Peru’da Güney Amerika turu kapsamında bulunan Papa 14. Leo, 15 Kasım Pazar günü Ucayali bölgesinin başkenti Pucallpa’da Amazon halklarının temsilcileriyle buluştu. Malecón Puerto Callao’da düzenlenen görüşmede misyonerler, yerli toplulukların temsilcileri ve bölge sakinleri de hazır bulundu.
Peru’da uzun yıllar misyoner ve piskopos olarak görev yapan Papa, bölgeyi yakından tanıdığını belirterek buraya yalnızca dini bir ziyaret için değil, toplulukların yaşadıklarını dinlemek ve adalet arayışlarına destek vermek amacıyla geldiğini ifade etti.
“Amazon’u korumak, orada yaşayan halkları korumaktan ayrı düşünülemez”
Papa 14. Leo, konuşmasında Amazon ekosisteminin korunması ile yerli halkların haklarının birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceğinin altını çizdi. Papa, “Yeryüzünün çığlığı ile yoksulların çığlığı birbirinden ayrılamaz” diyerek ekonomik çıkarlar uğruna yürütülen sömürü faaliyetlerinin hem doğayı hem de bölgede yaşayan toplulukları tehdit ettiğini söyledi. Amazon’un yalnızca ekonomik kaynakların bulunduğu geniş bir alan olarak görülmesine karşı çıkan Papa, ormanların korunmasının yerli halkların kültürünü, yaşam biçimini ve geleceklerini korumayı da gerektirdiğini vurguladı.
Konuşmasında Papa Franciscus’un 2018’de Peru’nun Puerto Maldonado kentinde gerçekleştirdiği ziyarete ve Amazon halklarının haklarına ilişkin mesajlarına da atıfta bulunan 14. Leo, selefinin çevre ve toplumsal adalet konusundaki yaklaşımını sürdürdü.
Yerli liderlerin öldürülmesine tepki: “Bu insanların kanı adalet talep ediyor”
Papa’nın konuşmasının en dikkat çekici bölümlerinden biri, topraklarını ve doğal çevrelerini korumaya çalışan yerli halkların karşı karşıya kaldığı şiddete ilişkindi. Amazon bölgesinde çok sayıda yerli liderin kendi topraklarını savundukları için öldürüldüğünü hatırlatan Papa, bu cinayetlerin cezasız kalmasına tepki gösterdi.
“Bu kardeşlerimizin kanı Tanrı’ya sesleniyor ve insanlardan adalet talep ediyor” diyen 14. Leo, kendi yaşam alanlarını savunmanın insanların hayatına mal olmasının kabul edilemez olduğunu belirtti.
Çevre örgütlerinin verilerine göre Peru’da 2010-2024 yılları arasında 57 çevre savunucusu öldürüldü. Bu cinayetlerin önemli bir bölümü, doğal kaynakların kontrolsüz biçimde çıkarılmasına ve yasa dışı ekonomik faaliyetlere karşı mücadele eden kişileri hedef aldı. Bölgede özellikle yasa dışı altın madenciliği, ağaç kesimi ve uyuşturucu ticareti hem ormanların tahribatını hızlandırıyor hem de yerli toplulukların yaşam alanları üzerindeki baskıyı artırıyor.
Ormansızlaşma, madencilik ve petrol kirliliği tehdidi
Amazon’daki çevresel tahribatın yalnızca ormanların kesilmesiyle sınırlı olmadığını belirten Papa, yasa dışı madencilik faaliyetlerinin nehirleri kirlettiğine, petrol sızıntılarının ise yerel toplulukların yaşamını doğrudan tehdit ettiğine dikkat çekti.
- Leo, bu sorunların münferit çevre kazaları olarak değerlendirilemeyeceğini, doğal kaynakların sorumsuzca sömürülmesinin bir sonucu olduğunu söyledi.
Papa’ya göre bölgenin ekonomik kaynaklarının yalnızca kısa vadeli kazanç elde etmek amacıyla değerlendirilmesi, hem ekosistemin dengesini bozuyor hem de yerli halkların varlığını tehlikeye atıyor. Bölgedeki bir diğer önemli tehdit ise uyuşturucu ticareti. Papa, yoksul gençlerin sahte kazanç vaatleriyle uyuşturucu ağlarının içine çekildiğini ve bunun gençleri kendi kültürlerinden uzaklaştırdığını ifade etti.
Sağlık ve eğitim hizmetlerine erişim sorunu
Papa 14. Leo, Amazon topluluklarının karşı karşıya olduğu sorunların yalnızca çevre ve toprak haklarıyla sınırlı olmadığını da vurguladı. Bölgedeki birçok yerleşimde coğrafi uzaklık ve kamu kurumlarının ihmali nedeniyle insanların sağlık ve eğitim hizmetlerine erişemediğini belirten Papa, bu durumun kabul edilemez olduğunu söyledi.
Özellikle kadınların, kız çocuklarının ve genç kadınların karşı karşıya kaldığı şiddet ve cinsel istismar vakalarına dikkat çeken 14. Leo, bu suçların çoğu zaman toplumsal sessizlik, suç ortaklığı ve cezasızlık nedeniyle daha da ağırlaştığını ifade etti. Papa, yolsuzluk ve keyfi uygulamaların toplumsal güveni zedelediğini belirterek hem bireysel hem de toplumsal düzeyde değişim çağrısında bulundu.
Yerli dillerini ve geleneksel bilgiyi koruyan eğitim çağrısı
Pucallpa’yı genç, enerjik ve umut vadeden bir kent olarak nitelendiren Papa, bölgenin aynı zamanda ahlaki ve eğitsel bir yenilenmeye ihtiyaç duyduğunu söyledi. Eğitim sisteminin yerli halkların dillerini ve kuşaklar boyunca aktardıkları geleneksel bilgileri dikkate alması gerektiğini belirten 14. Leo, gençlerin hem kendi kültürleriyle bağlarını koruyabilmelerini hem de küresel sorunlarla mücadele edebilecek donanıma sahip olmalarını istedi. Papa, yerli halkların kuşaklar boyunca geliştirdiği bilgi birikiminin korunmasının yanı sıra, bu toplulukların toprak ve yaşam haklarının da güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.
Papa Franciscus’un çevre mirasına vurgu
Papa 14. Leo’nun konuşmasında selefi Papa Franciscus’un çevre konusundaki yaklaşımı da önemli yer tuttu. Franciscus’un 2015 yılında yayımladığı Laudato Si’ genelgesinde ele aldığı bütüncül ekoloji anlayışına atıfta bulunan 14. Leo, doğanın korunması, toplumsal adalet ve manevi yaşamın bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Papa Franciscus, 2020 yılında yayımladığı Querida Amazonia başlıklı apostolik öğüt metninde de Amazon halklarının haklarının korunması, kültürel kimliklerinin yaşatılması ve bölgenin doğal zenginliklerinin sürdürülebilir biçimde değerlendirilmesi çağrısında bulunmuştu. 14. Leo, Amazon’un yalnızca doğal kaynakları üzerinden değerlendirildiği ekonomik modelin yerine, yerli halkların bilgeliğine ve doğayla kurdukları ilişkiye saygı gösteren alternatif bir yaklaşım geliştirilmesini istedi.
Papa, Amazon bölgesinde faaliyet gösteren Katolik kurumların ve misyonerlerin de yerel toplulukların yanında durmaya devam etmesi gerektiğini belirterek bölgedeki dini hizmetlerin zorluklarına değindi. Ucayali Vekilliği’nin çok geniş bir coğrafyaya hizmet vermesine karşın yalnızca 25 rahibe sahip olduğunu hatırlatan 14. Leo, uzak yerleşimlerde dini ve toplumsal dayanışmayı sürdüren din görevlilerine ve gönüllülere teşekkür etti.




