Mısır'da Ortadoğu zembereği boşaldı

Tunus’taki ayaklanmanın etkisi Mısır’a ulaştı. Daha iki hafta önce rejim muhalifleri toplantılara başlamışlardı. Kifaye, yani Yeter Hareketi bir süredir sessizdi. Yeniden iş başında. Onların içinden çıkmış ve Batı tarzı hareketleri andıran, dolayısıyla Batı medyasında daha görünür olan 6 Nisan internet aktivizmini arttırmıştı.
Ancak esas muhalefet, e-postası olmayan çoğunluğu temsil edenlerden geliyor. Bir süredir hazırlık yapıyorlardı. Ve elbette her zaman olduğu gibi cuma namazı çıkışını eylem zamanı olarak belirlediler. İhvan yani Müslüman (erkek) Kardeşler organizasyonun başında olmasa da kitlesiyle sokakta. Mısır’da zamanında İngiliz hâkimiyetine karşı hareketi organize eden Wafd’in devamı El Bedevi taraftarları ve liberal Ayman Nur’un Yarın Partisi yandaşları sokakta. Milli Değişim Birliği lideri Baradey ev hapsinde. Sosyal gücü çok değil ama Batı’nın tercih ettiği bir lider olduğu için birçoklarının gözünde olası cumhurbaşkanı.
Bir de elbette binlerce ve örgütlü olmayan genç. Ayaklanmanın gerçek aktörleri. Mısır’ın geleceği. 

Değişim başladı
Mısır’da iki siyaset var. Müba-rek’in ABD destekli kukla hükümeti bir şeyler yapıyormuş gibi davranır. Günü kurtarır. Rant dağıtma kurumudur. Bu nedenle hükümetin istifası halkın gözünde boş. Mısır’da belediye yoktur. Çöpü bile vilayet toplar. Yani toplamaz. Esas siyaset odalar, meslek örgütleri ve sendika seçimlerinde görülür. Bu seçimlerin tamamına yakınını, neredeyse 15 yıldır Müslüman Kardeşler kazanır. Mısır’daki siyasi İslam’ın temsilcisi İhvan aslen bir orta sınıf hareketidir. 

Dünya siyaseti değişir
Yaklaşık bir sene iki Mısır köyünde, toplam bir sene de İskenderiye ve Kahire’de yaşadım. Hem köyüne hem kentine aşina olduğum bir ülkedir. Köyde Müslüman Kardeşler’in temsilcileri hiçbir zaman yoksul çiftçiler değildi. Köylülerin kalbinde Nasır vardır. Siyasi İslamcılar servis sektöründeki hegemonyalarını kullanarak doktorlukla, öğretmenlikle örgütlenirler. Sosyal devlet neo-liberalizmle çökertildiği için de boşluğu doldururlar. Herkes biliyor, ilk şeffaf seçimde İhvan iktidarda.
ABD yönetimi panik içinde. Mübarek’in veya oğlunun iktidarını desteklemeleri artık mümkün değil. Clinton da Mübarek rejimine ilk ihtarını verdi. Zemberek boşaldı. ABD’nin dünyada İsrail’den sonra en çok yardım gönderdiği ikinci ülke olan Mısır kaynıyor. Ortadoğu’da dört kişiden biri Mısır’da, biri Türkiye’de, diğeri İran’da yaşar.
Mısır demokrasiye dair ilk adımını attı. Dolayısıyla siyasi İslam’ın önündeki ilk engel kalkmak üzere. İhvan Mısır’da iktidara gelirse İran ve Türkiye’den sonra Ortadoğu’da siyasal İslam’ın başarısı dörtte üç eder. Kahire, Arap dünyasının kültürel ve siyasi başkentidir. Bu nedenle Mısır’daki değişim sonrası bütün Ortadoğu değişecektir. ABD şu anda sömürge devletinin aksamını değiştirmeden nasıl idare ederim diye düşünüyor. İslamcılar öfkeli. ABD’ye karşı öfke laikler ve solcular arasında daha fazla. Mübarek’in ABD kuklası olduğunu herkes biliyor. 

Mübarek sonrası Mısır
Mübarek sonrası demokratik bir hükümet çok zorlanacak. Öncelikle Mısır’ı iktisadi olarak yerle bir eden neo-liberal enkazla boğuşacak. Filistin sorunu Arap devletlerinde iç mesele olarak algılanır. Mübarek bu konuda suspustu. Siyasi İslam için İsrail’i desteklemek mümkün değil. Uluslararası krizler açısından daha çalkantılı bir döneme giriyoruz. İsrail sömürgeciliğinin maliyeti artık çok daha yüksek olacak. İsrail daha saldırganlaşacak. İran’ı ABD vursun diye daha fazla bastıracak. 

Burası Tunus değil
Mısır’daki ayaklanmanın arkası örgütlü. Mısır’daki ayaklanma ve doğuracağı değişim Tunus gibi değil, çok daha büyük, çok daha etkili ve dünya siyasetini değiştirecek kadar önemli.
Bu noktada Batı’nın gözleri Türkiye’de. “AKP’nin mülayim siyasi İslamı Ortadoğu’ya örnek olur mu” sorusu akıllarda. Ama koşullar çok farklı. AKP Mısır’a örnek olamaz. Yerimiz az, nedenlerini daha sonra anlatmaya çalışacağım.
NOT: Bugün CHP İstanbul İl Gençlik Kolları Başkanı ve yöneticileriyle yaptığım mülakatı basacaktık. Mısır’daki olaylar araya girdi. Hafta içinde CHP gençliğinin AKP’yi nasıl ‘Büfe Partisi’ olarak gördüğünü anlattığım yazıyı basacağız. CHP gençliği Atatürk’ü eleştirebilir mi? Yanıtı haftaya.

Kavalalı’dan Nasır ve Mübarek’e bol paşalı tarih
1517: Mısır, Osmanlı Devleti himayesine girdi.
1798: Napolyon Bonapart’a
bağlı Fransız kuvvetleri
Mısır’ı işgal etti.
1801: Osmanlı–İngiliz ittifakı Fransız kuvvetlerini Mısır’dan tahliye etti. Mısır, yeniden
Osmanlı İmparatorluğu’nun himayesine girdi.
1805: Napolyon’a karşı gönderilen orduda görev alarak komutanlığa yükselmiş Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır valisi oldu.
1856-69: Süveyş Kanalı açıldı.
1882: Mısır Hidivliği, Birleşik Krallık tarafından işgal edildi.
1914: Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na katılması ile Birleşik Krallık, Mısır’ın bir İngiliz
Protektorası olduğunu ilan ederek Mısır Sultanlığı’nı kurdu.
1922: İngiliz işgali sona erdi ve Mısır’a resmi olarak bağımsızlık verildi. Bağımsızlık sonrasında I. Fuad, Mısır krallığına getirildi. Ancak yönetim hâlâ büyük ölçüde Ingilizlerin etkisi altındaydı.
1936: I. Fuad’ın ölümü ile oğlu Faruk Mısır sultanı oldu.
1952: Kurmay Albay Cemal Abdül Nasır bir darbe ile başa geçti.
1953: Cumhuriyet ilan edildi ve İngilizlerle Süveyş Kanalı bölgesinin boşaltılmasını öngören bir anlaşma imzalandı.
1954: Nasır başbakan oldu. 1936’dan beri çekilmeye başlayan İngiliz güçleri Mısır’ı terk etti.
1956: İngiltere, Fransa ve İsrail, Süveyş Kanalı’nın millileştirilmesine tepki göstererek Mısır’ı işgal etti, ama kısa sürede ateşkes sağlandı.
Nasır cumhurbaşkanı oldu.
1958: Mısır ve Suriye Birleşik Arap Cumhuriyeti’ni (UAR) kurdular. UAR 1961’de dağıldı.
1967 : Altı Gün Savaşı: Mısır, Ürdün ve Suriye, İsrail’e karşı açtıkları savaşta mağlup oldular. İsrail, Sina Yarımadası, Golan Tepeleri, Gazze Şeridi, Doğu Kudüs ve Batı Şeria’yı ele geçirdi.
1979: Mısır ve İsrail arasında barış anlaşması imzalandı.
1981: Mısır’ın üçüncü Cumhurbaşkanı Enver Sedat, askeri tören sırasında radikal İslamcı bir yüzbaşı tarafından öldürüldü.
1993: Mübarek’in üçüncü iktidar dönemi başladı.
2011: Mısır sokaklarında isyan var. Diktatörlük devrilecek gibi.