Önümüzden arkamızdan silahlı milislerin, askerlerin doluştuğu bayraklı cipler geçiyordu. Bellibaşlı bütün önemli caddelerin girişinde silahlı nöbetçiler bekliyordu. Arkadaşlar fotoğraf makinelerine sarıldılar.
Kaldığımız otel şehrin merkezinde sayılırdı. Bu nedenle demir barikatlardan geçtikten sonra otelin önünde silahlı milislerle karşılaştık. Bunların özel güvenlik güçleri olduğunu söylediler.
Otelin etrafı beton bloklarla çevriliydi. Bir bombalı saldırıya karşı engel olarak düşünülen bu blokları geçince bir demir kapıya geldik. İçeride bir demir kapı daha görünüyordu. İki aramadan geçtikten sonra resepsiyona ulaştık. Orada da silahlı milisler bekliyordu.
Otelin hiçbir penceresi dışa açık değildi. Önünde demir ve beton engeller duruyordu. Bir hapishaneye girmiş gibiydik.
Karzai’nin sarayında
Gezimizin ikinci gününde Karzai’nin güvenlik danışmanı ve ülkenin eski Dışişleri Bakanı olan Rangin Dadfar Spanta’nın davetlisiydik. Güzel Türkçe konuşan Spantan’la görüşmemizin asıl nedeni, onunla eski arkadaşlığımdı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde birlikte okumuştuk. Birlikte “Maoculuk“ yapmıştık.
Afganistan daveti alınca kendisiyle görüşme isteğimi ilettim. Bütün randevularını iptal ederek, bizimle görüşmek üzere, heyetimizi Cumhurbaşkanlığı sarayına davet etti.
Sabah 10.00’daki randevumuz için sabah 08.30’da yola çıktık. İki kez köpekli aramadan geçtik. Cep telefonlarımız, kalemlerimiz dahil her şeyimiz alındı. Uzun beklemeler ve birbirini sürekli takip eden ve pek de eğlenceli olmayan kontrollerden sonra ancak 11.00 Karzai’nin oturduğu “başkanlık sarayı“nın da olduğu bölgeye ulaşabildik.
Bütün bu engeller Taliban içindi.
Merkez Pakistan
Usame Bin Ladin’in öldürülmesinden bir hafta önce Afganistan’ın başkenti Kâbil’de görüştüğümüz Cumhurbaşkanı Karzai’nin güvenlik danışmanı, eski Dışişleri Bakanı Rangin Dadfar Spantan, “üsleri Pakistan” demiş ve çözümün merkezinin de Pakistan olduğuna dikkat çekmişti.
Spantan’ın El-Kaide ve Taliban’a ilişkin değerlendirmeleri şöyle:
Taliban, bir ABD, Pakistan, Suudi Arabistan ortak yapımı. Sovyet yanlısı yönetime karşı Taliban’ı ürettiler, Usame Bin Ladin’e destek verdiler. Zaten ondan önce de Pakistan, Afganistan’da askeri olarak hep vardı.
Pakistan daha önceki yıllarda Taliban’ın yurtsever Afgan liderlerini öldürdü, yalnızca Pakistan yanlısı olanları hayatta bıraktı. Bugün de yöredeki terörü bitirebilmek için Pakistan’ın bu konuda ikna edilmesi gerekiyor.
Pakistan’daki 40 bin medrese
Pakistan’da en az 40 bin medrese var. Bu medreselere 13-15 yaş arası gençler devam ediyorlar. Bunların diyelim yüzde 10’u aşırı eğilimli olsa, eder 4 bin medrese. Hadi 2 bin medrese Taliban ve El Kaide’ye destek veriyor desek ve bu tür medreselerden yılda iki terörist yetişse eder dört bin terörist.
Biz Pakistan yetkilileriyle bunları konuşuyoruz. ABD’ye de Pakistan’ı ikna etmesi gerektiğini söylüyoruz. ABD Pakistan’la ilişkilerinde dikkatli. 180 milyonluk, değişik etnik topluluklardan oluşan bir ülke. Elinde atom bombası var. Pakistan fazla zorlanırsa iç çatışmalar çıkabilir ve yaygınlaşabilir. Bölgedeki bütün dengeler altüst olabilir.
Tabii, terörle mücadele etmek, onları hapse atmakla, ödürmekle hallolacak bir iş değil. Asıl çıkar yol, onların sisteme entergre edilmesi, demokrasiye kazanılmasıdır. Bunun için Taliban’la görüşüyoruz. Onlarla siyasi bir uzlaşma gerçekleştirmek istiyoruz.
Bu bağlamda Pakistan’daki bu 40 bin medrese meselesi önem kazanıyor. Bu medreselerin reforme edilmesi gerekiyor. Kaldırılsın yok edilsin demiyorum. Zaten bu mümkün değil. Ancak doğru bir eğitim ve yönelimle buralarda reform yapılabilir. Pakistan bu çözüme inanırsa sorunun çözümü yolunda adımlar atılabilir.
Irak müdahalesi El Kaide’yi güçlendirdi
Bush yönetiminin Irak’a müdahalesi yasadışıydı. Bu gayrimeşru müdahale, bölgedeki bütün dengeleri sarstı. Afganistan ve Pakistan bundan olumsuz yönde etkilendi. El Kaide ise güçlendi. Biz Taliban’ın barışa hazır olan kanadını kazanmaya çalışıyoruz. 2014’te Afganistan’da seçim var. Taliban da bu seçime girmeli ve yarışa katılmalı. Tabii “Taliban’la görüşüyor musunuz“ diye sormanız durumunda ben de “Hangi Taliban?” diyebilirim.
Adam kaçıran çeteler de kendisine Taliban diyor. Ayrıca, Afganistan’daki silahlı güçlerin temsilcileri olan savaş ağaları da önemli bir güvenlik sorunu oluşturuyor ABD 2014 yılında askeri olarak Afganistan’ı terk edecek. Danışmanlık vb. bir çok alanda onların yardımını almaya devam edeceğiz. Ancak 4 yıl içinde artık kendi ayaklarımızın üzerinde duracak hale gelmemiz şart. Sorumluluğu biz Afganlıların almasının zamanı geliyor.
Rüştümüzü ispat etmeliyiz.
Taliban’la Türkiye’de de görüşebiliriz
“Taliban Türkiye’de büro açabilir mi?” diye soruyorsunuz. Şu kadarını söyleyebilirim, biz Türkiye’ye güveniyoruz. Sizin iç meseleleriniz bizi ilgilendirmez, hükümete kızanlarınız olabilir. Ama biz Afganlılar için Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin izlediği siyaset çok güvenilir. Sokaktaki insanlara sorun,“en güvendiğiniz ülke neresidir“ diye, tereddütsüz “Türkiye” cevabını verirler. Türkiye, Taliban’ın büro açmasına izin verirse biz buna hayır demeyiz. Türkiye’nin düzgün davranacağından şüphemiz yok. Onlarla orada da görüşebiliriz.
Kafaların kazanılması, anlayışların değiştirilmesi gerekiyor. Başlangıçta ABD’liler de biz de hatalar yaptık. Haksız yere evler basıldı, tutuklamalar yapıldı. Bunlar toplumda güvensizliğe neden olurken Taliban’ı güçlendirdi.
Terörizm, tabii ki tek boyutlu bir mesele değil. Bu nedenle terörizmle mücadele asimetrik bir mücadele. Adamın nereden çıkacağını bilemezsiniz. Bakın buraya gelmek için saatlerce süren bir aramadan geçtiniz. Bu saraya ulaşabilmek için sizin de gördüğünüz gibi Dışişleri Bakan Yardımcısı saatlerdir kapıda bekliyordu. Buraya yalnızca Cumhurbaşkanı ve benim de içinde bulunduğum dört kişi aranmadan girebiliyor. Buna rağmen “burada Taliban militanı yok mudur“ derseniz, size kesin bir cevap veremem. Güvenlik önlemleri tek başına bir anlam ifade etmez.
Yarın: İki Mao’cunun Afganistan’da buluşması.