Üç gemi, iki gün
İlk saldırı 5 Ekim'de Romanya karasularının dışında yaşandı. İstanbul merkezli Spring Marine'e ait Royad Mammadov adlı yük gemisinde çıkan yangında iki kişi hayatını kaybetti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, geminin Rus İHA'larınca vurulduğunu söyledi.
İkinci saldırı 6 Ekim sabahı Bulgaristan'ın Byala kasabasının yaklaşık 70 deniz mili açığında, Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde yaşandı. İki gemi sabah saat 04.00 civarında tehlike sinyali verdi. Yaklaşık saat 09.00'da bunlardan biri sınır muhafızlarının radarından kayboldu. Batan gemi, Togo bayraklı Alfa Watan oldu. Bulgaristan Denizcilik İdaresi, batan geminin mürettebatı için yürütülen aramanın 6 Ekim saat 17.00'de sona erdirildiğini ve kayıp denizcilere ulaşılamadığını duyurdu. Palau bayraklı Able adlı gemide ise yangın çıktı. Gemideki 18 kişilik mürettebatın tamamı bir Bulgar feribotuyla Varna'ya götürüldü. Yerel basına göre bir kişi ağır yanık, bir kişi kafa travmasıyla tedavi görüyor, birkaç kişi hafif yaralandı.
Sorumlu açıklanmadı
Bulgaristan ve Romanya, saldırıları kimin yaptığını açıklamadı. Ukrayna ise arkasında Rusya'nın olduğunu söylüyor.
Bulgaristan'dan istişare çağrısı
Bulgaristan Cumhurbaşkanı Iliana Iotova, 7 Ekim'de Ulusal Güvenlik Konseyi'ni topladı. Toplantının ardından Karadeniz'de ticari gemilerin güvenliğini sağlamak için Romanya ve Türkiye'yi istişareye davet edeceklerini açıkladı. Konsey, saldırıları uluslararası deniz hukukunun ağır ihlali olarak kınadı ve faillerin belirlenmesi için acil soruşturma istedi.
Iotova daha geniş bir müzakere çağrısı da yaptı. Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Romanya, Gürcistan ve Türkiye'nin bir araya gelip Karadeniz'in güvenliği konusunda uzlaşı araması gerektiğini söyledi. Bulgaristan'ın bu süreçte etkin rol alması gerektiğini vurguladı. Avrupa Birliği'ne, Karadeniz stratejisi kapsamında serbest ve güvenli seyrüseferi sağlayacak bir çerçeve mekanizma geliştirilmesini teklif etmeyi de önerdi. Ayrıca Bulgaristan'ın NATO'nun Eastern Sentry (Doğu Gözcüsü) faaliyeti kapsamında müttefiklerden Karadeniz'in güvenliğine daha çok katkı isteyebileceğini belirtti.
Başbakan Rumen Radev ise Bulgaristan'ın ulusal güvenliğine doğrudan bir tehdit bulunmadığını ama risklerin sürdüğünü söyledi. Hükümetin, Türkiye, Romanya ve ABD'nin desteğiyle saldırı bölgesinde inceleme yapılmasını önereceğini aktardı. Radev'e göre özellikle hâlâ su üzerinde bulunan gemide İHA parçaları ve saldırının niteliğini ortaya koyabilecek izler aranacak. Bulgaristan Dışişleri Bakanı Velislava Petrova da saldırıları uluslararası hukukun ve seyrüsefer güvenliği ilkelerinin açık ihlali olarak niteledi.
Erdoğan Putin ile görüştü
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın açıklamasına göre Erdoğan, 7 Ekim'de Putin ile telefonda görüştü. Erdoğan, Karadeniz'de seyrüsefer emniyetinin sağlanması için yapılan çalışmaların önemini vurguladı. Türkiye'den saldırılara ilişkin ayrıca resmî bir açıklama gelmedi.
Romanya: "Dünyanın en tehlikeli yeri"
Romanya Dışişleri Bakanı Oana Toiu, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı açtığı savaş nedeniyle Karadeniz'in ticari gemiler için dünyanın en tehlikeli yeri haline geldiğini söyledi. 7 Ekim'deki paylaşımında saldırıları uluslararası hukukun "açık ihlali" ve sivil seyrüsefer özgürlüğüne "doğrudan tehdit" olarak niteledi. Romanya'nın Bulgaristan ve Türkiye ile Ankara'daki NATO zirvesinde imzalanan anlaşma çerçevesinde Karadeniz güvenliğini ve kritik deniz altyapısını korumak için birlikte çalışacağını belirtti. Toiu, Köstence ve Varna'da konuşlandırılması planlanan AB Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi'nin koordinasyonu ve durumsal farkındalığı güçlendireceğini söyledi.
AB uydu verisi sağladı
Avrupa Komisyonu, Rusya'ya saldırıları durdurma çağrısı yaptı. Komisyon Sözcüsü Christian Wigard, Avrupa Deniz Güvenliği Ajansı'nın Bulgaristan ve Romanya'nın talebi üzerine durumun daha iyi değerlendirilmesi için iki ülkeye uydu verisi sağladığını açıkladı.
Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu yeniden faaliyette
Türkiye'nin öncülüğünde 2024'te Romanya ve Bulgaristan'la kurulan "Mayın Karşı Tedbirleri Karadeniz (MCM Black Sea) Görev Grubu", saldırıların ertesi günü yeniden faaliyete geçti. Grup başlangıçta sürüklenen mayın tehdidiyle mücadele ve ticari seyrüsefer güvenliği için kurulmuştu. 2026 Temmuz'unda görev alanı genişletilerek kritik sualtı altyapısının gözetilmesi ve korunması da eklendi. Bulgaristan basınına göre komutayı Bulgaristan ikinci kez üstlendi. Türk, Rumen ve Bulgar savaş gemilerinin ortak operasyonunun 18 Ekim'e kadar sürmesi planlanıyor. Deniz Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Tuğamiral Vanyo Musinski, amacın Karadeniz'in kuzeyindeki çatışmaların ardından ortaya çıkan mayın tehdidiyle mücadele olduğunu söyledi.
