Beyoğlu Perşembe Pazarı’ndaki 19. yüzyıl yapısı Kuyumcu Han, yıllar süren ihmalin ve restorasyonun ardından yeni bir işlevle kapılarını açtı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), tarihi hanı kent tarihi araştırmalarına ayrılmış bir “Şehir Araştırmaları Merkezi” olarak hizmete açtı. Restorasyonun maliyeti yaklaşık 61,3 milyon lira oldu. Yani han, yeniden bir kuyumcu çarşısı olmadı, bir araştırma ve kütüphane merkezine dönüştü.
Han, 1980'lerden beri boştu
Dört katlı yapının 19. yüzyılda inşa edildiği tahmin ediliyor. Han, uzun yıllar ticari faaliyetlere ev sahipliği yaptı. 1980'li yıllardan itibaren giderek terk edildi ve zamanla harap hale geldi. İBB, binanın mülkiyetini 2023'te devraldı. İBB Miras birimi ise restorasyon çalışmalarını 2022'de başlatmıştı.
İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, açılışta yaptığı konuşmada binanın 19. yüzyılda Galata’daki sarraflık ve bankerlik faaliyetleriyle bağlantılı olduğunu söyledi. Polat, yapının daha önceki “Komando Hanı” ile ilişkisine işaret eden kayıtlara ulaştıklarını da aktardı. Giriş katındaki dükkânlar kullanılıyordu, ancak üst katlar ve arka odalar büyük ölçüde boştu. Polat, restorasyonu bitirdiklerinde binayı İstanbul’un kent kültür hayatının bir buluşma merkezi olarak tasarladıklarını söyledi.
Ahşap ve taş geleneksel yöntemle güçlendirildi
Restorasyonda hanın taşıyıcı ahşap ve kâgir (taş ve tuğla) elemanları, geleneksel harç ve malzemelerle güçlendirildi. Böylece 19. yüzyıldan kalan kentsel doku korundu.
Yeni kullanım: Dört kurum aynı çatı altında
Merkez, kent tarihi alanında çalışan dört kuruma ev sahipliği yapıyor: Tarih Vakfı, Tarihi Kentler Birliği, Türkiye Anıt Çevre Turizm Değerlerini Koruma Vakfı (TAÇ Vakfı) ve İBB Miras. Binada ayrıca 2 bin 200 eserlik bir kütüphane bulunuyor. Kütüphane, araştırmacılara ve kent tarihi uzmanlarına kaynak desteği sunacak.
İBB Başkanvekili Nuri Aslan, açılışta restore edilen yapının bilim insanları, tarihçiler ve genç araştırmacılar için yeni bir buluşma noktası olacağını söyledi. Aslan, İBB’nin bugüne kadar İstanbul’da 50 yeni sergi ve müze mekânı ile 79 kütüphane açtığını da belirtti.
