Peki ya çözüm, hastalıkları tedavi etmede daha verimli olmaktan değil, onları en başta önlemekten geçiyorsa?

Yapay zekâ bu dönüşümün gerçekleşmesine yardımcı olabilir. Ancak sorumlu yapay zekâ alanında faaliyet gösteren küresel kuruluş HealthAI'nin CEO'su Ricardo Baptista Leite'in de vurguladığı gibi, bunun için yalnızca teknoloji yetmez.

“Verimsiz bir sisteme yapay zekâyı sonradan eklerseniz, sizi sadece verimsizliğinizi çok verimli biçimde sürdürür hale getirir,” diye konuştu.

Yapay zekâ, belirli hastalıklara yakalanma riski taşıyan kişileri, henüz hastalanmadan önce tespit etmeye yardımcı olarak sağlık hizmeti sunucularının daha erken müdahale etmesini sağlayabilir. Ancak bu değişimi tek başına teknoloji gerçekleştiremeyecek.

“Teknoloji tek başına bizi kurtarmayacak,” diyor HealthAI CEO'su Baptista Leite. Sağlık sistemlerinin, tedaviyi değil önlemeyi ödüllendiren mali teşvikleri de değiştirmesi gerekiyor.

Hastanelerin, insanları sağlıklı tutmaktan çok, onları tedavi ettikleri için ödeme aldığını söylüyor. Önleyici yaklaşıma geçiş, erken müdahaleyi ve proaktif takibi ödüllendiren yeni finansman modelleri gerektirecek.

Sağlığı etkileyen sosyal faktörlerle sağlık verilerini birlikte analiz ederek, yapay zekâ, durumu kötüleşmeden önce desteğe ihtiyaç duyabilecek kişileri belirlemeye yardımcı olabilir.

Baptista Leite'e göre hedef, yalnızca kalp krizi geçiren birini kurtarmak değil, o krizi en baştan önlemek.

Güvenliği sağlamak

Ancak sağlık alanında yapay zekânın ölçeklenmesi bir başka faktöre daha bağlı: güvene.

Hastaların ve sağlık çalışanlarının, bu teknolojinin güvenli olduğundan ve faydalarının risklerinden ağır bastığından emin olması gerekiyor. Bunun için, bir sistem onaylanıp klinik uygulamaya girdikten sonra da devam eden bir denetim süreci şart.

Kısa süre önce, DSÖ Avrupa Direktörü Hans Henri P. Kluge uyardı: Yapay zekâ çözümleri Avrupa'daki hastanelerde yaygınlaşırken, bunları düzenleyen ülkelerin sayısının az olması hastaları risk altında bırakıyor.

DSÖ Avrupa bölgesindeki 53 ülkenin üçte ikisi hâlihazırda yapay zekâ tabanlı tanı araçları kullanıyor ve ülkelerin yarısında yapay zekâ destekli hasta sohbet robotları bulunuyor. Ancak yalnızca çok azı, yaklaşık 12 ülkeden birinde, yapay zekâyı nasıl yöneteceklerine ilişkin stratejiye sahip.

Bu tablonun “kaygı verici” olduğunu söyleyen Kluge, bunun insan sağlığı üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceğinin altını çizdi. “Bütün bunlar, sağlık sistemlerine yönelik toplumsal güveni genel olarak aşındırıyor,” diye uyardı.

HealthAI, olumsuz olayları tespit etmeye ve ortaya çıkan risklerle ilgili bilgileri paylaşmaya yönelik küresel bir erken uyarı sistemi geliştirmek için 10 ülkedeki düzenleyicilerle birlikte çalışıyor.

“Bu tür mekanizmalar, bir şeyler ters gittiğinde zararın yayılmasını, zamanında tespit ederek ve vatandaşları koruyarak önlememizi sağlayacak,” dedi.

Markayı tercih edenlerin ortak beklentisi, ayakkabıdan yalnızca güzel bir görüntü değil, gün boyu süren bir rahatlık almaktır. Neslihan Canpolat tasarım sürecinde ayakkabının nasıl hissettireceği sorusunu merkeze alır. Bu yaklaşım özellikle topuklu modellerde belirleyicidir, çünkü topuk yükseldikçe denge, kalıp ve taban yapısı çok daha fazla önem kazanır.

Neslihan Canpolat Topuklu Çizmelerde İşçilik ve Malzeme Seçimi

Bir çizmenin kalitesi çoğu zaman ilk gün değil, birkaç sezon sonra anlaşılır. Dikiş hatlarının düzgünlüğü, fermuarın akıcı çalışması ve konç kısmının formunu koruması bu süreçte ön plana çıkar. Neslihan Canpolat koleksiyonunda yer alan topuklu çizme modelleri, bu ayrıntılara önem veren okuyucular için incelenmeye değer seçenekler barındırıyor.

Malzeme tercihi modelden modele farklılık gösterdiği için ürün açıklamalarını dikkatle okumak faydalı olur. Yüzey dokusu, iç astar ve taban bilgisi, çizmenin hangi hava koşullarında daha rahat kullanılacağına dair net ipuçları verir. Markanın yerel üretimi benimsemesi ise üretim sürecinin daha yakından takip edilebilmesine imkân tanımaktadır.

Neslihan Canpolat ile Sağlam Yapılı Topuklu Bot Seçenekleri

Bot, çizmeye kıyasla daha kısa konçlu olduğundan bilek bölgesindeki kalıp ve kesim çok daha kritik hâle gelir. Bileği sıkmadan saran bir form, uzun süre ayakta kalındığında bile rahatsızlık hissini azaltır. Topuğun genişliği ve tabanla birleştiği nokta da adım güvenliğini doğrudan etkiler.

Neslihan Canpolat bünyesindeki topuklu bot modelleri, farklı topuk yükseklikleri ve formlarıyla bu kriterleri gözeten alıcılara alternatif sunar. Genel olarak geniş tabanlı bir topuk daha dengeli bir basış sağlarken ince topuklu tasarımlar daha zarif bir siluet oluşturur. Seçim yapılırken ayağın kalıbı ile gün içinde ne kadar yürüneceği birlikte düşünülmelidir.

Neslihan Canpolat Topuklu Ayakkabılarda Tasarım Detayları

Topuklu bir ayakkabıda tasarım, estetik kadar ergonomiyle de ilgilidir. Burun formu parmakların rahat edeceği alanı belirler, iç taban ise ayağın ön kısmına binen yükün dağılmasına yardımcı olur. Bu küçük ayrıntılar, ayakkabının saatler sonra nasıl hissettireceğini doğrudan şekillendirir.

Neslihan Canpolat, sade çizgileri işlevsel detaylarla bir araya getiren tasarım anlayışıyla dikkat çeker. Farklı topuk boylarını ve kesimleri tek ekranda karşılaştırmak isteyenler, kadın topuklu ayakkabı modelleri için https://www.neslihancanpolat.com/topuklu-ayakkabi adresine göz atabilir. Ürün görsellerini yakından incelemek ve beden tablosunu kontrol etmek, doğru çifti bulmayı kolaylaştıran pratik adımlardır.

Neslihan Canpolat'ta Kalite ve Fiyat Dengesi

Bir ayakkabının gerçek maliyeti yalnızca etiketteki rakamla ölçülmez; kaç sezon boyunca kullanılabildiği de bu hesabın parçasıdır. Sık sık yenilenmesi gereken bir çift, uzun vadede beklenenden daha yüksek bir harcamaya dönüşebilir. Bu yüzden işçiliği sağlam bir modele yapılan yatırım çoğu zaman daha akılcı bir tercihtir.

Neslihan Canpolat, hızlı değil doğru büyümeyi önceleyen bir marka olarak konumlanıyor. İstanbul, İzmir ve Ankara'daki mağazalarının yanı sıra online mağazası üzerinden de ulaşılabilen koleksiyon, ürünü yerinde denemek isteyenlere de seçenek bırakır. Kalite beklentisi yüksek, ancak bütçesini de özenle yöneten okuyucular için marka, değerlendirilmesi gereken yerli adresler arasında yer alıyor.

Lityum akü seçerken yalnızca kapasite veya fiyat üzerinden değerlendirme yapmak yeterli değildir. Akünün kullanılacağı sistem, ihtiyaç duyulan enerji miktarı, fiziksel ölçüler ve mevcut ekipmanlarla uyumluluk gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Lityum Akü Seçiminde Kapasite Neden Önemlidir?

Akü kapasitesi, depolanabilecek enerji miktarını belirleyen temel özelliklerden biridir. Günlük enerji tüketimi yüksek olan bir sistem ile daha sınırlı elektrik ihtiyacı bulunan bir uygulamada aynı kapasitede aküye ihtiyaç duyulmayabilir.

Karavan, tekne veya solar sistem gibi farklı uygulamalarda enerji tüketimi ve kullanım süresi değişebildiğinden, kapasite seçimi de buna göre yapılır. Bunun yanında akünün fiziksel ölçüleri, bağlantı yapısı ve sistemde kullanılacak diğer ekipmanlarla uyumu da dikkate alınmalıdır.

Lityum Akü ve LiFePO4 Akü İlişkisi

LiFePO4, yani Lityum Demir Fosfat, lityum akülerde kullanılan bir hücre teknolojisidir. Bu nedenle LiFePO4 akü, lityum aküden ayrı bir ürün grubu olarak değerlendirilmemelidir. Lityum akü daha genel bir tanımlama olurken LiFePO4, akünün sahip olduğu hücre yapısını ifade eder.

Enerji depolama uygulamalarında kullanılan LiFePO4 yapısındaki lityum aküler; solar sistemler, karavanlar, marin uygulamalar, UPS sistemleri ve endüstriyel ekipmanlar gibi farklı alanlarda tercih edilebilir.

Lityum Aküler Hangi Alanlarda Kullanılır?

Lityum akülerin kullanım alanı, ihtiyaç duyulan enerji ve sistemin çalışma şekline göre değişir.

Solar sistemlerde güneş panellerinden elde edilen enerjinin depolanması amacıyla kullanılabilir. Bağ evleri, müstakil yapılar ve şebekeden bağımsız enerji sistemleri bu uygulamalara örnek gösterilebilir.

Karavan ve teknelerde aydınlatma, buzdolabı, su pompası ve diğer yardımcı elektrikli ekipmanların enerji ihtiyacını karşılamak için değerlendirilebilir.

UPS sistemlerinde elektrik kesintileri sırasında bağlı cihazlara yedek enerji sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Forklift ve endüstriyel ekipmanlarda ise çalışma süresi, kullanım yoğunluğu ve şarj düzeni gibi faktörler akü seçiminde daha belirleyici hale gelir.

Lityum Akü Fiyatları Neye Göre Değişir?

Lityum akü fiyatları; kapasite, hücre yapısı, BMS özellikleri, kasa yapısı ve kullanım amacına göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle farklı ürünleri yalnızca fiyat üzerinden karşılaştırmak, aralarındaki teknik özelliklerin gözden kaçmasına neden olabilir.

Aynı kapasiteye sahip iki lityum akünün fiziksel yapısı, kullanım alanı veya teknik özellikleri farklı olabilir. Fiyat değerlendirmesi yapılırken ürünün kullanılacağı sistem ve ihtiyaç duyulan özellikler de göz önünde bulundurulmalıdır.

Volt Pil Batarya Lityum Akü Ürünleri

Lityum akü üretimi alanında faaliyet gösteren Volt Pil Batarya, farklı kullanım alanlarına yönelik enerji depolama çözümleri sunmaktadır. Solar, karavan, marin & tekne, forklift & endüstriyel ve UPS lityum akü kategorilerinde farklı ihtiyaçlara yönelik ürün seçenekleri bulunmaktadır.

Farklı kapasite ve kullanım alanlarına yönelik ürünlerin bulunduğu kategoride, lityum akü çeşitleri de ürünün teknik özelliklerine göre değişmektedir. Bu nedenle ürün seçimi yapılırken fiyatın yanı sıra kullanım alanı ve sistem gereksinimlerinin de birlikte değerlendirilmesi önem taşır.

Hesaplar, hisseler, araçlar ve taşınmazlar kapsamda

Karar; şüphelilerin vadeli ve vadesiz banka hesaplarını, elektronik para kuruluşlarındaki varlıklarını, araçlarını ve taşınmazlarını içeriyor. Cihan Sütşurup adına kayıtlı şirket ortaklık paylarına da el konuldu.

Araçlar arasında şunlar yer alıyor:

• Abdullah Yusuf Yarız adına kayıtlı 2025 model Audi A3 Sportback
• Hasan Peker adına kayıtlı 2023 model Mercedes-Benz S450 D 4Matic
• İsmet Öğüt adına kayıtlı 2026 model Mercedes-Benz
• Melis Sandal adına kayıtlı 2024 model Fiat Topolino Spiaggina

Sandal ve Sütşurup hakkında yakalama kararı

Şarkıcı Mustafa Sandal’ın eşi Melis Sandal ile babası Cihan Sütşurup hakkında daha önce yakalama kararı çıkarılmıştı. Haberlere göre ikili, ifade çağrılarına uymadı ve kayıtlı adreslerinde bulunamadı. Melis Sandal’ın Dubai’de olduğu belirtiliyor.

Sandal’ın tasfiye edilen fonlardan 11 milyar lira çıkış yaptığı iddiası kamuoyuna yansımış, Sandal avukatı aracılığıyla yaptığı açıklamada bu iddianın gerçeği yansıtmadığını savunmuştu. Basında Cihan Sütşurup için 639 milyon liralık fon kazancı iddiası da dile getirildi.

Mustafa Sandal ise iddiaların kendisiyle ilişkilendirilmesine itiraz etti. Eşiyle maddi anlamda ortak işi olmadığını belirten Sandal’ın, Dubai’de “Golden Visa” kapsamında oturum izni bulunduğunu doğruladığı aktarıldı. Mustafa Sandal hakkında açıklanmış bir yakalama ya da el koyma kararı bulunmuyor.

Öğüt ve Debost tutuklu

Kararda adı geçen İsmet Öğüt, Destek Holding ve Özata Gemicilik bağlantılı operasyon kapsamında 2 Ekim’de tutuklanmıştı. Öğüt adına 1 Temmuz–16 Eylül tarihleri arasında 3 milyar 92 milyon liradan fazla fon çıkışı tespit edildiği bildirilmişti. Jeremy Etienne Debost ise beşinci dalga operasyonda tutuklanan 20 şüpheli arasında yer almıştı. Bu dalgayla birlikte soruşturmadaki tutuklu sayısı 85'e yükselmişti.

Soruşturmada tedbirler sürüyor

Soruşturmada daha önce Muhammed Yarız’a ait 5 lüks araç, 2 özel jet, bir yat ve Beykoz’daki 5 villaya el konulmuştu. Adalet Bakanı Akın Gürlek, fon sahipleri ve yöneticilerin mal varlıklarına el konulduğunu, birinci derece yakınların varlıklarının ise dondurulduğunu açıklamıştı. Gürlek, el konulan değerlerin TMSF bünyesinde oluşturulan fon aracılığıyla hak sahiplerinin alacaklarının karşılanmasında kullanılacağını bildirmişti.

Burnham, The Rest is Politics adlı podcast’e verdiği röportajda, Temmuz ayında göreve geldiğinde danışmanlarına Rusya’nın Brexit oylamasına müdahale edip etmediğini sorduğunu anlattı.

“Bana açıkça evet, müdahale edildiği söylendi,” diyen Burnham, “Bunları artık açıkça kayıtlara geçirmek önemli. Bunun Almanya ve Fransa’daki seçmenlerin, bu siyasi gelişmelerin bir kısmının düşmanlarımız, yani Rusya tarafından yönlendirildiğini anlamasına yardımcı olacağına inanıyorum,” ifadelerini kullandı.

Moskova, başka ülkelerin seçimlerine veya referandumlarına müdahale ettiği yönündeki iddiaları uzun süredir reddediyor.

Burnham’ın açıklamaları, İngiliz istihbarat kurumlarının Rusya’nın ülkenin demokratik kurumlarına yönelik müdahale tehdidinin arttığı konusunda uyarıda bulunduğu bir dönemde geldi. İngiliz Parlamentosu'nun bir komitesi, 2020’de yayımladığı raporda hükümetin Rus devlet medyasının ve “trol” hesaplarının referandum üzerindeki olası etkisini yeterince değerlendirmediği sonucuna varmıştı.

Burnham ayrıca, geçen hafta Berlin’de Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Rusya’nın Alman siyasetindeki aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisiyle olası bağlantılarını görüştüğünü söyledi.

Burnham, “Biliyorsunuz, bana AfD’nin Rusya’yla açıkça bağlantılı olduğunu, sanırım finansman da aldığını söylüyordu,” dedi. “Rusya kaynaklı yanlış ve dezenformasyonun Alman siyasetine yayıldığı kesin.”
İşçi Partisi’nin BAE ile ilişkileri

Burnham, ülkesinde ise Körfez ülkesi destekli Premier Lig kulübü Manchester City ile ilişkileri nedeniyle baskı altında. Kulüp, geçen ay finansal kuralları geniş çapta ihlal etmekten suçlu bulunmuştu.

Manchester Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevini daha önce yürüten Burnham, kulübün varlıklı Arap sahiplerini kaybetmekten “gerçekten endişe duyacağını” söylemesi nedeniyle eleştirilmişti.

İngiliz gazetesi The Sun’ın resmî kayıtları incelemesine göre İşçi Partisi milletvekilleri, Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) ağırlama ve yurt dışı seyahatleri kapsamında yaklaşık 325 bin 500 euro değerinde kabul aldı. Bu tutar, diğer siyasi partilerin aldığından çok daha yüksek.

Burnham, podcast yayınında muhalefetin, kulübün sahipleriyle yaptığı görüşmelerin ayrıntılarını açıklaması yönündeki talebini kabul etti. Bu kapsamda, 2021’de önemli sayılabilecek yalnızca bir görüşme yaptığını söyledi.

Ancak bu açıklama, Manchester City Başkanı Khaldoon Al Mubarak’ın 14 Eylül’de, kulübün suçlu bulunmasından 11 gün önce, İş Dünyası Bakanı Jonathan Reynolds ile Başbakanlık Ofisi’nde yaptığı özel görüşmenin ayrıntılarını kapsamayacak.

Görüşmenin zamanlaması soru işaretlerine yol açtı. Bununla birlikte haberlerde, toplantının Al Mubarak’ın Abu Dabi’nin devlet varlık fonu Mubadala’daki üst düzey yöneticilik görevi kapsamında yapıldığı ve savunma, güvenlik istihbaratı ile ticaret konularına odaklandığı öne sürüldü.

Burnham, futbolla ilgili meselelerin ciddi olduğunu ve bağımsız bir süreç kapsamında ele alındığını söyledi. Ancak bu konuların yatırım tartışmalarından ayrı tutulması gerektiğini savundu.

Bas istifasına gerekçe olarak üvey kızının vefatını ve koalisyonun büyük ortağı Hristiyan Birlik Partilerinden (CDU/CSU) kendisine yönelik eleştirileri gösterdi.

58 yaşındaki Bas, Instagram hesabından yaptığı açıklamada şunları kaydetti:

"Sevgili yoldaşlar, sevgili meslektaşlar, bugün sizlere çok kişisel bir mesajla sesleniyorum. Üvey kızımın ölümünden sonra, yasımı içselleştirebilmek için zamana ihtiyacım olduğunu fark ettim. Bu zamanı kendime yeterince ayırmak istiyorum. Bunun yanı sıra ne yazık ki, benim için kişisel olarak zor olan bu dönemde, maalesef koalisyon ortağının saflarından da gelen bana yönelik kamuoyu önündeki saldırıların daha da yoğunlaştırıldığını görmek zorunda kaldım.Hükümet ve parti görevlerimi kısa vadede eksiksiz bir şekilde yerine getirecek gücü kendimde bulamadığım için, her iki görevimden de ayrılmaya karar verdim. Bu nedenle, Eş Genel Başkan ve Başbakan Yardımcısı Lars Klingbeil'a, parti genel başkanlığı görevimi bugün itibarıyla bıraktığımı bildirdim. Aynı zamanda Başbakandan, Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı görevimden alınmamı talep ettim. Bu adımı atmak, benim için kolay olmadı."

İkinci gösterisi "Ölü Deniz" ile 15 milyon izlenmeye ulaşan ve New York Komedi Festivali dahil uluslararası sahnelerde kapalı gişe oynayan Göktaş, The New York Times'a konuştu. Göktaş, mahkemedeki savunmasıyla ifade özgürlüğünü ve özgür bir toplumda komedinin rolünü vurguladı. Üç aylık tutukluluğunun ardından temyiz sürecini bekleyen Göktaş, yaşadığı deneyimi paylaştı.

Vermek istediği mesajın ne olduğu sorulduğunda Göktaş, "Mahcup bir tutum sergilemek istemedim. İfade özgürlüğü sadece burada bir sorun değil. Dünyanın çoğu yerinde insanlar konuşurken cezalandırılmaktan veya kamuoyunun tepkisinden korkuyor. Komedi yapan diğer insanlara bir örnek olmak istedim. Özgürce konuşabilirsiniz. Korkmak zorunda değilsiniz. Üç ay hapiste kalmak korkunç bir şey, ama bir sanatçının bir ilkeyi savunurken bunun üstesinden gelemeyeceği bir şey olmadığını göstermek istedim" ifadelerini kullandı.

"Hayatımın en iyi uykusunu uyudum"

Yaşadığı tutuklanma sürecinin işine olan inancını ve cesaretini nasıl pekiştirdiğini anlatan sanatçı, geçmişte gösterilerinde otosansüre yöneldiğini belirtti. Öğrencilerin ve emeklilerin günlük hayatlarında kendisinden daha cesur olmasının onda ikiyüzlülük hissi yarattığını ifade eden Göktaş, "Büyüdükçe ve daha tanınır hale geldikçe kaybedecek daha çok şeyim oldu. İşimde otosansür uygulamaya başladım. Bu beni rahatsız etti. Gösterilerime gelen öğrenciler, emekliler günlük yaşamlarında benden daha cesurdu. Ben ise daha korkak hale geliyordum. Bu durum bana ikiyüzlü hissettirdi. Kendimi daha iyi hissetmek için, sonuçları ne olursa olsun komik bulduğum şeyleri söylemeye geri döndüm. Biraz romantik olabilir ama hücremdeki ilk günümde hayatımın en iyi uykusunu uyudum" dedi.

"Bu komedinin gücü"

Gösterisini Türkiye'nin dört bir yanında üç yıl boyunca sergilemesine rağmen iktidarın neden şimdi müdahale ettiği sorusunu Göktaş, "Canlı izleyiciler ile kliplerinizi çevrimiçi izleyenler arasında bir fark var. Türkiye geçmişte de 'özgür' değildi, ancak ana akım televizyonda benim yaptığımdan çok daha sert materyallerle komedi yapan insanlar vardı. Onlar da çeşitli zorluklarla karşılaşıyordu ama şaka yapmanın bu düzeyde sonuçları yoktu. Şakalarımı duysalardı, hafif bulurlardı. Hoşgörü son yıllarda önemli ölçüde azaldı. Garip bir şekilde, bunda cesaret verici bir yan var. Liderler şakalar karşısında bu kadar kırılgan olabiliyorsa, bu komedinin gücünün bir işaretidir" şeklinde yanıtladı.

İktidarların neden komedyenleri hedef aldığına dair "Komedyenlerin sınırlarla oynaması gerekiyordu. Diğer sanatçılar bu konulara dokunmadan da işlerini yapabilirler. Nihayetinde, bence sadece komedyenlerin peşinden gitmiyorlar" ifadelerini kullanan Göktaş amacın herkesi susturmak olduğunu vurguladı.

Tutukluluk günlerinde dahi gösterisinden bir saniye bile pişmanlık duymadığını ve kendini en az yalnız hissettiği dönemi geçirdiğini belirten Göktaş, içeride geçirdiği sürede gelecekte sahneye taşımayı umduğu 20 dakikalık yeni malzeme yazdığını da sözlerine ekledi.

Kaynak: Evrensel

Bu durumdaki kişiler bazen çok ağlayabilirler, arkadaşlarından uzaklaşabilirler veya günü atlatmak için gerekli enerjiyi zar zor bulabilirler.

Açıklamada hayatını kaybedenlerden dördünün Suudi Arabistan vatandaşı olduğu sekizinin ise yabancı uyruklu olduğu belirtildi. Ölenler arasında iki Bangladeşli ile ABD, Mısır, Ürdün, Suriye, Sudan, Filistin'den birer kişi bulunuyor.

GACA'nın açıklamasında, saldırıda 309 kişinin de yaralandığı, bazı yaralıların hayati tehlikesinin bulunduğu belirtildi.

Bu, Şubat ayı sonunda başlayan İran savaşından bu yana, ABD müttefiki Suudi Arabistan'a yönelik saldırılar arasında en yüksek can kaybının yaşandığı saldırı oldu.

Husiler, bugün yaptığı açıklamada ise hava yolu şirketleri, havalimanı çalışanı ve yolculara Suudi Arabistan'daki havalimanlarını kullanmama yönündeki uyarılarını yineleyerek, bu uyarıların ciddiye alınması gerektiğini bildirdi.

Suudi Arabistan: Karşılık vereceğiz

Yemen'de Husilere karşı hükümeti destekleyen Suudi Arabistan liderliğindeki askeri koalisyon, Riyad'daki saldırıdan Husileri sorumlu tuttu. Askeri koalisyonun sözcüsü Tümgeneral Turki el Maliki, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yolcu terminalini hedef alan saldırının "tam anlamıyla bir savaş suçu" olduğunu belirterek, karşılık verileceğini duyurdu.

Yemen'de hükümete bağlı güçlerle İran destekli Husiler arasındaki çatışmalar sürerken, Husiler kendilerine yönelik saldırılar düzenlediği gerekçesiyle Suudi Arabistan'ı da balistik füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alıyor. Husiler, Kral Halid Havalimanı'na Perşembe günü de bir saldırı düzenlemiş, saldırıda dört kişinin hayatını kaybettiği, çok sayıda kişinin yaralandığı açıklanmıştı. Husi milisleri, Suudi Arabistan'ı Yemen'in batısındaki liman kenti Hudeyde'deki havalimanı ile bazı bölgelere hava saldırıları düzenlemekle suçlamıştı.

Suudi Arabistan ve Pakistan ile birlikte Mekke Savunma İttifakı'nda yer alan Türkiye, Abha Havalimanı ile Kral Halid Uluslararası Havalimanı'na yönelik saldırıları kınamış, Suudi Arabistan ile "dayanışma içinde olduğunu bir kez daha" vurguladığını bildirmişti.

Trump: Suudi Arabistan'da yaşananlar kabul edilemez

Artan bu saldırılar karşısında Husilerle topyekûn bir savaştan kaçınmaya çalıştığı değerlendirilen Suudi Arabistan'ın, aralarında ABD'nin bulunduğu müttefikleri üzerindeki askeri destek baskısını artırması bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump Husilere karşı Suudi Arabistan'ın düzenlediği saldırılara ABD'nin katılıp katılmayacağının değerlendirildiğini mesajını verdi. Havalimanı saldırısı sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, konuya ilişkin olarak "Olabilir, buna bakacağız. Son saldırıyı daha yeni öğrendik, bir karar vereceğiz" dedi. "Suudi Arabistan'da yaşananlar kabul edilemez" ifadesini kullanan Trump, ABD'nin çatışmalara dahil olup olmayacağı sorulduğunda Trump, "Göreceğiz" yanıtını verdi.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise saldırıyı kınayan bir açıklama yaptı. Rubio, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "ABD, terörist Husilerin Suudi Arabistan Krallığı'na yönelik son saldırılarının yanı sıra, bugün Kral Halid Uluslararası Havalimanı'na düzenlenen ve bir ABD vatandaşının da aralarında bulunduğu çok sayıda masum insanın hayatına mal olan saldırıyı en güçlü şekilde kınamaktadır" ifadesini kullandı. Bu saldırıların "derhal sona ermesi" gerektiğini vurgulayan Rubio, Suudi Arabistan Krallığı ve halkının yanında olduklarını kaydetti.

Guterres'ten "uluslararası hukukun ihlali" vurgusu

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de saldırıdan "derin üzüntü" duyduğunu belirterek, saldırıyı kınadı. Guterres, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda saldırılara "derhal son verilmesi" çağırısı yaptı. Guterres, "Sivillere ve sivil altyapıya yönelik saldırılar uluslararası hukukun ihlalidir. Bu saldırılar derhal durdurulmalıdır" dedi.

Bazı metinler tarihin akışında önemli değişiklikler yapar. Bunlardan biri de kuşkusuz Komünist Manifesto’dur. 19’uncu yüzyılın ortalarında yazılan bu politik metin, insanlık tarihinde büyük değişimler yarattı. İçinde doğduğu Avrupa coğrafyasından Asya’ya kadar milyonlarca insanın kaderini değiştirdi. Bugün ise yine Avrupa'nın gündeminde, özellikle de gençlerin.

Barikatların ardında solun yükselişi

Hayalet Eylül ortasında Paris'in güneydoğusundaki işçi sınıfı banliyösü Creteil'deki Lycée Saint-Exupéry'de ortaya çıktı. Hayalet öğretmenlerin grevine, öğrencilerin de katılmasıyla tüm Fransa'ya yayılan eylemlerde sık sık boy gösterdi. Lise eylemleri birkaç haftada ülke çapında isyana dönüştü. Öğretmen eksikliği yüzünden ders saatlerinin neredeyse %10'unun boş geçtiği, çatısı akan okullarda eğitim gören gençler, "abluka" eylemleriyle 1200 lisede dersi durdurdu. Hükümetin cevabı polis şiddeti oldu: 28 Eylül'den bu yana çoğu reşit olmayan 6 binin üzerinde gözaltı, Lens'te bir gencin elini, Tours'ta bir gencin gözünü kaybetmesi.

Yaşlı kıtanın yaşlı ülkesi, sömürgelerinden çaldığı zenginliğin mirasını tüketti. Kemer sıkma politikaları öğretmen kadrolarını budarken, eğitim bütçesi her sene daralıyor. Bunun yanı sıra sosyal yardımlar, emekli maaşları ve sağlık harcamaları bütçe açığını daha da derinleştiriyor. Ama asıl mesele sınıfsal tercihler. Fransız Komünist Partisi'nin lideri Fabien Roussel'in hesabı bu durumu çok açık bir biçimde ortaya koyuyor. Roussel yaptığı basın açıklamasında bu yıl dahil eğitim bütçesine her yıl 5 milyar avro aktarılmasını önerdi. Kendisine kaynak soranlara ise yanıtı ise "Yalnızca bu yıl Fransız sermayesine koşulsuz hibe edilen 211 milyar avroluk bütçenin ufak bir kısmı" oldu. 211 milyarda ,5 milyar devede kulak eskilerin deyimiyle. Üstelik bu rakamlarda Trump'ın emrettiği "savunma harcamalarının GSYH'nın % 5'i olması" halinde harcayacağı yaklaşık 150 milyar avro da yok. Bugün Fransa sokaklarını dolduran komünistlerin talebi net "Piyasa diktatörlüğünden kurtulmuş bir Fransa". İşte tüm bunların arasında hayaletimiz Fransa'da bir üniversite çatısında yine ortaya çıkmış hem de çok bildik bir sloganla. Vive le Commune.

Kira isyanı genel greve evriliyor

Hayaletin gezindiği bir başka Avrupa ülkesi İspanya. İspanya'da konut krizi, on beş yıl önceki 15-M hareketini mumla aratan bir öfkeyle patladı. Seksen yaşındaki Maricarmen Abascal'ın tahliyesi ve ardından gelen ölümü, L'Hospitalet'de kira baskısına dayanamayıp yaşamına son veren Olga Matute'nin intiharı, taşan bardağın son damlaları oldu. İspanya'nın büyük şehirlerinde çadır kentler kuruldu, talep net: konut hakkı ve insanca yaşanacak ücret.

İspanya'da hanelerin %36,4'ü beklenmedik bir gideri karşılayamıyor, nüfusun %25,7'si yoksulluk sınırında. İspanya'da artık çalışmak bile geçinmeyi garantilemiyor. Önemli olan, bu kez hareketin örgütlü olması: Kiracılar Sendikası'nın yıllar süren emeği, büyük sendikaları da peşinden sürükleyip genel grev çağrısına ortak etti. 15-M'in dağınık öfkesinden farklı olarak, bugün sokaktaki talepler sınıf perspektifiyle çerçeveleniyor. "Yaşasın işçi sınıfının mücadelesi" sloganları arasında, medyaya yeni yansıyan Marksist Movimiento Socialista örgütünün gençlik arasında büyüyen çekiciliği, ana akım medyanın çözemediği bir dilin sokakta bilindiğini gösteriyor. Yani hayaletin dilinin.

Hayalet geri döndü

İki ülkenin tablosu bir arada okununca ortaya çıkan manzara açık: Avrupa gençliği ve emekçileri, kaçınılmaz olarak dayatılan piyasa mantığının arkasındaki siyasi tercihi görmeye başladı. Sömürü, konut spekülasyonu, sınırsız kâr hırsı doğal değil; tarihsel bir ürün. Ve tarihsel olan ne inşa edildiyse, değiştirilebilir de.

1848'de Marx ve Engels, Komünist Manifesto'nun ilk cümlesiyle bir kehanette bulunuyordu: "Avrupa'da bir hayalet dolaşıyor, komünizm hayaleti." O günlerde Avrupa'yı sarsan korku, burjuvazinin kendi yarattığı sistemin bedelini ödemekten duyduğu dehşetti. Yaklaşık iki yüzyıl sonra aynı kıtada yeni bir nesil, aynı metni arama motorlarında yazıyor: İspanya'da Madrid'in Puerta del Sol meydanına kurulan konut eylemcisi çadırının ardından internette "Komünist Manifesto" aramaları %5000 arttı. Hayalet geri döndü; bu kez korku değil, merak ve özlemle.

Türkiye’de 2025’te ilkokul öğretmenlerinin yıllık ortalama fiilî maaşı 18 bin 669 euro (1 milyon 26 bin 795 TL), lise öğretmenlerinin maaşı ise 17 bin 615 euro (968 bin 825 TL) olarak hesaplandı.

Fiilî maaş, 25-64 yaş arasındaki tam zamanlı öğretmenlerin vergi öncesi yıllık ortalama kazancını ifade ediyor. Temel maaşın yanı sıra performans primleri, tatil ödemeleri ve işle ilgili diğer ödemeler de bu hesaba dahil.

Satın alma gücü hesaba katıldığında Türkiye’nin sırası yükseliyor. OECD’nin satın alma gücüne göre düzeltilmiş karşılaştırmasında Türkiye, ilkokul öğretmenlerinin maaşlarında 11’inci, lise öğretmenlerinin maaşlarında 17’nci sırada yer alıyor.

Avrupa genelinde öğretmen maaşları büyük farklılık gösteriyor. Fransa’daki son protestoların arkasındaki sendikalar da öğretmen maaşlarının artırılmasını, daha fazla personel alınmasını ve çalışma koşullarının iyileştirilmesini talep ediyor.

Bu talepler, öğretmenliği maddi açıdan cazip hâle getirme yönündeki daha geniş Avrupa tartışmasının parçası. OECD’ye göre öğretmenler genellikle benzer eğitim düzeyine sahip çalışanlardan daha az kazanıyor.

Uzmanlar da maaşların öğretmenleri mesleğe çekmek ve meslekte tutmak için yeterince rekabetçi olmadığı uyarısında bulunuyor.

OECD’nin Bir Bakışta Eğitim 2026 raporuna göre ilkokul öğretmenlerine en yüksek maaşı yıllık 74 bin 86 euro (4 milyon 74 bin 730 TL) ile Danimarka veriyor.

İzlanda’da maaş 73 bin 752 euro (4 milyon 56 bin 360 TL), İrlanda’da 69 bin 747 euro (3 milyon 836 bin 85 TL), Almanya’da 69 bin 453 euro (3 milyon 819 bin 915 TL), Avusturya’da ise 65 bin 851 euro (3 milyon 621 bin 805 TL). Bu ülkeler ilk beşi oluşturuyor.

Norveç’te yıllık maaş 59 bin 453 euro (3 milyon 269 bin 915 TL), Belçika’nın Flaman Bölgesi’nde 59 bin 105 euro (3 milyon 250 bin 775 TL), Kuzey İrlanda’da 57 bin 838 euro (3 milyon 181 bin 90 TL), İskoçya’da 57 bin 619 euro (3 milyon 169 bin 45 TL), Belçika’nın Fransızca konuşulan bölgesinde ise 55 bin 689 euro (3 milyon 62 bin 895 TL).

Galler’de öğretmenler 52 bin 894 euro (2 milyon 909 bin 170 TL), Finlandiya’da 52 bin 272 euro (2 milyon 874 bin 960 TL), İngiltere’de ise 50 bin 727 euro (2 milyon 789 bin 985 TL) kazanıyor. Bu eğitim sistemlerinin tümünde maaşlar 50 bin euroyu (2 milyon 750 bin TL) aşıyor.

Büyük ekonomilerde en yüksek maaş Almanya’da, en düşük İtalya’da

Avrupa’nın büyük ekonomileri arasında öğretmenlere en yüksek maaşı Almanya veriyor.

Onu, tamamında maaşların 50 bin euroyu (2 milyon 750 bin TL) aştığı Birleşik Krallık’ın dört ülkesi izliyor.

Fransa’da öğretmen maaşları 41 bin 968 euro (2 milyon 308 bin 240 TL), İtalya’da ise 32 bin 100 euro (1 milyon 765 bin 500 TL). İspanya için veri bulunmuyor.

Yedi ülkede maaşlar 25 bin euronun altında

Yedi ülkede öğretmenlerin fiili maaşları 25 bin euronun (1 milyon 375 bin TL) altında:
Çekya’da 24 bin 457 euro (1 milyon 345 bin 135 TL),
Macaristan’da 23 bin 181 euro (1 milyon 274 bin 955 TL),
Slovakya’da 22 bin 936 euro (1 milyon 261 bin 480 TL),
Romanya’da 20 bin 805 euro (1 milyon 144 bin 275 TL),
Letonya’da 20 bin 516 euro (1 milyon 128 bin 380 TL),
Yunanistan’da 18 bin 746 euro (1 milyon 31 bin 30 TL)
Türkiye’de 18 bin 669 euro (1 milyon 26 bin 795 TL).

Avrupa Eğitim İşverenleri Federasyonu Genel Sekreteri Daniel Wisniewski, Euronews Business’a yaptığı açıklamada, “Avrupa’daki öğretmen maaşları arasındaki büyük farklar tek bir nedenden değil; ülkelerin gelir düzeylerinden, ücret yapılarından, nitelik koşullarından ve kariyer ilerleme sistemlerinden kaynaklanıyor,” dedi.

Wisniewski, “Vergilendirme, sosyal yardımlar ve ek ödemelerdeki farklılıklar da ülkeler arası karşılaştırmaları zorlaştırıyor,” diye ekledi.

Türkiye, OECD’nin karşılaştırdığı 28 eğitim sistemi arasında ilkokul ve lise öğretmenlerinin fiilî maaşlarında son sırada. Satın alma gücü hesaba katıldığında sırası yükselse de Avrupa’daki ücret farkı sürüyor; uzmanlar öğretmenlere daha iyi maaş verilmesi çağrısı yapıyor.

Fransa’daki son protestoların ardından öğretmen maaşları ve çalışma koşulları Avrupa genelinde yeniden tartışılırken, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) 2026 raporundaki veriler Türkiye’nin karşılaştırılan 28 eğitim sistemi arasında hem ilkokul hem lise öğretmenlerinin fiilî maaşlarında son sırada olduğunu gösteriyor.

Türkiye’de 2025’te ilkokul öğretmenlerinin yıllık ortalama fiilî maaşı 18 bin 669 euro (1 milyon 26 bin 795 TL), lise öğretmenlerinin maaşı ise 17 bin 615 euro (968 bin 825 TL) olarak hesaplandı.

Fiilî maaş, 25-64 yaş arasındaki tam zamanlı öğretmenlerin vergi öncesi yıllık ortalama kazancını ifade ediyor. Temel maaşın yanı sıra performans primleri, tatil ödemeleri ve işle ilgili diğer ödemeler de bu hesaba dahil.

Satın alma gücü hesaba katıldığında Türkiye’nin sırası yükseliyor. OECD’nin satın alma gücüne göre düzeltilmiş karşılaştırmasında Türkiye, ilkokul öğretmenlerinin maaşlarında 11’inci, lise öğretmenlerinin maaşlarında 17’nci sırada yer alıyor.

Avrupa genelinde öğretmen maaşları büyük farklılık gösteriyor. Fransa’daki son protestoların arkasındaki sendikalar da öğretmen maaşlarının artırılmasını, daha fazla personel alınmasını ve çalışma koşullarının iyileştirilmesini talep ediyor.

Bu talepler, öğretmenliği maddi açıdan cazip hâle getirme yönündeki daha geniş Avrupa tartışmasının parçası. OECD’ye göre öğretmenler genellikle benzer eğitim düzeyine sahip çalışanlardan daha az kazanıyor.

Uzmanlar da maaşların öğretmenleri mesleğe çekmek ve meslekte tutmak için yeterince rekabetçi olmadığı uyarısında bulunuyor.

OECD’nin Bir Bakışta Eğitim 2026 raporuna göre ilkokul öğretmenlerine en yüksek maaşı yıllık 74 bin 86 euro (4 milyon 74 bin 730 TL) ile Danimarka veriyor.

İzlanda’da maaş 73 bin 752 euro (4 milyon 56 bin 360 TL), İrlanda’da 69 bin 747 euro (3 milyon 836 bin 85 TL), Almanya’da 69 bin 453 euro (3 milyon 819 bin 915 TL), Avusturya’da ise 65 bin 851 euro (3 milyon 621 bin 805 TL). Bu ülkeler ilk beşi oluşturuyor.

Norveç’te yıllık maaş 59 bin 453 euro (3 milyon 269 bin 915 TL), Belçika’nın Flaman Bölgesi’nde 59 bin 105 euro (3 milyon 250 bin 775 TL), Kuzey İrlanda’da 57 bin 838 euro (3 milyon 181 bin 90 TL), İskoçya’da 57 bin 619 euro (3 milyon 169 bin 45 TL), Belçika’nın Fransızca konuşulan bölgesinde ise 55 bin 689 euro (3 milyon 62 bin 895 TL).

Avrupa'da 1 milyon euroluk ev için gereken maaş hesaplandı

Avrupa’nın büyük ekonomilerinde reel ücretlerin düşmesi bekleniyor: Almanya hariç

Galler’de öğretmenler 52 bin 894 euro (2 milyon 909 bin 170 TL), Finlandiya’da 52 bin 272 euro (2 milyon 874 bin 960 TL), İngiltere’de ise 50 bin 727 euro (2 milyon 789 bin 985 TL) kazanıyor. Bu eğitim sistemlerinin tümünde maaşlar 50 bin euroyu (2 milyon 750 bin TL) aşıyor.

Türkiye ve Kuzey İrlanda dışında, lise düzeyindeki öğretmenler genellikle ilkokul öğretmenlerinden daha fazla kazanıyor. İskoçya, Litvanya ve Estonya’da ise iki kademedeki maaşlar aynı.

Lise öğretmenlerinin maaşları Türkiye’de 17 bin 615 euro (968 bin 825 TL) ile İzlanda’da 93 bin 938 euro (5 milyon 166 bin 590 TL) arasında değişiyor.

Danimarka’da 85 bin 999 euro (4 milyon 729 bin 945 TL), Almanya’da ise 80 bin 163 euro (4 milyon 408 bin 965 TL) seviyesinde.

Lise öğretmenleri ile ilkokul öğretmenleri arasındaki en büyük maaş farkları İzlanda, Finlandiya, Belçika, Danimarka, Avusturya ve Almanya’da görülüyor. Bu ülkelerde lise öğretmenleri en az 10 bin euro (550 bin TL) daha fazla kazanıyor.

Öğretmenler maaşlarıyla ne kadar alabiliyor?

Maaş rakamları tek başına tabloyu göstermiyor. Bir ülkede fiyatlar yüksekse öğretmenler, maaşları görece yüksek olsa bile başka bir ülkedeki meslektaşlarından daha az mal ve hizmet satın alabiliyor.

Euronews Business, yaşam maliyetlerindeki farkı hesaba katmak için OECD’nin ulusal para birimleri cinsinden verdiği maaş verilerini, Eurostat’ın hanehalkı nihai tüketim harcamalarına ilişkin satın alma gücü pariteleriyle düzeltti.

Sonuçlar, her ülkede aynı miktarda mal ve hizmet satın alabilecek ortak bir birim olan satın alma gücü standardı (PPS) üzerinden ifade ediliyor. PPS ölçümünde AB ortalama fiyatları esas alınırken OECD, satın alma gücü karşılaştırmalarını satın alma gücüne göre düzeltilmiş ABD dolarıyla yapıyor.

Bu hesaplamaya göre karşılaştırılan eğitim sistemleri arasında öğretmenlerin maaşlarıyla en fazla mal ve hizmeti alabildiği ülke Almanya. Fiyat farklarına göre düzeltilen ilkokul öğretmenlerinin yıllık ortalama maaşı Yunanistan’da 21 bin 456 PPS ile en düşük, Almanya’da 64 bin 143 PPS ile en yüksek seviyede.

Wisniewski, satın alma gücü farkları hesaba katıldıktan sonra da ülkeler arasındaki belirgin farkların sürdüğünü, dolayısıyla maaş farklılıklarının yalnızca yaşam maliyetleriyle açıklanamayacağını söyledi.

“Ulusal ücret politikaları, mesleki yeterlilik koşulları, kariyer basamakları, deneyim ve üniversite mezunlarının çalışabileceği diğer mesleklerdeki kazançlar da aradaki farkın sürmesinde önemli rol oynuyor,” dedi.

Almanya’yı Avusturya (58 bin 265 PPS), Danimarka (53 bin 36 PPS), İrlanda (51 bin 226 PPS) ve Belçika’nın Flaman Bölgesi (50 bin 846 PPS) izliyor. Bu beş eğitim sisteminde ilkokul öğretmenlerinin maaşları en yüksek satın alma gücüne sahip.

Sıralamanın diğer ucunda Yunanistan’ın yanı sıra Letonya (24 bin 670 PPS), Slovakya (26 bin 916 PPS), Çekya (27 bin 349 PPS) ve Estonya (28 bin 197 PPS) bulunuyor. Karşılaştırılan eğitim sistemleri arasında ilkokul öğretmenlerinin maaşları bu ülkelerde en düşük satın alma gücüne sahip.

Lise öğretmenlerinin satın alma gücü sıralamasında da Almanya 74 bin 34 PPS ile ilk sırada, Yunanistan ise 23 bin 289 PPS ile son sırada yer alıyor.

Karşılaştırılan büyük Avrupa ekonomileri arasında İtalya 36 bin 964 PPS ile son sırada. Almanya’yı Birleşik Krallık’ın üç ülkesi izlerken İngiltere, 43 bin 91 PPS ile 46 bin 58 PPS’ye ulaşan Fransa’nın gerisinde kalıyor.

Letonya Üniversitesinden Profesör Mihails Hazans, öğretmen maaşlarının satın alma gücü sıralamasında üst sıralarda yer alan ülkelerin kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılasının da AB ortalamasının belirgin biçimde üzerinde olduğunu söyledi.

Hazans, Euronews Business’a, “Bu farkların arkasında gelenekler ve toplumsal normların yanı sıra öğretmen sendikalarının gücü ve yasal maaşların karşılığında öğretmenlerden beklenen fiili iş yükü de bulunuyor,” dedi.

Satın alma gücü sıralamalarında önemli değişiklikler

Nominal maaş sıralaması ile satın alma gücü sıralaması karşılaştırıldığında bazı ülkelerin konumu belirgin biçimde değişiyor. İlkokul öğretmenlerinde en büyük yükselişi Türkiye altı, Polonya beş basamakla kaydediyor. Belçika’nın Fransızca konuşulan bölgesi ile Romanya ise dörder basamak yükseliyor.

Bu ülkeler, fiyat düzeyleri arasındaki fark hesaba katıldığında sıralamada daha üstte yer alıyor.

İzlanda en büyük düşüşü kaydederek ikinci sıradan 12’nci sıraya geriliyor. İsveç ve Estonya da üçer basamak düşüyor.

Satın alma gücüne ilişkin OECD sıralaması, Euronews Business’ın Eurostat dönüşüm oranlarını kullanarak yaptığı hesaplamalardan farklı sonuçlar veriyor.

OECD sıralamasında Türkiye daha üst sırada bulunuyor: İlkokul öğretmenlerinde 11’inci, lise öğretmenlerinde ise 17’nci.

Maaşlar öğretmenleri çekmek ve meslekte tutmak için yeterli değil

Daniel Wisniewski, OECD ülkelerinde ilkokul ve genel ortaöğretim düzeyindeki öğretmenlerin fiili maaşlarının, yükseköğrenim görmüş çalışanların kazancının ortalama yüzde 87-95’i düzeyinde kaldığını belirtti. Bu da benzer niteliklere sahip kişilerin öğretmenlik dışındaki mesleklerde daha fazla kazanabildiği anlamına geliyor.

Wisniewski, “Öğretmen maaşları Avrupa genelinde öğretmenleri mesleğe çekmek ve meslekte tutmak için sürekli olarak yeterince rekabetçi değil,” dedi.

Avrupa Eğitim Sendikaları Komitesi Avrupa Direktörü Jelmer Evers ise öğretmenlerin, benzer nitelik ve sorumluluklara sahip diğer çalışanlarla en az aynı ücreti alması gerektiğini söyledi. Evers’e göre ücretler, öğretmenlik mesleğinin karmaşıklığını ve toplum açısından taşıdığı önemi de yansıtmalı.

(Euro tutarlarının TL karşılıkları yaklaşık rakam olarak 1 euro = 55 TL üzerinden hesaplandı.)

Kaynak: tr.euronews.com

Söz konusu adım, yıllardır Moskova'ya Ukrayna savaşı nedeniyle baskı uygulayan Washington açısından "şaşırtıcı bir U dönüşü" olarak değerlendirildi.

Trump, Cuma günü sosyal medyadan yaptığı paylaşımda, anlaşmayı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le yaptığı telefon görüşmesinde sağladığını duyurdu. Görüşmede Rusya'da şüpheli bir veba vakasının ele alınması bekleniyordu. Ancak Trump, Rusya'dan derhal 300 binden fazla ton dizel tedarik edileceğini açıkladı. Bunu Kasım ayında 500 bin ton, hemen sonrasında 1 milyon ton izleyecek. Trump'a göre Rusya bunun ardından "kısa süre içinde" 3 milyon ton daha dizel alacak.

Trump, paylaşımında şunları yazdı: "Amerikalılar için, özellikle de büyük çiftçilerimiz, yetiştiricilerimiz ve kamyoncularımız için daha düşük fiyatlar, en büyük önceliğimdir."

Trump'ın bu sürpriz açıklaması, geçen ay imzaladığı kapsamlı Rusya yaptırım yasasıyla keskin bir tezat niteliğinde. Söz konusu düzenleme, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşını finanse eden petrol ve doğal gaz gelirlerinin kısıtlanmasını hedefliyordu.

Zelenskiy: Zayıf bir karar

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna'nın Washington Büyükelçiliği'nin yayımladığı açıklamaya göre, karara tepki gösterdi. Zelenskiy, kararı "Maalesef güçlü ortaklardan gelen zayıf bir karar" sözleriyle niteledi.

Zelenskiy, "Bu, Rusya'nın işine yarıyor. Daha fazla öldürmesine, daha uzun süre savaşmasına, Amerika'ya karşı daha da az saygı duymasına ve dünyaya daha büyük kayıplar ve zararlar vermesine imkân tanıyor" dedi.

Trump anlaşmayı, özel temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner'in Miami'de Ukraynalı yetkililerle Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik bir öneriyi görüştüğü sırada duyurdu.

Öte yandan Trump, bir kampanya mitingine gitmek üzere Beyaz Saray'dan ayrılırken yaptığı açıklamada, anlaşma için minnettar olduğunu söyledi: "Başkan Putin'e teşekkür etmek istiyorum. Dürüst olmam gerekirse, ülkemize çok büyük miktarda petrol geliyor ve bu da tam istediğimiz dizel. Teşekkürler." Trump, Zelenskiy'nin eleştirilerine ilişkin soruları ise yanıtsız bıraktı.

Trump'ın hamlesi, Beyaz Saray'ın Rusya'ya yeni yaptırımlar uygulama ihtimaline gölge düşürdü. Zira Kongre'den ezici çoğunlukla geçen yasa, yönetime Rus petrol ve gazı satın alan ülkeleri hedef alma talimatı veriyor.

Trump'ın duyurusundan kısa süre sonra ABD Hazine Bakanlığı, Rus dizelinin küresel piyasaya arzına izin veren geçici bir lisansı derhal çıkardığını açıkladı.

İkisi de telefonu kapatmak istemedi

Beyaz Saray, Rus dizelinin parasını kimin ödeyeceği ya da ne zaman erişilebilir olacağına dair sorulara henüz yanıt vermedi.

Kremlin'in Cuma günü yayımladığı açıklamada ise, görüşmede Trump'la "Ukrayna krizinin çözüm olasılıklarına büyük önem verildiği" ve ayrıca "İran'ın çevresindeki durum ve ikili ilişkilerin çeşitli yönlerinin" de ele alındığı kaydedildi. Rusya'nın "petrol ve petrol ürünlerini Amerikan ve küresel piyasalara tedarik etmeye hazır olduğunu teyit ettiğini" ifade eden Putin, bunun "tüm küresel ekonomi üzerinde olumlu bir etki yapacağından emin olduğunu" da ifade etti.

Putin'in dış politika danışmanı Yuri Uşakov, devlet haber ajansı TASS'a yaptığı açıklamada Trump'ın telefon görüşmesi sırasında Putin'in 74'üncü doğum gününü kutladığını söyledi. Uşakov, Trump'ın Putin'e başarı ve sağlık dilediğini, "eşi Melania'nın selamlarını iletmeyi de unutmadığını" söyledi. Putin de Trump'a teşekkür etti. Uşakov'un iddiasına göre, ne Putin ne de Trump telefonu ilk kapatan taraf olmak istedi.

Olayı gören bir sakin, yelek giyen kişilerin araç uzaklaşmaya çalışırken ateş ettiğini, ardından araçtan bir çocuğu çıkardıklarını anlattı. Belediye Meclisi üyesi Pierina Sanchez de ICE ajanlarının aracın ön camından ateş ettiğine dair duyumlar aldığını ve yedi kadar silah sesi duyulduğunu söyledi. Polis çocuğu sağlıklı halde ve bir aile üyesinin yanında buldu. Kongre üyesi Adriano Espaillat, çocuğun ailesine kavuştuğunu belirtti.

ABD İç Güvenlik Bakanlığı: "Hedef Dominik Cumhuriyeti vatandaşı"

ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), ICE'ın Bronx'ta "hedefli bir operasyon" yürüttüğünü açıkladı. Bakanlığa göre operasyon, büyük hırsızlıktan hüküm giymiş, saldırı, soygun, uyuşturucu ve silah bulundurma suçlarından birçok kez gözaltına alınmış, Dominik Cumhuriyeti vatandaşı bir kişiyi yakalamak için düzenlendi. DHS, ajanın silahını ateşlediğini ve yabancı uyruklu kişinin yaralandığını belirtti. Bakanlık, ajanların yaralıya ilk yardım yaptığını da duyurdu.

DHS ayrıca vurulan kişinin Trinitarios adlı bir çeteyle bağlantılı olduğunu öne sürdü. Bu iddiayı doğrulayan bağımsız bir açıklama bulunmuyor. CBS News'e konuşan kolluk kaynakları ise ajanların operasyonun hedefi olmayan başka bir kişiyi vurduğunu iddia etti. ICE'ın açıklamasında araçtaki çocuktan söz edilmedi.

Mamdani: "Bu bir skandal"

New York Belediye Başkanı Mamdani, olayın ardından yaptığı basın açıklamasında "Tanrı'ya şükür çocuk fiziksel olarak sağlam" dedi. Olayı "çok ciddi ve kabul edilemez bir durum" olarak niteleyen Mamdani, ICE'ın "kökten çürük" olduğunu söyledi. "ICE kaldırılmalı" ve "ICE'ı mahallelerimizden çıkarın" çağrısı yaptı. Mamdani, Başkan Donald Trump'la telefonda görüştüğünü ve New York'taki tüm ICE uygulamalarının sona erdirilmesini talep ettiğini açıkladı.

New York Valisi Kathy Hochul da ICE'ı eleştirdi. Çocuğun bulunduğu araca ateş açılmasının eğitimli herhangi bir kolluk görevlisinin kolaylıkla bir trajediye dönüşebileceğini bileceği bir hareket olduğunu söyledi. Çocuğun fiziksel yara almadan kurtulmasını "Allah'ın lütfu" olarak niteledi.

NYPD olayda yok, soruşturma FBI ve HSI'da

NYPD, olayın bir "federal kolluk görevlilerini ilgilendiren silahlı müdahale" olduğunu, kendi ekiplerinin müdahalede yer almadığını ve olay yerinde bulunmadığını duyurdu. Soruşturmayı FBI ve İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) yürütüyor. DHS de olayın soruşturulduğunu ve bilgilerin sonradan açıklanacağını belirtti.

Bölgede protestolar

Marble Hill, son haftalarda ICE faaliyetlerinde artış görülen bir semt olarak biliniyor. Olayın ardından olay yerinde toplanan göstericiler slogan attı. Yerel haberlere göre protestolarda en az iki kişi gözaltına alındı.

Cuma sabahı serbest piyasada gram altın 6.620 ile 6.660 TL bandında işlem gördü. Çeyrek altın yaklaşık 10.840 ile 10.910 TL arasında, tam altın yaklaşık 42.700 TL, Cumhuriyet altını ise 43.400 TL civarında satıldı. Ons altın 4.177 ile 4.196 dolar arasında dalgalandı. Kapalıçarşı'da gram altın yaklaşık 6.545 TL, çeyrek altın yaklaşık 10.700 TL'den işlem gördü. Fiyatlar kaynağa ve saate göre değişiyor.

Dolar durakladı, tahvil faizleri düştü

Doların değer kazanmasına ara vermesi ve ABD 10 yıllık tahvil getirilerindeki gerileme, altına olumlu yansıdı. Zayıflayan dolar, dolar cinsinden fiyatlanan altın ve gümüşü diğer para birimleriyle işlem yapan yatırımcılar için daha cazip hale getirdi. Petrol fiyatlarındaki gerileme de enflasyon baskısının bir miktar hafifleyebileceği beklentisini destekledi. Reuters, bu gelişmenin Fed beklentileriyle birlikte izlendiğini aktardı.

Trump: İran'a yeni saldırı yok

Trump, Kasım'daki ara seçimler öncesinde İran'a yeni bir askeri saldırı yapılmayacağını söyledi. İki ülke arasında altı aydır süren savaşı sonlandırmak için "verimli" görüşmeler yürütüldüğünü belirtti. Bu mesaj, piyasalarda jeopolitik gerilimin azalmasına ve risk iştahının artmasına yol açtı.

Yükseliş sınırlı kalabilir mi?

Uzmanlar, Orta Doğu'daki petrol arzı sıkıntılarının ve enflasyonist baskıların altındaki yükselişi sınırlayabileceğine dikkat çekiyor. Teknik analizlerde ons altın için 4.138 dolar destek, 4.220 dolar direnç seviyesi olarak izleniyor. Gram altının fiyatı ise yalnızca ons altına değil, dolar/TL kuruna da bağlı. Dolar kuru sabah saatlerinde 49,34 TL, euro 55,40 TL civarındaydı.

Fed'in faiz yolu belirleyici

Fed, geçen ay politika faizini 25 baz puan artırmıştı. Piyasalarda ekim toplantısında faiz artışı ihtimali yaklaşık yüzde 17, aralık toplantısında artış ihtimali ise yaklaşık yüzde 83 olarak fiyatlanıyor. Yatırımcılar, önümüzdeki günlerde açıklanacak ABD enflasyon ve istihdam verilerine, tahvil getirilerine ve doların seyrine odaklandı.

Can kaybı ve kurtarma bilançosu

İstanbul Valiliği'nin açıklamasına göre olayın ilk anından itibaren enkazdan toplam 14 kişi çıkarıldı. Bunlardan 4'ü olay yerinde hayatını kaybetmişti. 10 kişi yaralı olarak çıkarıldı, bunlardan biri kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi. Böylece can kaybı 5'e yükseldi. Kurtarılanlar arasında 3 çocuk da vardı.

Hayatını kaybedenler şu kişiler:

• Gülce Dora Turhan (5)
• Ahmet Muhammed İnan (22)
• Zeynep İnan (20)
• Mesut Bilece (40)
• Hüseyin Özkurt (66)

Çökmeden doğrudan etkilenen 4 dairede kayıtlı 14 kişiden 2'sinin olay sırasında memleketlerinde olduğu belirlendi. Cenazeler otopsi için Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı.

Kontrollü arama ve yıkım çalışması

Binanın ayakta kalan bölümlerinde yana doğru kayma ve yeniden çökme riski nedeniyle ekipler kontrollü çalıştı. Binanın altına destekler yerleştirildi, üst katlardan başlanarak tıraşlama yöntemiyle kontrollü yıkıma geçildi. Son kişinin cansız bedenine ulaşılmasının ardından bir süre daha kontrollü arama yapıldı, başka kimsenin olmadığından emin olunmasının ardından enkaz kaldırma çalışmalarına geçildi. Ekipler, inceleme için binanın her katındaki kolonlardan parça aldı.

Valiliğe göre arama kurtarma çalışmalarına İstanbul, Tekirdağ, Bursa ve Sakarya AFAD ekipleri, itfaiye, 112, emniyet, Kızılay, İBB/AKOM, Maltepe Belediyesi ve diğer kurumlardan toplam 774 personel, 2 dron, 237 araç ve 10 arama kurtarma köpeği katıldı.

Çevre binalar tahliye edildi

Tedbir amacıyla çevredeki 12, 25 ve 27 numaralı binalar boşaltıldı. Toplam 3 bina ve 55 vatandaş tahliye edildi. Barınma ihtiyacı olan 44 kişi otellere yerleştirildi. Afetzedelere ve hastanede tedavi gören yaralılara psikososyal destek verildi, alandaki görevli ve vatandaşlara yemek hizmeti sunuldu. Aynı sokakta bulunan biri 7, diğeri 4 katlı iki bina da tedbir amacıyla mühürlendi.

Soruşturma: Mimar ve şantiye şefi gözaltında

Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı. Bir başsavcı vekili ile 2 cumhuriyet savcısı görevlendirildi. Soruşturma kapsamında binanın mimarı H.B. ve şantiye şefi M.O. gözaltına alındı. Yapı izin belgesinde imzası bulunan diğer görevlilerin kimlikleri de tespit edilmeye çalışılıyor. Gözaltındakilerin ifadeleri alındıktan sonra yeni talimat verilecek.

Binanın mal sahibi D.B.'nin 2016'da hayatını kaybettiği belirlendi.

Bina 1987'de yapılmış, sonradan kat çıkılmış

Kaynaklara göre bina 1987'de yapıldı. Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen, binanın ilk projesinin 4 katlı olduğunu ve sonradan 3 kat eklendiğini açıkladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, valilik koordinasyonunda il müdürlüğü ekiplerinin bölgede inceleme başlattığını duyurdu.

Çökme nedeni net değil

Kolon kesildiği ya da kaçak kat bulunduğu yönünde iddialar ortaya atıldı. Ancak resmî bir tespit açıklanmadı. Soruşturmada binanın planlama, yapım ve tadilat süreçleriyle birlikte herhangi bir ihmal veya kusur olup olmadığı araştırılacak.

Son aylarda yaşanan olaylar

Eylül ayında Manisa'nın Turgutlu ilçesinde 15 yaşındaki bir çocuk lise yakınında av tüfeğiyle ateş açmış, 11 öğrenci yaralanmıştı. Nisan ayında Kahramanmaraş'ta bir okulda saldırı yaşanmış, saldırgan 14 yaşındaki bir çocuk olarak tespit edilmişti. Olayların koşulları birbirinden farklı olsa da kamuoyunda, bir saldırının başka bir gencin gözünde "şiddet nasıl uygulanır" sorusuna model olup olamayacağı konuşuluyor.

TBMM komisyonunda "taklit" tartışması

TBMM'de okul saldırılarını araştıran komisyonda da taklit etkisi gündeme geldi. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Betül Ulukol, 13 Mayıs'taki sunumunda, takip ettikleri 10 ve 12 yaşlarındaki iki çocuğun şiddet eğilimi gösterdiğini aktardı. Ulukol'a göre 10 yaşındaki çocuk, Kahramanmaraş'taki saldırıya benzer bir olayın kendi okullarında da yaşanmasını heyecan verici bulduğunu söylemişti.

Bir saldırı diğerini tetikler mi?

Uzman Klinik Psikolog Çağla Yaşın, DW Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede bir saldırının başka bir saldırıyı doğrudan yarattığını söylemenin fazla basit olacağını belirtiyor. Ancak çocukluk ve ergenlik döneminde çevrede görülenlerin, henüz biçim bulmamış duyguların nasıl ifade edilebileceğine dair model sunabildiğini söylüyor. Yoğun öfke, aşağılanma, dışlanma, görünmezlik ya da intikam düşünceleri taşıyan bir genç için başka birinin eylemi, bu duygulara yön veren tehlikeli bir senaryoya dönüşebiliyor. Yaşın'a göre en önemli etken, saldırının ardından saldırgana yönelen yoğun ilgi. "Kimse beni görmüyor" duygusu, "Böyle yaparsam herkes görür" düşüncesine bağlanabiliyor.

Yaşın, görülen bir şiddet eyleminin aynı eylemin gerçekleştirileceği anlamına gelmediğini vurguluyor. Öfkenin söze, oyuna, ilişkiye ya da yardım istemeye yönelemediği, gencin kendini aşağılanmış ve güçsüz hissettiği durumlarda şiddet, bir "çıkış yolu" gibi algılanabiliyor.

"13 gün" araştırması ne diyor?

2015'te PLOS ONE dergisinde yayımlanan "Contagion in Mass Killings and School Shootings" adlı araştırma, ABD'deki okul saldırılarında istatistiksel olarak anlamlı bir "bulaşma" etkisi saptadı. Modele göre bu etki ortalama 13 gün sürüyor ve her saldırı, ortalama en az 0,22 yeni olayla ilişkilendiriliyor.

Bu sonuç, saldırının ardından gelen 13 günün kesin bir "tehlike dönemi" olduğu anlamına gelmiyor. Araştırma, olayların zaman içindeki kümelenmesini ölçtü, medyanın buna yol açıp açmadığını doğrudan test etmedi.

2022'de Significance dergisinde yayımlanan bir makale ise farklı bir sonuca ulaştı. ABD'de 2000-2018 arasındaki toplu silahlı saldırıları inceleyen araştırmacılar, bir saldırıdan sonraki birkaç hafta içinde yeni saldırı riskinin arttığına ya da yoğun medya ilgisinin kısa vadede saldırıları tetiklediğine dair kanıt bulamadı. Yine de medyanın uzun vadeli birikimli etkisi ihtimalini dışlamadılar.

Risk nasıl anlaşılır?

Yaşın'a göre önceki saldırganlara duyulan ilgi ya da şiddet içeriklerine merak, tek başına bir çocuğun tehlikeli olduğu anlamına gelmiyor. Merak, özdeşleşme ve hazırlık birbirinden ayrılmalı. Risk çoğu zaman tek bir büyük işaretle değil, birbirine yaklaşan küçük işaretlerle görünür oluyor. Uzmanın dikkat çektiği işaretler şunlar:

• Saldırı görüntülerini sürekli izlemek
• Saldırganları yüceltmek
• Saldırganların sembol ve dilini benimsemek
• Belirli kişilere yönelik yoğun kin ve tehditler
• Ayrıntılanan şiddet fantezileri

Düşünce belirli bir hedef, zaman, yöntem ya da hazırlık içermeye başladığında risk yükseliyor. Bu durumda aile, okul ve ruh sağlığı uzmanlarının birlikte hareket edip acil güvenlik değerlendirmesi yapması gerekiyor. Yaşın'ın deyişiyle şefkat, sınırın alternatifi değil.

Çocuğun saldırıyı "heyecan verici" bulması tek başına saldırı niyeti sayılmamalı. Yaşın, çocuğu hemen susturmak yerine bu düşüncenin nereden geldiğine bakılmasını öneriyor.

Sosyal medyanın rolü

Yaşın, sosyal medyanın yalnızca içeriği göstermediğini, dikkatin nereye ve ne kadar süre yöneleceğini de şekillendirdiğini söylüyor. Saldırı görüntülerinin ve saldırganın hikâyesinin tekrar tekrar karşıya çıkması olağanüstü olanı tanıdık hale getirebiliyor. Kırılgan bir genç için saldırgan, uzak bir haber figüründen ortaklık kurulabilen bir kişiye dönüşebiliyor. Dijital topluluklarda öfke ve düşmanlık da birbirini doğrulayarak büyüyebiliyor. Bu nedenle sadece ekran süresine değil, çocuğun hangi içeriklere tekrar tekrar döndüğüne, bunların onda nasıl duygular yarattığına ve kimlerle iletişim kurduğuna bakılması gerekiyor.

Çözüm yalnızca yasak değil

Yaşın, çocukları şiddetten korumanın yalnızca silaha ya da zararlı içeriğe erişimi engellemekten ibaret olmadığını söylüyor. Okullarda aidiyetin, öğretmen desteğinin, duygu düzenleme becerilerinin ve yardım isteme olanaklarının güçlendirilmesi, çocukların sosyo-duygusal durumlarının izlenmesi gerekiyor. Güvenliğin yalnızca çocuğa bırakılamayacağını belirten Yaşın'a göre aile, okul, ruh sağlığı hizmetleri, yerel yönetimler ve hukuki mekanizmalar birlikte koruyucu bir yapı oluşturmalı.

Kaynak: DW Türkçe

1. Yapay Zeka (AI) Destekli Embriyo Seçimi

Tüp bebek tedavisinde en kritik aşamalardan biri, laboratuvar ortamında geliştirilen embriyolar arasından gebelik potansiyeli en yüksek olanın seçilmesidir. 2026-2027 döneminde yapay zeka algoritmaları bu seçim sürecinin merkezine yerleşmiştir.

• Derin Öğrenme ve Görüntü Analizi: Kameralı inkübatörlerden (Time-Lapse) elde edilen binlerce saatlik embriyo gelişim verisi, yapay zeka modelleri tarafından analiz edilir.
• Nesnel Değerlendirme: İnsan gözünün fark edemeyeceği hücresel bölünme hızları ve mikroskobik simetri kusurları tespit edilerek en sağlıklı embriyo sıralaması oluşturulur.
• Süreç Kısaltma: Yapay zeka kullanımı, tutunma ihtimali en yüksek embriyonun ilk denemede transfer edilmesini sağlayarak canlı doğum süresini belirgin şekilde kısaltır.

2. Girişimsel Olmayan Genetik Tarama (niPGT-A)

Klasik Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT-A) yönteminde embriyodan biyopsi alınarak hücre örneği çıkarılması gerekiyordu. 2026 ve 2027'de yaygınlaşan invaziv olmayan (non-invasive) PGT-A teknolojisi ise bu riskleri ortadan kaldırmaktadır.

• Kültür Sıvısından DNA Analizi: Embriyoya fiziksel bir müdahalede bulunmak yerine, embriyonun içinde geliştiği kültür sıvısına salgıladığı serbest DNA parçacıkları incelenir.
• Sıfır Doku Hasarı Riski: Embriyoya biyopsi yapılmadığı için doku zedelenme riski tamamen ortadan kalkar.
• Kromozomal Doğruluk: Embriyonun Down sendromu gibi kromozomal anormallikler taşıyıp taşımadığı çok daha güvenli bir şekilde tespit edilir.

3. Gelişmiş Mikroakışkan Çip Teknolojisi ile Sperm Seçimi

Erkek infertilitesinde en büyük zorluklardan biri, DNA hasarı en az olan ve dölleme kabiliyeti en yüksek sperm hücresini seçmektir. Yeni nesil mikroakışkan spermiçip sistemleri, doğal rahim içi ortamı taklit eder.

• Mikro Kanallar ile Doğal Eleme: Sağlıklı ve hareketli spermler, özel mikron büyüklüğündeki kanallardan geçirilerek DNA yapısı bozuk olanlardan ayrıştırılır.
• Daha Yüksek Döllenme Oranı: Dölleme kapasitesi en yüksek spermlerin seçilmesi, mikroenjeksiyon (ICSI) başarısını ve kaliteli embriyo oluşumunu doğrudan destekler.

4. Kişiselleştirilmiş Hormon ve İlaç Protokolleri (Farmakogenetik)

Her kadının yumurtalık rezervi, hormon reseptör hassasiyeti ve metabolik yanıtı farklıdır. Standart dozajlı hormon tedavileri yerini kişiye özel genetik ve biyomarker odaklı uyarım protokollerine bırakmıştır.

• Genetik Profilleme: Tedavi öncesinde anne adayının hormon reseptör genleri incelenerek en ideal ilaç ve doz seçimi yapılır.
• OOHS Riskinin Önlenmesi: Aşırı yumurtalık uyarımı sendromu (OHSS) gibi istenmeyen yan etkiler minimuma indirilir.
• Maksimum Yumurta Kalitesi: Nicelikten ziyade yüksek kaliteli ve olgun (MII) yumurta elde edilmesi hedeflenir.

5. Rahim İçi Zarı (Endometriyum) Bağışıklık ve Kabul Edilebilirlik Testleri

Embriyo ne kadar kaliteli olursa olsun, rahmin embriyoyu kabul etme kapasitesi (reseptivite) yetersizse gebelik gerçekleşmeyebilir.

• Yenilenen ERA ve Bağışıklık Panelleri: Rahim içi dokunun embriyoyu kabul edeceği en doğru "pencere" saati, moleküler düzeyde analiz edilen yeni nesil panellerle belirlenir.
• Mikrobiyom Düzenlemesi: Rahim içi faydalı bakteri (Lactobacillus) dengesi ölçülerek, transfer öncesi probiyotik ve kişiye özel desteklerle rahim florası gebeliğe uygun hale getirilir.
• Hücresel Tedaviler (PRP ve Kök Hücre): İnce kalmış ve kalınlaşmayan rahim zarları için kişinin kendi kanından elde edilen zenginleştirilmiş plazma (PRP) ve kök hücre uygulamalarıyla doku yenilenmesi sağlanır.

6. Gelişmiş Akıllı İnkübatör Sistemleri ve Laboratuvar Otomasyonu

Laboratuvar koşulları, anne rahmini ne kadar birebir taklit ederse embriyo gelişimi o kadar sağlıklı olur.

• Kesintisiz İklimlendirme: Embriyolar inceleme için inkübatör dışına çıkarılmadan, 24 saat boyunca sıcaklık, gaz dengesi ve nem seviyeleri değişmeden izlenir.
• Yapay Zeka Destekli Uyarı Sistemleri: Laboratuvardaki en ufak bir ısı veya gaz sapması anında tespit edilerek embriyo güvenliği maksimum seviyede tutulur.

Tüp Bebek Tedavisinde Yeni Dönemin Getirdiği Avantajlar

2026-2027 yıllarında uygulanan bütüncül ve teknolojik yaklaşımlar, tüp bebek sürecini şu açılardan dönüştürmüştür:

Tüp bebek tedavisindeki bu yeni teknolojiler, özellikle ileri kadın yaşı, tekrarlayan gebelik kayıpları veya açıklanamayan infertilite vakalarında başarı oranlarını belirgin ölçüde yükseltmektedir. Kişiye özel planlanan modern tedavi yaklaşımları sayesinde, sağlıklı bir gebelik elde etme süreci her geçen gün daha güvenli ve ulaşılabilir hale gelmektedir.

1. Güven Modelinde Dönüşüm: Kurumlardan Kriptografiye

Geleneksel finans sisteminde güven, merkezi otoritelere dayanır. Paranın değerini devletlerin itibarı ve merkez bankalarının politikaları belirlerken; transferlerin güvenliğini bankalar, takas kurumları ve ödeme ağları sağlar. Kripto paralar ise bu güven modelini merkezi kurumlardan matematiğe ve algoritmalara kaydırmıştır.

• Merkeziyetsizlik: Blokzincir (blockchain) ağı, işlemleri tek bir merkezde tutmak yerine dünya genelindeki binlerce bağımsız düğümde (node) eş zamanlı olarak kaydeder.
• Değiştirilemezlik ve Şeffaflık: İşlemler bir kez ağa yazıldıktan sonra geriye dönük olarak değiştirilemez veya silinemez. Bu durum, finansal işlemlerde eşi benzeri görülmemiş bir şeffaflık ve denetlenebilirlik sağlar.
• Aracısızlaştırma: İki taraf arasındaki değer transferinde üçüncü taraf onaylayıcılara olan ihtiyaç ortadan kalkar. "Eşler arası" (Peer-to-Peer / P2P) mantığıyla çalışan bu sistem, işlem süreçlerini doğrudan taraflar arasında gerçekleştirir.

2. Programlanabilir Para ve Akıllı Sözleşmeler

Kripto paraların sunduğu en büyük inovasyonlardan biri, paranın "programlanabilir" bir varlığa dönüşmesidir. Akıllı sözleşmeler (smart contracts), belirli koşullar sağlandığında otomatik olarak çalışan yazılım kodlarıdır.Bu teknoloji, geleneksel finans dünyasındaki kredi, sigorta, türev işlemler ve fon yönetimi gibi karmaşık mekanizmaları kodlara dökerek Merkeziyetsiz Finans (DeFi) ekosistemini doğurmuştur.

• Otomatik Şartlı Ödemeler: Bir ürün teslim edildiğinde veya belirli bir veri gerçekleştiğinde (örneğin hava durumu verisine bağlı sigorta tazminatı) ödeme otomatik olarak yapılır.
• Likidite ve Kredi Piyasaları: İnsanlar, bir bankaya ihtiyaç duymadan kripto varlıklarını teminat göstererek kredi çekebilir veya ellerindeki varlıkları borç vererek faiz getirisi elde edebilirler.
• Sıfır İnsan Hata Riski: Protokol kuralları açık kaynaklı olduğu için, insan faktöründen kaynaklanan kural ihlalleri veya taraflı kararlar engellenir.

3. Sınır Ötesi Transferlerde Sıfır Sürtünme

Mevcut küresel ödeme altyapısı (SWIFT vb.), farklı ülkeler arasındaki para transferlerinde oldukça yavaş ve pahalıdır. Bir ülkeden diğerine para göndermek; aracı bankalar, döviz çevrim ücretleri ve mesai saatleri nedeniyle günler sürebilir ve yüksek komisyon kesintilerine uğrar.Kripto paralar ve özellikle Amerikan Doları gibi fiat para birimlerine endeksli stabilcoinler (stablecoin), sınır ötesi transferleri radikal biçimde değiştirmektedir:

• 7/24 Kesintisiz Transfer: Tatil günleri veya mesai saatleri sınırı olmaksızın, haftanın her günü ve günün her saati işlem yapılabilir.
• Saniyeler İçinde Onay: İşlemler coğrafi mesafeden bağımsız olarak dakikalar, hatta gelişmiş ağlarda saniyeler içinde tamamlanır.
• Düşük İşlem Maliyeti: Yüzbinlerce dolarlık bir transfer dahi birkaç sentlik ağ ücretiyle gerçekleştirilebilir.

4. Kurumsal Adaptasyon, RWA ve CBDC'ler

Kripto paraların oluşturduğu finansal paradigma, geleneksel devleri de dönüşüme zorlamıştır. İlk yıllarında göz ardı edilen bu teknoloji, günümüzde küresel finansın ana gündem maddesi haline gelmiştir.

Gerçek Dünya Varlıklarının Tokenlaştırılması (RWA)

Gayrimenkuller, devlet tahvilleri, altın ve hisse senetleri gibi geleneksel finansal varlıklar artık blokzincir üzerinde dijitalize (tokenization) edilmektedir. Bu sayede, likit olmayan devasa pazarlar bölünebilir hale gelmekte ve küçük yatırımcılar için erişilebilir kılınmaktadır.

Merkez Bankası Dijital Paraları (CBDC)

Kripto paraların yükselişi, merkez bankalarını kendi dijital para birimlerini (CBDC) geliştirmeye itmiştir. Devletler, kâğıt paranın maliyetini azaltmak, kayıt dışı ekonomiyi engellemek ve dijital ödeme altyapılarını modernleştirmek amacıyla blokzincir benzeri mimarileri benimsemektedir.

Kurumsal Sermaye ve ETF'ler

Dünyanın en büyük varlık yönetim şirketlerinin sunduğu borsada işlem gören fonlar (ETF) ve kurumsal saklama çözümleri, kripto varlıkların geleneksel sermaye piyasalarıyla entegre olmasını sağlamıştır.

5. Finansal Kapsayıcılık: Bankasız Kitlelere Finansal Erişim

Geleneksel bankacılık sistemi; kimlik belgeleri, kredi geçmişi veya coğrafi yetersizlikler nedeniyle dünya genelinde milyarlarca insanı sistemin dışında tutmaktadır. Kripto paralar ise akıllı telefonu ve internet erişimi olan herkesi küresel finans sistemine dahil etme potansiyeline sahiptir.Herhangi bir şubeye gitmeden, kredi notu kontrolüne tabi tutulmadan oluşturulan bir kripto cüzdanı; bireylere bir birikim hesabı, küresel bir ödeme adresi ve sermaye piyasalarına erişim imkanı sunar.

Yeni Paradigmanın Önündeki Engeller

Kripto paraların finansal sistemi tamamen devralması sürecinde aşılması gereken bazı temel zorluklar da bulunmaktadır:

Sonuç: Paranın Geleceği Nasıl Olacak?

Paranın geleceği, fiziksel kağıtların ya da tek bir merkezin kontrolündeki veritabanlarının ötesindedir. Kripto paralar; mülkiyetin tamamen bireye ait olduğu, sınırların kalktığı, işlemlerin programlanabildiği ve finansal hizmetlerin herkese açık olduğu açık kaynaklı bir finansal protokol inşa etmektedir.Önümüzdeki dönemde geleneksel finans sisteminin tamamen yok olması değil; blokzincir altyapısıyla hibrit bir şekilde birleşmesi beklenmektedir. Paranın kendisi bir bilgiye ve yazılıma dönüşürken, bu yeni paradigma küresel ticareti ve bireysel finansal özgürlüğü yeniden tanımlamaya devam edecektir.

Şarkının sözleri şöyle:

Sorular var, sorunlar var, sorular

Bizi bir fırtınaya iten sorular

Biliriz biz, biliriz biz, biliriz

Fırtınadan sonra hep güneş doğar

*

Beklesek mi alışsak mı?

Umutsuzluğa alışsak mı?

Biliriz biz, biliriz biz, biliriz

Fırtınadan sonra hep güneş doğar

***

Praksis Müzik Grubu, 2012’de kuruldu. Mitinglerde, grevlerde, eylemlerde yüzlerce konser verdi. Türkiye, Kıbrıs, Almanya ve Hollanda’nın çeşitli şehirlerine turneler düzenledi. Gezi İsyanı’nda “halkı müzikle dinamik tutmak”Şimdiye dek 3 albüm (Sokaklarda İsyan Var, Kavga Devam Ediyor, Tekmeye Kafa) ve 4 ‘single’ (Meçhul Öğrenci Anıtı, Açlık Çoğunluktadır, Grup Yorum için Bir Dağ Türküsü, Güzel Günler) yayınladı.

duzenleme: ayse tutuncu - tuncer duman

baglama ve vokal: tuncer duman

piyano ve geri vokal: ayse tutuncu

yan flut: aysun sokmen alto saksofon: duru tuna

cello: baris guvenenler

bas: omer nafiz

vurmalilar ve geri vokal: muge terlan

kurtce soz ve geri vokal: rusen alkar

kayıt - miks: sinan sakizli / hayyam studyolari

kayit asistani: ceylan akcar

video: caner ozgul - umut kacar

tesekkurler: selina dogan, erdal dogan, fulya ozlem, kenan yenice, jehat hekimoglu

İzmir Onur Yürüyüşü, İzmir, 2018

Türkiye'de bir çok etnik, ideolojik ve dini grup ötekileştirilip ayrımcılığa uğramaktalar: Kürtler, Aleviler, Çingeneler, sosyalistler, anarşistler... vs.

Bunların yanında cinsel yönelim ve/veya cinsiyet kimliklerinden ötürü ayrımcılığa uğrayan büyük bir grup da var: LGBTİ'ler... Sosyal, kültürel, ekonomi başta olmak üzere bir çok alanda ayrımcılığa uğrayan bu bireyler fiziksel, psikolojik, cinsel saldırıların ve nefretin öznesi durumuna getirilmekteler.

2015 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre "Türkiye'deki LGBTİ'lerin yüzde 30'u şehrin belirli bölgelerinde oturmak zorunda kaldıklarını söylüyor. Toplu taşıma araçlarında tacize uğruyorlar. Çalışma hayatının her alanındalar ama yüzde 78'i işyerinde açık değil.

Türkiye’de LGBTİ bireyleri yüzde 35’i aylık gelirlerinin temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetmediğini belirtirken, yüzde 62’si yaşlılıklarıyla ilgili kendini güvende hissetmiyor. Yüzde 78’i çalışma hayatında açık değil. Yaşadıkları yerlerde kendilerini gizlemeden güvende olabilecekleri yerler yok, toplu taşımayı kullandıklarında tacize uğruyorlar…" (Kaynak: bianet)

Hayatlarının hemen her anında zorluklarla yaşayan LGBTİ'lerin polis şiddeti ve yasaklama girişimlerine karşı kendilerini en rahat ve özgürce ifade ettikleri an ise Onur Yürüyüş'leri.

Bu sene 6.sı düzenlenen İzmir Onur Yürüyüşü'nde yüzlerce lezbiyen, gey, biseksüel, transeksüel, intersex ve aseksüel birey bir araya geldi; hakları, aşkları ve özgürlükleri için yürüdüler.

Kimileri pankartlarla kimileri ses çıkararak kimi ise dans ederek seslerini duyurmaya çalıştı.

Video: Ka

Müzik: Neşet Ertaş

Remix: Kozmonot Osman

Haziran, 2018, İzmir

'SUR'DA YIKIM YAPAN, TAHİR ELÇİ'NİN DE KATİLİ...'

Tunç, Youtube sayfasında yayımladığı ağıdın öyküsünün Sur'da yaşananlarla örtüştüğünü belirtirken, şunları da söyledi: "Bu mekânda büyük bir yıkım yaşandı. Sadece insanlar ölmedi; insanlarla birlikte büyük bir tarih de yerle bir edildi. Sur'u büyük yıkımın merkezi haline getiren zihniyet aynı zamanda Tahir Elçi arkadaşımızın da katili bir zihniyettir. Tahir Elçi kadim bir kültürün yok edilmesine isyanını, Dört Ayaklı Minarenin önünde verdiği mesajlarla dile getirmişti. Ona acımadılar ve bu acımasızlık bu kadim kültürün büyük bir enkaza dönüşmesini beraberinde getirdi. Tahir Elçi'yi bir kez daha saygıyla anıyorum. Onun uğruna can verdiği bu kadim kültürün savunucusu olmaya devam edeceğiz."

ELÇİ'NİN SÖZLERİYLE BAŞLIYOR

Ferhat Tunç'un çıplak sesle seslendirdiği ağıdın videosu Tahir Elçi'nin şu sözleriyle başlıyor: "Biz bu tarihi bölgede, birçok medeniyete beşiklik etmiş, ev sahipliği yapmış bu kadim bölgede, insanlığın bu ortak mekanında silah, çatışma, operasyon istemiyoruz. Savaşlar, çatışmalar, silahlar, operasyonlar bu alandan uzak olsun, diyoruz."

TÜRKÇE SÖZLERİ

Ma Çhi Di adlı Kırmançki ağıdın Türkçe sözleri şöyle:

NELER GÖRDÜK (MA ÇHI Dİ)

Görüp görmediğimiz

Kahrı kalmadı dünyanın

Dertlerimiz ağır, çilemiz

Yaprak yaprak açılan defterlerce uzun

Kardeş, kardeş, kardeş

Uzak dursun bizden nadanların şerri

Ah kardeş, kardeş, kardeş

Uzak gitsin o günler bizden

Ya nasıl taşır zevalimizi

Buncasına seyirci kalan Tanrı

Sabi çocuklar idik

Yuvasından atılan yavru kuşlar misali

Dağıtıldı ocaklarımız

El kapılarında bırakıldık kimsiz, kimsesiz

Kardeş, kardeş, kardeş

Uzak dursun bizden nadanların şerri

Ah kardeş, kardeş, kardeş

Uzak gitsin o günler bizden

Ya nasıl taşır zevalimizi

Buncasına seyirci kalan Tanrı

Film kalabalık bir Olimpos tatilinin sonunda motorlarıyla İstanbul’a dönen ikilinin hikayesini merkeze alıyor.