Eylemler nasıl büyüdü?
İlk büyük gün 29 Eylül'dü. 1 Ekim'de 900'den fazla okulda eylem yapıldı, yaklaşık 30 üniversite de katıldı. Birçok şehirde olaylar çıkınca Başbakan Sébastien Lecornu kriz toplantısı yaptı. Eylemler Belçika'nın Liège kentindeki bazı okullara da sıçradı.
6 Ekim'de rekor katılım
Gençlik sendikaları 6 Ekim'deki yürüyüşlere en az 450 bin kişinin katıldığını, bunun 100 bininin Paris'te olduğunu söyledi. İçişleri Bakanlığı ise ülke genelinde 256 bin kişi olduğunu açıkladı. Lise Sendikaları Birliği (USL), 1.800 lisenin ya kapalı ya da eylem altında olduğunu duyurdu.
Halkın çoğu öğrencileri haklı buluyor
Odoxa'nın yaptığı ankete göre Fransızların yüzde 62'si eylemleri haklı buluyor. 35 yaş altında bu oran yüzde 73'e çıkıyor. Öğretmen sendikalarının bir kısmı ve bazı veliler de öğrencileri destekliyor. Komünist Parti lideri Fabien Roussel, öğretmen ve işçileri 6 Ekim'de gençlere eşlik etmeye çağırdı. Fransa'nın en büyük sendika konfederasyonlarından CGT, 8 Ekim'de öğrencilerle birlikte yeniden sokakta olacağını açıkladı. Paris'te yer yer halk zincir oluşturarak liselileri polis saldırılarından korumaya yönelik destek verdiler.
Öğrenciler ne istiyor?
Lise Sendikaları Birliği (USL) ve Öğrenci Birliği 10 maddelik acil talep listesi açıkladı. Öne çıkanlar:
- Okul binaları: Eski ve sağlıksız okulların acilen yenilenmesi.
- Öğretmen: Geçici sözleşmeli yerine kalıcı ek öğretmen kadrosu. Öğretmenlerin yerine ders verecek kimse bulunmaması sorunu çözülsün.
- Ders düzeni: Okul saatlerinin ve yıllık programın yeniden düşünülmesi.
- Öğrenci yoksulluğu: Kira yardımlarının dondurulmaması, burslara 200 euro zam ve burs ödemesinin 12 aya yayılması.
- Söz hakkı: Öğrencilerin okul yönetim kurullarında daha çok temsil edilmesi.
Hükümet ne yapıyor?
Eğitim Bakanı Édouard Geffray 2 Ekim'de öğrenci, öğretmen ve velilerle görüştü. Öğretmenler yokken yerlerine hızlıca öğretmen verilmesi için bir "eylem planı" açıkladı. Önceliğin sınava hazırlanan sınıflarına verileceğini söyledi. 2027 bütçesinde okul sağlığı, psikoloji ve sosyal destek alanında 300 ek kadro öngörüldüğünü de duyurdu. Bakan 2027 eğitim yılı için karar alamayacağını ifade etti. Öğrenci örgütleri ise bu yanıtları yetersiz buldu.
Başbakan Lecornu 6 Ekim'de, cumaya kadar her lisede yarım günün okul yönetimi ile öğrencilerin ortak tartışma yapması için ayrılacağını açıkladı. Bazı bölgelerde yüzlerce lise geçici olarak kapatıldı. Paris bölgesinde 160'tan fazla lise kapalı kaldı.
Polis ve güvenlik
Valilikler, kapalı okulların çevresinde gösteri yasağı getirdi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, polisin gençleri bastırmadığını, aksine korumaya çalıştığını söyledi. Hâkim ve savcıların sendikası ise gençleri susturmak için baskı yapılmaması çağrısında bulunmuştu. Nuñez bu eleştiriyi dayanaksız buldu.
6 Ekim'de ülke genelinde 488 kişi gözaltına alındı, 43 polis ya da jandarma yaralandı. Paris Emniyet Müdürü, başkentte 32 gözaltı ve 14 yaralı olduğunu açıkladı. Eylemlerin başından bu yana 5 binden fazla kişinin gözaltına alındığı bildiriliyor. Lecornu, 34'ü okul müdürü ve yardımcısı olmak üzere 85 eğitim çalışanının saldırıya uğradığını söyledi. Belfort kentinde bir polise saldırı nedeniyle 15 ve 17 yaşındaki iki öğrenci savcılığa sevk edildi.
Liselilerin bazı eylemlerinde ise Filistin bayrakları açıldı, duvarlara "Free Palestine" yazıldı ve "Hepimiz Gazze'nin çocuklarıyız" sloganı atıldı.
Bu arada ülkede siyasi taraflar arasında ciddi tartışma var. Sol parti LFI'nin milletvekilleri eylemlere destek verdi. Nuñez, LFI'li milletvekillerinin katılımını sorumsuzluk olarak niteledi. Sağ ve İsrail yanlısı yayın organları LFI'nin eylemleri kendi siyasi çıkarı için kullandığını iddia etti.
Sırada ne var?
CGT (Confédération Générale du Travail-Genel Emek Konfederasyonu) 8 Ekim'de yeniden sokakta olacak. Öğrenci örgütleri ise somut adımlar gelene kadar eylemlerin süreceğini söylüyor.
