Güneş Sistemi dışındaki yaşam arayışında önemli bir gelişme yaşandı. Geçen yıl keşfedilen GJ 3378b adlı ötegezegene ilişkin yeni veriler, gezegenin ilk tahminlerden daha fazla Dünya benzeri özellik taşıdığını ortaya koydu.

Sonuçları The Astrophysical Journal dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, GJ 3378b, kırmızı cüce yıldız GJ 3378'in yörüngesinde dönüyor ve 'süper Dünya' sınıfında yer alıyor. Bu tür gezegenler, Dünya'dan daha büyük olsalar da kayalık yapıya sahip olabilecek özellikler taşıyor.

Kütle tahmini değişti

Araştırmacıların yaptığı yeni ölçümler, gezegenin kütlesinin daha önce hesaplanan 5,3 Dünya kütlesinden 2,3 Dünya kütlesine gerilediğini gösterdi. Bu değişiklik, GJ 3378b'nin gaz ağırlıklı bir yapıdan ziyade kayalık bir gezegen olma ihtimalini güçlendirdi.

Bilim insanları ayrıca gezegenin, yüzeyinde sıvı su bulunmasına imkân verebilecek sıcaklık koşullarına sahip 'yaşanabilir bölge' içinde yer aldığını belirledi.

Kozmik komşular arasında öne çıkıyor

Araştırma ekibinde yer alan gökbilimci Paul Robertson, GJ 3378b'yi Dünya'ya yakın en dikkat çekici ötegezegen adaylarından biri olarak değerlendirdi.

Robertson, 25 ışık yılının büyük bir mesafe gibi görünse de yaklaşık 100 bin ışık yılı genişliğindeki Samanyolu ölçeğinde bunun kozmik anlamda oldukça yakın bir komşuluk olduğunu ifade etti.

Bilim insanlarının hedefi: Suyu takip etmek

Araştırmacılar, yaşam ihtimali bulunan gezegenleri belirlerken öncelikle sıvı suyun var olabileceği koşulları inceliyor. Bu nedenle gezegenin yıldızına olan uzaklığı büyük önem taşıyor.

Bilim dünyasında sıkça kullanılan 'Suyu takip et' yaklaşımına dikkat çeken Robertson, Dünya üzerindeki tüm bilinen yaşam formlarının suya ihtiyaç duyduğunu, bu nedenle yaşanabilir ortamların araştırılmasında ilk kriterin su olduğunu vurguladı.

Araştırmaya göre GJ 3378b, yıldızından Dünya'nın Güneş'ten aldığı enerji miktarının yaklaşık yüzde 90'ını alıyor.

Yaşam bulunduğu anlamına gelmiyor

Bilim insanları, gezegenin yaşanabilir bölgede bulunmasının tek başına yaşamın varlığına kanıt oluşturmadığının altını çiziyor.

Araştırmacılar, GJ 3378b'nin bir atmosfere sahip olup olmadığının henüz bilinmediğini belirtiyor. Ayrıca kırmızı cüce yıldızların sık sık güçlü ışınım ve patlamalar üretmesi nedeniyle, gezegenin olası atmosferinin zaman içinde yok olmuş olabileceği değerlendiriliyor.

Çalışmada yer alan gökbilimci Michael Endl ise bu tür düşük kütleli gezegenlerin keşfedilebilmesi için son derece hassas gözlem araçlarına ihtiyaç duyulduğunu belirterek, küçük sinyallerin yakalanmasının bu araştırmaların temelini oluşturduğunu söyledi.

GJ 3378b'nin atmosfer yapısının ve olası yaşam koşullarının anlaşılması için önümüzdeki yıllarda daha ayrıntılı gözlemler yapılması planlanıyor.

Uzmanlara göre sıcak hava dalgasının mevsim normallerinden haftalar önce başlaması, buzullar üzerindeki tahribatı daha da artırıyor.

'Alplerde eşi görülmemiş erime yaşanıyor'

Matthias Huss, son günlerde Alpler'de yapılan gözlemlerde buzulların kalınlığının olağanüstü hızla azaldığını belirterek, İsviçre'deki buzulların gece gündüz her altı saniyede bir olimpik yüzme havuzu büyüklüğünde buz ve kar kaybettiğini söyledi.

Huss, mevcut erime hızının şimdiye kadar gözlemlenen en yüksek seviyelerden biri olduğuna dikkat çekti.

Yaz sonuna kadar geri dönüşü olmayan kayıplar yaşanabilir

Uzmanlar, Alpler'deki buzulların bu sıcak hava dalgasından önce de kar yağışının az olduğu bir kış nedeniyle zayıf durumda bulunduğunu belirtiyor.

Sıcaklıkların bu şekilde devam etmesi halinde eylül ayına kadar geçen her günün, yüzyıllar boyunca oluşmuş buzul kütlelerinin kalıcı olarak yok olmasına neden olabileceği ifade ediliyor.

İklim değişikliği etkisi büyüyor

Huss, bu denli yoğun ve uzun süreli sıcak hava dalgalarının insan kaynaklı iklim değişikliği olmadan açıklanamayacağını belirterek, Avrupa'nın küresel ortalamanın üzerinde ısındığını vurguladı.

Bilim insanlarına göre sıcak hava dalgalarının daha erken başlaması ve daha uzun sürmesi, önümüzdeki yıllarda benzer olayların daha sık yaşanacağına işaret ediyor.

2100 yılına kadar Alp buzullarının büyük bölümü yok olabilir

GLAMOS'un değerlendirmelerine göre mevcut küresel emisyon politikalarının devam etmesi halinde 2100 yılına kadar Alpler'deki buzulların yaklaşık yüzde 90'ı eriyebilir.

Uzmanlar, küresel ölçekte karbon emisyonlarının hızla azaltılması durumunda ise buzulların yaklaşık dörtte birinin korunabileceğini belirtiyor.

Ülke genelinde bir haftayı aşkın süredir devam eden eylemler, çevreciler tarafından 'Flamingo Devrimi' olarak adlandırılıyor.

Projenin detayları ve tartışmalar

Projenin merkezinde, Arnavutluk'un güney kıyısındaki Vjosa-Narta koruma alanı içinde yer alan Zvërnec Yarımadası ve Sazan Adası'nda inşa edilmesi planlanan büyük bir tatil köyü yer alıyor. Kushner'ın özel sermaye şirketi Affinity Partners'ın öncülük ettiği ve yaklaşık 4 milyar avro değer biçilen proje, flamingolar, Akdeniz fokları ve deniz kaplumbağaları gibi hassas türlere ev sahipliği yapan sulak alanları ve kumulları tehdit ediyor .

Proje, Arnavutluk hükümetinin 2024 yılında koruma alanları statüsünde yaptığı değişikliklerin ardından gündeme geldi. Eleştirmenler, bu yasal düzenlemenin hassas bölgelerde büyük ölçekli inşaatların önünü açtığını belirtiyor . Başbakan Edi Rama ise projeyi 'stratejik bir yatırım' olarak nitelendirerek ülkeyi 'küresel turizmin Şampiyonlar Ligi'ne' sokma hedefinin bir parçası olduğunu savunuyor .

Gösteriler ve müdahale

Protestolar, geçtiğimiz ayın sonlarında inşaat şirketinin bölgeye dikenli teller çekerek halkın sahile erişimini engellemesiyle başladı .

30 Mayıs'ta bölgeye giden çevre aktivistlerine ait görüntülerde, özel güvenlik görevlilerinin protestoculara sert müdahale ettiği, bir kişiyi sürükleyerek uzaklaştırdığı görüldü.

Bu görüntülerin ardından Tiran başta olmak üzere ülke genelinde ve yurt dışındaki Arnavut diasporasında geniş çaplı protestolar düzenlendi. Göstericiler projenin iptalini ve Başbakan Rama'nın istifasını talep ediyor .

Avrupa Komisyonu'nun uyarısı

Brüksel yönetimi, yaşananları Arnavutluk'un Avrupa Birliği üyelik müzakereleri açısından kritik bir test olarak görüyor. Birliğin genişlemeden sorumlı birimi, üyelik müzakerelerinde 'Çevre ve İklim Değişikliği' başlıklı 27. faslın kapanması için Arnavutluk'un AB'nin 'Kuşlar' ve 'Habitatlar' direktiflerine tam uyum sağlaması gerektiğini hatırlattı . Bir sözcü, 'Arnavutluk, kapanış kriterlerinin yerine getirilmesini tehlikeye atabilecek eylemlerden kaçınmalıdır ve yetkililerin gecikmeksizin harekete geçmesini bekliyoruz' açıklamasını yaptı .

Komisyon ayrıca, Arnavutluk'un stratejik yatırımlar yasasını yürürlükten kaldırması ve koruma alanları statüsündeki değişiklikleri geri alması gerektiğini vurguladı. Yetkililer, projenin aynı zamanda Arnavutluk'un yolsuzlukla mücadele savcılığı SPAK tarafından da soruşturulduğunu ve bu soruşturmanın çevresel endişelerin ötesine geçtiğini belirtti . Buna karşılık, Arnavutluk Çevre Bakanı Sofjan Jaupaj, Komisyon'a inşaat çalışmalarının durdurulduğunu ve şeffaf bir şekilde çevresel etki değerlendirmesi yapılacağını bildirdi .

Rama geri adım atmıyor

Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Karadağ'ın Tivat kentinde düzenlenen AB-Batı Balkanlar Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada, protestoların abartıldığını ve aslında Trump karşıtı bir kampanyanın parçası olduğunu öne sürdü.

Rama, 'Eğer bu proje Jared'e ait olmasaydı, kimse umursamazdı' diyerek uluslararası eleştirileri reddetti . Rama, projenin durdurulmasının söz konusu olmadığını ve 'ben burada olduğum sürece bu yatırımın durma şansı yok' diyerek kararlılığını yineledi .

Araştırmacılar, Parkinson hastalığında hareket ve bilişsel işlevlerle bağlantılı özel bir beyin ağının kritik rol oynadığını belirledi. 'SCAN' (somato-cognitive action network) adı verilen bu ağın hedef alınmasının, hastalarda mevcut yöntemlere kıyasla iki katın üzerinde semptom iyileşmesi sağladığı bildirildi. Çalışma, Çin'deki Changping Laboratory ile Washington University School of Medicine araştırmacılarının ortak çalışması olarak Nature dergisinde yayımlandı.

Araştırmada kullanılan transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS) yöntemiyle beynin belirli bölgeleri dışarıdan manyetik darbelerle uyarıldı. Bilim insanları, Parkinson'un yalnızca dopamin kaybıyla açıklanamayacağını; düşünme, hareket planlama ve motor kontrol arasında bağlantı kuran daha geniş bir sinir ağı bozukluğu olduğunu belirtiyor. Elde edilen bulgular, hastalığın doğrudan semptomlarını değil, altında yatan ilerleme mekanizmasını hedef alan yeni tedavi yaklaşımına işaret ediyor.

Araştırmacılar ayrıca Parkinson'un beyinde hücreden hücreye yayılan 'alfa-sinüklein' adlı toksik protein kümeleriyle bağlantılı olduğunu vurguladı. Son dönemde yayımlanan başka çalışmalar da bu proteinin yayılmasını sağlayan hücre yüzeyi proteinlerini ve bağışıklık sistemi bağlantılı mekanizmaları ortaya çıkardı. Bilim insanları, Parkinson tedavisinde önümüzdeki dönemin yalnızca belirtileri baskılayan ilaçlardan değil, hastalığın yayılımını yavaşlatan hedefli biyolojik tedavilerden oluşacağını değerlendiriyor.

Çin basını, Çinli bilim insanlarının Ay'dan toplanan numunelerde daha önce bilinmeyen iki yeni mineralin varlığını keşfettiğini duyurdu.

Minerallerin keşfi, Sichuan eyaletinin başkenti Chengdu'da düzenlenen 11'inci Çin Uzay Günü açılış töreninde açıklandı.

'Chang'e-5' keşif aracının topladığı kaya ve toprak örneklerinde bulunan fosfat minerallerine 'magnesiochangesite-(Y)' ve 'changesite-(Ce)' adları verildi.

Nadir toprak fosfatı kategorisindeki mineraller, Uluslararası Mineroloji Birliği Yeni Mineraller, Terimler ve Sınıflandırma Komisyonu tarafından sınıflandırılarak onaylandı.

Yeni mineralin, Çin'e düşen ilk Ay meteoritinde tespit edildiği belirtildi. Yaklaşık 44 gram ağırlığındaki bu meteoritin yüzeyinde koyu renkli erimiş bir kabuk bulunduğu ifade edilirken, keşfin bilim dünyasında önemli bir adım olarak değerlendirildiği bildirildi.

Renksiz, şeffaf ve kırılgan bir yapıya sahip olan Changesit'in camsı bir parlaklık sergilediği ve belirgin bir floresan etkiye sahip olduğu aktarıldı. Tanecik boyutunun 3 ila 25 mikrometre arasında değiştiği, çoğunlukla 10 mikrometreden küçük olduğu ve bunun yaklaşık bir insan saç telinin çapının 25'te birine denk geldiği vurgulandı.

Çin Jeolojik Bilimler Akademisi Jeoloji Enstitüsü'nden araştırmacı Che Xiaochao, yeni mineralin oluşum sürecinde hem fiziksel hem de kimyasal olarak farklı koşullara maruz kaldığını belirterek, bu tür keşiflerin uzayda Dünya'da daha önce görülmemiş şartların varlığına işaret ettiğini ifade etti. Aynı mineralin ilerleyen süreçte Dünya'da da bulunmasının, gezegenin geçmişte benzer koşullara sahip olabileceğini gösterebileceğini kaydetti.

Uzmanlar, Ay meteoritlerinden elde edilen yeni mineral keşiflerinin yalnızca evrenin yapısına dair bilimsel anlayışı derinleştirmekle kalmayıp, aynı zamanda ileri malzeme teknolojilerine de katkı sağlayabileceğine dikkat çekiyor. Çin Mineraloji, Petroloji ve Jeokimya Derneği bünyesinde görev yapan Qu Kai, söz konusu mineralin floresan özelliği sayesinde LED üretimi başta olmak üzere çeşitli teknolojik alanlarda potansiyel uygulamalara sahip olabileceğini belirtti.

Bilim insanları, mineralin içerdiği nadir toprak elementleri ile magnezyum ve demir oranlarının yanı sıra kristal yapısındaki değişimlerin, sentetik malzemelerin geliştirilmesinde önemli referanslar sunabileceğini vurguluyor.