Geçen yazımda Ak Parti sözcülerinin kamuoyunu başkanlık sistemine alıştırmak amacıyla bir ağızdan konuştuklarını yazmıştım.
Başkanlık sistemiyle ülkemizin yönetilemez karmaşaya sürükleneceği kanısındayım. Bu inançla “Yerinden yönetim sistemi olmadan başkanlık sistemi uygulanamaz” görüşümü son kez de geçen hafta yazdım. (17 Mayıs)
İstiyorum ki, merkeziyetçi yönetim sistemi ile başkanlık sisteminin bir arada uygulandığı demokratik bir ülke adı söylensin! Bunun söylenemeyeceğini biliyorum, çünkü demokratik bir ülkede başkanlık sistemine adım atmak için yerinden yönetime geçilmiş olmalıdır veya kestirmeden yazayım: Yerinden yönetime geçilip uygulanmadan başkanlık sistemi kurulamaz.
Bu günlerde, Ak Parti sözcüleri her gün bir yerlerde başkanlık sisteminin faziletini söylüyorlar, bunlardan biri de ABD’den seslenen Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ.
Bozdağ ne diyor?
Taktik olarak çok önemli gördüğüm bu konuşmanın özetini Sayın Bozdağ’ın kelimeleriyle ve söylediklerinin anlamını değiştirmeden, aşağıda veriyorum:
“Başkanlık sistemi tartışılırsa vatandaş, başkanlık sistemini isteyecektir. Başkanlık sistemi deyince Türkiye’de, Latin Amerika ülkeleri ve diğer kötü örnekler akla geliyor. Doğru örnekler üzerinden tartışmalıdır, doğru örnek ABD’dir. ABD hatırlatılınca, federasyon sisteminin sakıncaları ileri sürülüyor. Oysa federasyona gitmeden de başkanlık sistemi uygulanabilir. Türkiye, bölünmeden, üniter yapısını koruyarak, bugünkü idare yapılanmasını muhafaza ederek pekâlâ başkanlık sistemine geçebilir.”
Sayın Bozdağ’dan aldığım ilk cümle, ancak olumsuz okunduğunda gerçeğin ifadesi olur: Tartışılırsa halk başkanlık sistemini istemeyecektir! Bu nedenle tartışmayı sürdürmeliyiz.
Türkiye’de başkanlık sisteminin karşısına çıkmak için ‘Latin Amerika ülkelerinin örnek gösterildiği’ pek sık karşılaşılan bir savunma değildir. Aklı başında adam haklı çıkmak için, gülünç zorbaların dikta idaresini aklına bile getirmez. Sayın Bozdağ da sanıyorum bu gerçeği bilmektedir.
Biz ülkemiz ve halkımız için yönetim sistemi tartışıyoruz, her ülkeden çeşitli farklarımız var, örneklere bakılır, yararlanılır ama bütünüyle alınamaz!
Sayın Bozdağ, “Doğru örnekler üzerinden tartışmalıdır, doğru örnek ABD’dir” derken gerçeği ifade ediyor ama arkasından gerçeğin tam zıddını söylüyor: “ABD hatırlatılınca, federasyon sisteminin sakıncaları ileri sürülüyor. Oysa federasyona gitmeden de başkanlık sistemi uygulanabilir.”
‘Federasyon’, ‘üniter devlet’ gibi belli zamanlar ve belli ülkeler için kullanılan kavramları kullanmadan, lütfen şunu söyleyiniz: Doğru örnek denilen ABD’nin neyini alıp da Türkiye’de başkanlık sistemini kuracaksınız? 50 eyaletini mi, eyalet yönetiminin oluşumunu mu? Temsilciler meclisini, senatosunu, yargısını, polisini, eğitimini mi alacaksınız? Lütfen söyleyiniz, nesini alacaksınız? Söyleyin de tartışalım!
Eğer hedef, yönetim sisteminin aynen korunup, bütün yönetim yetkisinin bir başkanın elinde toplanması ise sözleriniz bu oyunu örtmenin bir parçası olur! Hedef bu ise bir kez daha yazayım: Başımız belaya girer!
Sayın Bozdağ’ın, “Federasyona gitmeden de başkanlık sistemi uygulanabilir” ve “Türkiye, bölünmeden üniter yapısını koruyarak, bugünkü idare yapılanmasını muhafaza ederek pekâlâ başkanlık sistemine geçebilir” sözleri de inandırıcı değildir. ‘Federasyon’ kelimesine karşı olumsuz yönde gelişmiş duyarlılık dikkate alınarak söylenen “Federasyona gitmeden de başkanlık sistemi uygulanabilir” sözü karşısında, “Bilgi noksanlığındandır” deyip geçemiyorum. Eğer, doğru örnek ABD’deki yönetim unsurları ihmal edilecekse, biz nasıl bir sistem düşünüyoruz? Toplumda “Başkanlık sisteminde üniter yapı bozulur” görüşündeki bağnazlara karşı, “Merak etmeyin, başkanlık sisteminde üniter devlet kalacak” biçimindeki savunma da halkı kandırma oyununun başka bir örneğidir. Üniter devlet; birlikten yana, merkeziyetçi yönetim demektir. Sayın Bozdağ, bugünkünden daha merkeziyetçi bir yönetimi mi savunmaktadır?
Bunlar; Ak Parti’nin başkanlık sistemi tartışmasını gerçek dışına taşıyarak ve korkuları istismar ederek sürdüreceğini gösteriyor.
İşin içinde Sayın Bozdağ bile varsa, olay daha dikkatli izlenmelidir.