Diren Apoyevmatini

Rumların sesi olan ve 90 yıldır hayatını sürdürdüğü İstiklal Caddesi'ndeki yerinden maddi zorluklar nedeniyle ayrılmak zorunda kalan Apoyevmatini şimdi sahibinin evinde yayın hayatını sürdürmeye çalışıyor.

Rumca yayın yapan gazetenin sahibi Mihail Vasiliadis bianet'ten Mahmut Çınar'a konuştu. 

Mihail Vasiliadis ile söyleşinin bir bölümü şöyle:

Neden direniyorsunuz Apoyevmatini'yi çıkarmaya devam etmek için?

İnsan direnmezse ölür. Direniyorum demek ki hayattayım. Direnmemek ne demek? Şu anda biz burada konuşurken sınırımızda binlerce kişiye direnen bir avuç insan var. Onlar neden direniyor?

Yani varolmak için mi devam ettiriyorsunuz bu zor süreci?

75 yaşında başka ne için direnebilirim. 25 yaşımda olsam inan şimdi o direnen insanların yanına gider, daha canlı bir direnişte bulunurdum.

Apoyevmatini'nin geçirdiği ilk kriz değil bu. Birkaç sene önce ciddi bir mali kriz geçirdiğinizi ve gazeteyi kapatabileceğinizi söylemiştiniz. Ardından bir destek, dayanışma ağı oluştu ve bir kampanya başladı. O günden bugüne ne oldu da 90 yıllık büroyu kapatmak zorunda kaldınız?

Ben bunu kriz olarak adlandırmıyorum. Kriz, doğru giden bir sürecin geçici olarak sorunlardan etkilenmesidir. Bizde ise özellikle 1964'ten sonra hem Apoyevmatini için hem de Rum cemaati için -çünkü Apoyevmatini'yi Rum cemaatinden ayıramazsınız; biri iyiyse diğeri de iyidir- kriz dediğiniz şey kriz olmaktan çıktı ve kalıcı, normalleştirdiğimiz bir yaşam biçimi oldu. Dışarıdan kriz gibi görünen durum, 1964'ten beri bizim gerçeğimiz. 1964'e kadar İstanbul'daki Rum nüfus 90 binin üzerindeydi. Dolayısıyla Rumca gazetelerin sorunları yok, satışlarıyla ayakta durabiliyorlar. Her ne kadar o günlerde Basın İlan'dan gelen ve bence zorunlu olması gereken destek kesilmiş ise de basın ayakta durabiliyor. Sonra malumunuz, 1964'te çıkan ani bir kararla bizim cemaatten 13 bin kişi yani aslında 13 bin aile varlıkları da bloke edilerek yurtdışına gönderildi. 18 ayda, burada yaşayan her üç Rum'dan ikisi Türkiye'yi terk etmek zorunda bırakıldı. Nüfus 30 binin altına düştü ve giderek de eksilmeye devam etti. Bizim en büyük sorunumuz bu, yani gazetemizin hedef kitlesinin sayısal olarak azaltılması.

Soruna dönecek olursam... Bizim sorunumuz kriz değil; kriz, örneğin grip gibidir, ilaçla, belli bir davranışla çözülür. Bizimki ise maalesef artık dönüşü çok zor olan bir tür kanser.

Şimdi diyorlar ki "64'te gidenler geri gelsin". Ben de diyorum ki, nereden gelecek? Öbür dünyadan mı? Onların orada doğup büyüyen, oralı olan çocuklarının buraya dönmesinin bir anlamı var mı? İnsanın memleketi, atalarının geldiği yer değildir; insanın memleketi, sevgilisiyle buluştuğu köşedir. E o köşeyi bırakıp neden gelsin?

Benim önerim şu: Madem ki bugünden bakınca o günkü devlet tutumunun yanlış olduğunu düşünüyorsun, o halde o 13 bin kişinin yüzü suyu hürmetine 13 bin kişiye çalışma ve oturma izni vereceğini ilan edersin, dersin ki "Kim İstanbul'a gelip çalışmak, bu topluma katılmak istiyorsa buyursun gelsin"; gelen gelir.

Köklü bir değişim öneriyorsunuz yani? Ve anladığım kadarıyla bu değişim olmadan da ne cemaat ne de Apoyevmatini için işlerin yolunda gitmesi pek mümkün değil.

Vallahi ben değişim öneriyorum ama artık süreçlerden bıktım. Bizim politikacılarımızın yeni bir alışkanlığı var, her şeyi süreçlere havale etmek. "Barış" diyorsun, "süreç" diyorlar. Yahu ben süreç istemiyorum, artık barış istiyorum. Al işte, 2002'den beri süren Ruhban Okulu açılma süreci var. Hâlâ bekliyoruz sürecin tamamlanmasını.

Yani diyorum ki; meselenin temeline inilsin. Öyle âlicenaplıkla falan olacak şey değil bu. Siyaset, âlicenaplıkla yürümez; yasayla yürür. Bu toplumun sorunlarını dikkate alıyorsan, o halde bunun için yasalar çıkartacaksın, düzenlemeler yapacaksın. Diğer türlü, "Sizin sorunlarınızı anlıyoruz..." falan, e anlıyorsunuz, belki niyetiniz de iyi olabilir; lakin işte süreç geldik, süreç gidiyoruz.

Aynı şey Apoyevmatini için de geçerli. Yalnızca destekle, sözle falan olacak iş değil bu.

Peki, hem Apoyevmatini'yi hem de diğer azınlık gazetelerini rahata kavuşturacak bir yasal düzenleme ne olabilir?

Çok basit; Basın İlan Kurumu diğer gazetelere verdiği gibi bize de ilan verecek. Ama öyle bağış gibi, sadaka gibi değil zira şimdi sadaka veriyor, "Al da sus" der gibi. Bildiğim kadarıyla Agos mesela o parayı almıyor bile. Keşke benim de imkânım olsa da almasam. Ama Apoyevmatini'nin bütçesi zaten açık veriyor. Bu durumda istemeyerek kabul etmek zorunda kalıyorum o Basın İlan Kurumu'ndan gelen sadakayı. Aslında insanı böyle bir şeye zorunlu bırakarak ona kötülük yapmış oluyorsunuz. Sen gazeteye sadaka vereceğine o gazeteyi sadaka verilecek duruma getiren koşulları değiştir.

Resmi ilan verilemiyor mu yoksa özellikle verilmiyor mu?

Eskiden verilemiyordu. Sonra bir düzenlemeyle bunu değiştirdiler sağolsunlar. Yönetmelikte ufak bir değişiklik yaparak ilan verilmesi yasağını kaldırdılar. Ama diğer yayın organlarında olduğu gibi verilmesini zorunlu kılmadı. Böyle olunca ne bir belediye, ne bir mahkeme, ne bir banka vs bize ilan vermiyor.

"Ben hayatta oldukça Apoyevmatini çıkacak!" mı diyorsunuz peki?

Hayata verdiğin anlam önemli. Direnme imkânım ve gücüm oldukça, evet. Ama yine de bir ikilem yaşıyorum. Benim yapmam gereken bir görevim daha var; yaşadıklarımı, gördüklerimi, bildiklerimi yazmak, bir kitap haline getirmek. Ama sana şöyle söyleyeyim: Apoyevmatini büyük bir karpuzsa, o kitap koskoca bir Diyarbakır karpuzu; ikisi bir koltuğa sığmıyor. Ya birini yapacağım ya da diğerini. Kitabı yazabilirsem çok mutlu olacağım, büyük bir görevi yerine getirmiş gibi hissedeceğim, yazamazsam çok üzüleceğim, eksik kalacağım. Diğer yandan Apoyevmatini'yi çıkarmaya son verirsem üzülecek tek kişi ben olmayacağım; cemaat üzülecek. Onun için düşünüyorum, hangisini yapmam lazım diye. Şimdi oğlumla çalışıyoruz. Apoyevmatini'nin bir istikbali olursa o devam edecek ve belki 100 yaşını aşacak.

Ama ben bir şekilde hayata güveniyorum. Bakın bundan birkaç yıl önce bir toplantıda gazetenin önemli mali sorunlarla boğuştuğunu, belki kapanacağını söyledim. Bir anda bir kampanya başladı ve 400'e yakın Rumca okuma bilmeyen Türk destekçi gazeteye abone oldu. Bu dayanışma gazeteyi kapanmaktan kurtardı ama benim için başka bir ağırlık oldu. Kendilerine okuyamadıkları bir dildeki bir gazeteden başka hiçbir şey sunamadığım insanlar bana destek oluyor... Mesela bir kez daha desteğe ihtiyacım olsa bu insanlara tekrar gidemem ben, destek verin diyemem. Çünkü zaten çok ama çok değerli bir şekilde, bilmediği bir dildeki gazeteye abone olarak bir kez desteklemiş bu kültürü. Şimdi teşbih doğru olacak mı bilmiyorum ama, nasıl ki bir kapıya iki dilenci gidince olmazsa, aynı dilenci aynı kapıya iki kez gidince de olmaz.

Bu arada bu insanların arasında, harçlığını toparlayıp gazeteye üç aylığına abone olan lise talebesi de var, düşün. Ve biliyor musun, benim için bu dilde okumayı bilmeyenlerin katkısı çok ama çok değerli.

Taşıma suyla değirmen döndürüyor gibi olmuyor mu bu? Hep böyle mi gidecek? Her kriz zamanında, "Apoyevmatini gidiyor, destek olun" diyemeyeceksiniz. Hem zaten hep destekle ayakta duran bir gazete, gazete işlevini yitirmez mi?

Bu gazetenin aylık maliyeti 20 bin lira civarında. Benim ve oğlumun da para almadan çalıştığımızı, yani aslında emeklerimizin karşılanamayan maliyetini düşün... Çok ciddi bir maliyet bu. Her şeyi bırak, kendi emekli maaşımı da bu gazetenin kasasına koyuyorum aldığım gün.

Bu gazeteyi gazete olarak çevirecek bir gelire ihtiyacımız var. En temelde ilan. Tabii keşke abonelerle olabilse bu iş. Örneğin reklam aldığında bir şekilde o reklam verenlere mecbur oluyorsun. Ama çok sayıda abone öyle değil.

Şimdi yalnızca vakıfların yolladığı "şu kilisede ayin var, şurada böyle bir tören var" gibi ilanlar alıyoruz. Bunları zaten para almadan yayınlıyordum, ama şimdi mecburen para alıyoruz. Cemaatin nüfusu 600 aile, yaş ortalaması yüksek. Böyle olunca cemaatten insanların şirketlerinden, girişimlerinden de pek söz edilmiyor; yani Rum cemaatinin esnafından, eşrafından, girişimcisinden de pek söz edemiyorum reklamveren olarak.

Büroyu kapattığınızın haberi duyulunca kimler aradı?

İlk Baskın Hoca aradı. Ardından telefonların ardı arkası kesilmedi. Sanki taziye kabul ediyorum dünden beri. Okurlar, destekleyenler, eş, dost... Çocukluğunda Apoyevmatini satarak harçlık çıkaranlar bile aradı ağlayarak. Ben de düşünüyorum ki bazen, benim bir ayağımı kesmişler, diğer ayağımla seke seke ilerliyorum, "Aa, ne güzel, tek ayağıyla nasıl da seke seke ilerliyor!" diye mutlu oluyorlar, tebrik ediyorlar. Durum tam olarak bu.

Bunun bir çözümü yok mu? Bence var. Bir çalışan istihdam ederek gazeteyi çıkarabiliriz. Ama maalesef bu istihdamı Türkiye'den değil de Yunanistan'dan birini çağırarak yapabiliriz çünkü ne yazık ki Türkiye'deki Rumlar bile akıcı ve doğru bir Yunanca'yla bunu yapabilecek durumda değil. İmkanı olan, bu dil becerisine sahip olan Rumlar da kendilerini bu belaya sokmayacak kadar akıllılar; daha büyük gelir getirecek işler yapıyorlar.

Söyleşinin tamamını okumak için tıklayın


Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.