PEKİN – Çin’de 247 çocuğun kurşun içeren yiyecekler nedeniyle zehirlendiği kreşin işletmecisi müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Gansu eyaletindeki Lanzhou Orta Dereceli Halk Mahkemesi, 16 Cuma günü açıkladığı ilk derece kararında altı kişiyi “zehirli ve sağlığa zararlı gıda üretmek ve satmak” suçundan mahkûm etti. Karara itiraz yolu açık.
Hangi cezalar verildi?
Kararın detayları şöyle:
- Li Huifang: Kreşin sorumlusu. Müebbet hapis cezasına çarptırıldı, siyasi haklardan ömür boyu yasaklandı ve 500 bin yuan (yaklaşık 74 bin dolar) tutarındaki kişisel mal varlığına el konuldu.
- Zhu Jinglin: Kreşin müdürü. 15 yıl hapis ve 300 bin yuan para cezası aldı.
- Mutfak çalışanları: Dört kişi, talimatları yerine getirdikleri gerekçesiyle 6 ile 8 yıl arasında hapis cezası ve para cezası aldı.
“Yemekler daha renkli görünsün diye”
Mahkemeye göre Li ve Zhu, mutfak personeline çocuklara ve çalışanlara sunulan yiyeceklere, kreşin tanıtımında daha renkli ve çekici görünsün diye zehirli maddeler katma talimatı verdi. Soruşturmada, ambalajında gıdada kullanılamayacağı açıkça belirtilen boya ve pigmentlerin hamura karıştırıldığı ortaya çıktı. Bu karışım kek ve dolgulu hamur işlerinde kullanıldı.
Eyalet soruşturma raporuna göre bu hamur işleri Mayıs 2024'ten itibaren her ay çocuklara ve çalışanlara sunuldu. İncelenen iki yemek örneğindeki kurşun miktarı, Çin’de izin verilen seviyenin 2 bin katından fazlaydı. Temmuz 2025'te açıklanan soruşturma raporunda ayrıca bir pigmentteki kurşun oranının yasal sınırın 400 bin katı olduğu belirtilmişti.
Testlerde 251 çocuktan 247'sinde yüksek kurşun
Gansu’nun Tianshui kentinin Maiji ilçesindeki Heshi Peixin Kreşi’nde yapılan testlerde, 251 çocuktan 247'sinde kan kurşun düzeyi anormal bulundu. Kreş çalışanlarından 28'inde de yüksek kurşun düzeyi saptandı. Çin devlet haber ajansı Xinhua’ya göre 247 çocuğun tamamı hastanede veya evde beslenme yoluyla tedavi edildi ve uzmanlar tedavi sonrasında kan kurşun düzeylerinde ortalama yüzde 40,21 düşüş kaydedildiğini bildirdi.
Test sonuçları değiştirilmişti
Olay yalnızca kreşin sorumluluğuyla sınırlı kalmadı. Temmuz 2025'te yayımlanan soruşturma raporu, Tianshui İkinci Halk Hastanesi’nde en az iki çocuğun kan testi sonuçlarının sonradan değiştirildiğini ortaya koymuştu. Çin medyası ve uluslararası basına yansıyan rapora göre sonuçlar yüksek kurşun düzeylerini daha düşük gösterecek biçimde değiştirilmişti. Raporda ayrıca Gansu Eyalet Hastalık Kontrol Merkezi’nin testleri usulüne uygun yapmadığı, kreşin ruhsatsız çalıştığı ve bazı yetkililerin kreşin yatırımcısından rüşvet aldığı da belirtildi.
Soruşturma kapsamında altı kişi tutuklanmış, aralarında kreş, hastane ve yerel yönetim çalışanlarının da bulunduğu 27 kişi hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştı. Velilerin açıklamalara güvenmediği, bir kısmının çocuklarını Şiyan ve Şanghay gibi başka kentlerde teste götürdüğü bildirilmişti. Veliler kreşin önünde de toplanarak hesap sorulmasını talep etmişti.
DSÖ: Kurşunun güvenli bir seviyesi yok
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), kurşunu arsenik, asbest, cıva ve çok tehlikeli pestisitlerle birlikte halk sağlığı açısından ciddi tehdit oluşturan 10 kimyasal arasında sayıyor. Örgüte göre kurşuna maruz kalmanın zararsız olduğu bilinen bir seviye bulunmuyor. Çocuklar, beyin ve sinir sistemleri gelişmekte olduğu için kurşunun toksik etkilerine yetişkinlerden daha duyarlı. Vücuda giren kurşun beyin, karaciğer ve böbrek gibi organlara dağılarak kemik ve dişlere zarar verebiliyor, çocuklarda özellikle merkezi sinir sisteminde geri döndürülemez hasarlara yol açabiliyor. DSÖ’ye göre desilitrede 3,5 mikrogram gibi düşük bir kan kurşun düzeyi bile çocuklarda zekâ düzeyinde azalma, davranış sorunları ve öğrenme güçlükleriyle ilişkilendirilebiliyor.
Kurşuna boya, mutfak gereçleri, kozmetik ürünler, baharatlar, kayıt dışı geri dönüşüm faaliyetleri ve endüstriyel kirlilik dahil birçok kaynaktan maruz kalınabiliyor.
