Akıl, sorunlara kalıcı ve sistematik çözüm üreten bir kapasitedir.
Sokak lambası gibidir; sürekli ışır. Zekâ, gerektiğinde duruma müdahale eden ve geçici çözümler üreten sensörlü ampul gibidir. Belirli bir mekânı belirli bir zamanda aydınlatır. Kurnazlık ise el feneri gibidir. Etrafı değil sadece aranan şeyi aydınlatır ve sonra söndürülür. Kurnazların belirli sayıda oyunları vardır. O oyunlara gelenleri soyar, soğana çevirirler.
Sanayileşmiş, hukuku ve ilişki biçimleri kurumlaşmış ülkelerde kâr, üretimin sürekliliği ve ürün fazlalılığı ile sağlanır. Daha az gelişmiş ülkelerde 'bir voli vurayım ondan sonra rahat yaşayayım' anlayışı egemendir. Az zamanda çok kazanma hırsı, kalıcı ve üretken bir düzenin kurulmasını engeller. Kazanç genellikle vurgunlar tarzında elde edilir. Yüksek katlarda bu eğilim, nüfuz ticareti biçimi alır.
Vurguna veya voliye eğilimli toplumlarda kurnazlık yaygındır, planlı üretim, makul kazanç ve ekonomik süreklilik pek önemsenmez. Bu tarza örnek teşkil eden dört soygunculuk türüne dikkatinizi çekmek istiyorum. Bilirsek belki korunabiliriz.
Aile boyu aldatma
1. Örnek olay: Karı koca gece gezmesinden evlerine dönüp kapıyı açtıklarında hiç tanımadıkları bir adamla karşılaşırlar. Bir anlık şaşkınlıktan sonra yabancı adam bayana dönerek, "Madem bu geceyi kocanla geçirecektin niye beni çağırdın" diye hışımla sorar ve öfkeyle evi terk eder. O gidince başlayan kavga sonrasında erkek eşini boşayacağını söyler ve ayrı odalarda yatarlar. Kalktıklarında birbirleriyle konuşmazlar bile. Ama bir süre sonra mahalle karakolundan gelen çağrı üzerine gittiklerinde dün evlerinde karşılaştıkları adamla yüz yüze gelirler. Adam hırsızdır ve o gece birkaç evi soymuştur. Onların evinden kaçarak paçayı kurtarmıştır ama ondan sonraki evde yakalanmıştır. Karı koca barışırlar...
2. Örnek olay: Karı koca evlerine geldiklerinde evlerinin içinde bir yabancı görürler. Bu kişi, kravatlı, oldukça şık giyinmiş, elinde telsiz olan birisidir. Ev sahipleri ile karşılaşınca gayet soğukkanlı, "Komşularınız evinize hırsız girdiğini ihbar ettiler, ben sivil polisim, evi kontrol etmeye geldim" der. Sonra ekler: "Beyefendi, aşağıda sokağın köşesinde ekip otomuz var, vakit kaybetmeden siz lütfen araçtaki arkadaşlarımıza gidip bir şikâyet dilekçesi doldurun."
Evin erkeği polis otosunu bulmak için evden çıkınca, ziyaretçi, "Hanımefendi siz de emniyete aldığınız ziynet eşyası veya paranız varsa onları kontrol edin, çalınmış mı" diye sorar. Evin hanımı hemen altınlarını ve değerli takılarını sakladığı yere yönelir, çıkarır bakar ve sevinçle "Neyse hâlâ yerinde duruyorlar" demesine kalmadan yabancı, kadını bayıltıcı spreyle bayıltır ve ortaya çıkan yükte hafif, pahada ağır ne varsa alır kaçar. Birazdan neden polis arabasını bulamadığına hayret ederek eve gelen kocası eşini yerde baygın bulunca mesele anlaşılır.
Bireysel aldatma
3. Önek olay: İnsanlar genellikle bir taksiye bindiklerinde çantalarını yanlarına koyarlar. Bunu bilen uyanık taksiciler, ilginç bir 'çanta kaybetme' yöntemi geliştirmişler. Yolcu günün sonunda yorgun argın taksiye biniyor. Çantayı yanına koyuyor. Bir süre sonra çanta yok oluyor. Yolcu, önce yavaşça sonra panik halinde çantayı arıyor. Küçücük takside çantasının nasıl kaybolduğunu anlamayan yolcu taksiyi durduruyor, iniyor ve biraz önce oturduğu yeri daha dikkatle arıyor. Çanta yine yok! Şoför tam bir pişkin: "Ne bileyim senin çantan nerede, ben araba sürüyorum" diyor. "Belki hiç çantan yoktu, bir yerde unuttun ama yanında sanıyordun" diye ekliyor.
Şaşkın yolcu çaresizlikle söylenirken bir polis otosu yanaşıyor. Sorunun ne olduğunu öğrendikten sonra, tecrübeli polisler şoföre bagajı açtırıyorlar. İçeride iki büklüm, sırıtan bir adam yatıyor. Şoför ve yardımcısı arka koltukta önceden açtıkları yarıklardan çantayı bagaja çekiyorlar. Çanta büyükse cüzdanı ve telefonu alıyorlar!
4. Örnek olay: Kimi uyanık hırsızlar evin giriş kapısının altından su döküyorlar. İçeri giren suyun nereden geldiğini araştıran ev sahibi kapıyı açınca hırsızlar tarafından etkisiz hale getiriliyor...
Zekâlarını kurnazlık amacıyla kullanan parazitlerin size zarar vermemesi dileğiyle iyi pazarlar.