Düzenleme, Biden döneminde çıkarılan “Yapay Zekâ Yayılımı Kuralı”nı (AI Diffusion Rule) resmen yürürlükten kaldırıyor.

Kural yayımlandığı tarihte yürürlüğe giriyor. Kamuoyunun görüşleri için 60 gün süre tanındı.

Megaspeed soruşturması

Düzenleme, Nvidia ile bağlantılı olduğu öne sürülen bir soruşturmanın ardından geldi. ABD’li soruşturmacılar, Singapur merkezli bulut şirketi Megaspeed’in Çinli müşterilerin ihracat kontrolüne tabi Nvidia çiplerine ulaşmasına yardım edip etmediğini inceledi. Şirket, çipleri Çin’e gönderdiği yönündeki iddiaları reddetti. Haberlere göre Nvidia’nın kurucu ortağı Jensen Huang, Megaspeed’in eski bir yöneticisiyle evlilik dışı ilişkisini itiraf etmesinin ardından geçen hafta şirketin CEO’luğundan ayrıldı. Söz konusu yöneticinin Çin adına casusluk yaptığı şüphesi bulunduğu belirtiliyor. BIS’in açıklaması ne Nvidia’yı ne de Megaspeed’i anıyor.

Küba'dan G7'ye tepki: ABD'nin yalanlarını tekrarlıyorlar
Küba'dan G7'ye tepki: ABD'nin yalanlarını tekrarlıyorlar
İçeriği Görüntüle

Trump-Şi zirvesinden önce

ABD’nin adımı, Başkan Donald Trump’ın Çin’e giderek Çinli mevkidaşı Şi Cinping’le bir ekonomik zirvede bir araya gelmesinden birkaç gün önce atıldı. Kuralın zirvedeki ticaret görüşmelerini nasıl etkileyeceği belli değil.