Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, Türk hisse senetlerine yönelik belirli endeks değişikliklerini geçici olarak dondurduğunu açıkladı. Kararın derhal yürürlüğe girdiği, bir sonraki duyuruya kadar geçerli olacağı bildirildi. MSCI ayrıca, düzenleme ve denetimde Haziran 2027'ye kadar yeterli ilerleme sağlanamazsa Türkiye’nin “Gelişmekte Olan Piyasa” statüsünden “Sınır Piyasa” veya “Bağımsız Piyasa” statüsüne geçişinin değerlendirilebileceğini duyurdu.
MSCI neden bu kararı aldı?
MSCI, açıklamasında 2026 Piyasa Sınıflandırma İncelemesi kapsamında kurumsal yatırımcıların ciddi endişeler dile getirdiğini belirtti. Endişenin merkezinde, Türkiye’deki bazı küçük ölçekli halka açık şirketlerle yakın ilişkili fonların sahip olduğu paylar üzerinden yapılabilecek koordineli işlemler var. MSCI’ye göre bu tür işlemler, hisse senetlerinin serbest dolaşım oranlarına ilişkin hesaplamaların güvenilirliğini ve piyasa bütünlüğünü olumsuz etkileyebilir.
Hangi işlemler durduruldu?
Dondurma kararı kapsamında MSCI, Türk hisse senetlerinde şu uygulamaları yapmayacak:
- FIF (Yabancı Dahil Etme Faktörü) artışı: Hisselerin endeksteki yabancı yatırımcıya açık oranına yönelik artışlar uygulanmayacak.
- NOS (Hisse Sayısı) artışı: Endeks hesaplarında kullanılan pay sayısında artış yapılmayacak.
- IMI’ye yeni hisse eklenmesi: MSCI Türkiye Yatırım Yapılabilir Piyasa Endeksi’ne yeni hisse alınmayacak.
- Segment yükseltmeleri: Şirketlerin büyüklük segmentleri arasında üst kategoriye geçişine izin verilmeyecek.
MSCI’nin Türkiye’den beklentileri
MSCI, endişelerin giderilmesi için üç adım bekliyor:
- Şirketlerin nihai pay sahiplerine ilişkin ayrıntılı ve zamanında bilgi paylaşılması
- Koordineli işlemlere karşı etkin denetim ve yaptırım mekanizmalarının kurulması
- Serbest dolaşım yapısı bozulmuş menkul kıymetlerin tespit edilmesine yönelik şeffaf, kurallara dayalı bir sistemin oluşturulması
MSCI, Türk yetkililerin bu değerlendirmelerin ardından çeşitli düzenlemeleri hayata geçirdiğini kaydetti. Ancak atılan adımların henüz başlangıç aşamasında olduğuna dikkat çekti. Kurumsal yatırımcıların, koordineli işlemlere karşı güvenilir ve sürdürülebilir yaptırımlar ile serbest dolaşım oranlarının bağımsız olarak doğrulanmasına olanak sağlayan açıklama standartları beklediği belirtildi. MSCI, bu önlemlerin piyasa genelinde tutarlı uygulanmasının önemli olduğunu ve etkinliğini değerlendirmek için daha fazla zamana ihtiyaç duyduğunu söyledi. Piyasa katılımcılarından görüş alınmaya devam edilecek.
Statü için Haziran 2027 işaret edildi
MSCI, Türk hisse senedi piyasasındaki düzenlemelerin ve denetim önlemlerinin etkisini yakından izleyeceğini açıkladı. Haziran 2027'ye kadar yeterli ilerleme sağlanamazsa, Türkiye endekslerinin mevcut statüden “Sınır Piyasa” ya da “Bağımsız Piyasa” statüsüne yeniden sınıflandırılması için danışma süreci başlatılması dahil ek tedbirler gündeme gelebilecek. Türkiye’nin piyasa sınıflandırması, MSCI’nin 2027 Yıllık Piyasa Sınıflandırma İncelemesi kapsamında yeniden ele alınacak. Şimdilik Türkiye’nin statüsü değişmedi.
Borsada ilk tepki
Karar, Borsa İstanbul’a satış baskısı olarak yansıdı. BIST 100 endeksi 16 Ekim’de açılışta önceki kapanışa göre 174,09 puan ve yüzde 1,44 düşüşle 11.896,08 puana geriledi, 12 bin puanın altına indi. Endeks bir önceki işlem gününü yüzde 0,40 kayıpla 12.070,17 puandan kapatmıştı. Bankacılık endeksi açılışta yüzde 1,48, holding endeksi yüzde 1,42 geriledi. Analistler teknik olarak 11.800 ve 11.700 puanı destek, 12.000 ve 12.100 puanı direnç olarak izliyor. Piyasanın bir başka odağı ise, kapanışın ardından açıklanması beklenen S&P’nin Türkiye değerlendirmesi. Beklenti, notun “BB-”, görünümün “durağan” kalması yönünde.
HSBC: “Uyarı, ama ek süre nefes aldırdı”
HSBC Global Investment Research, MSCI’nin Türkiye ve Endonezya kararlarının ardından yayımladığı raporda, Türkiye’deki dondurma kararının bir ikaz niteliği taşıdığını, ancak hemen bir statü değişikliği istişaresi açılmamasının piyasaya zaman kazandırdığını belirtti. Banka, SPK’nın yüksek riskli fonlara yönelik son düzenleme adımlarını uzun vadede olumlu buldu ve Türkiye için “Ağırlığını Artır” (overweight) tavsiyesini korudu. HSBC’ye göre MSCI’nin kararı, yerel yatırım fonlarındaki likidite sıkışıklığı ve yedi portföy yönetim şirketinin yönettiği 131 fonun tasfiye süreciyle gündeme gelen endişelerin ardından geldi. Ekonomim’in aktardığına göre HSBC, MSCI’nin Türkiye’ye Endonezya’dan farklı bir yaklaşım sergilediğine de dikkat çekti.
Arka plan: Fon krizi
MSCI’nin kararı, Türkiye’deki yatırım fonu krizinin bir uzantısı olarak okunuyor:
- Haziran 2026: MSCI, piyasa sınıflandırma incelemesinde fonlarla bağlantılı olası koordineli işlemlere ilişkin yatırımcı endişelerini açıkladı.
- 28 Ağustos: SPK, yatırım fonları rehberini değiştirdi. Yoğunlaşmış pozisyonlar sınırlandırıldı, aşımın Ekim-Aralık döneminde kademeli olarak giderilmesi istendi. Bu değişiklik Eylül başında küçük hisselerde satış baskısına, ardından likidite krizine dönüştü.
- 17 Eylül: SPK, yedi portföy yönetim şirketinin (Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus, Bulls) fonlarını işleme kapattı ve yaklaşık 130 fonun tasfiyesine karar verdi. Tasfiye işlemleri için Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası yetkilendirildi.
- Eylül: SPK, üç hissedeki işlemler nedeniyle 38 kişi hakkında suç duyurusunda bulundu ve iki yıllık işlem yasağı getirdi.
