Necmiye Alpay: Bugün 12 Eylül'de olmayan bir iç savaş tehlikesi var

Kapatılan Özgür Gündem Gazetesi yayın danışma kurulu üyeliği nedeniyle, “Silahlı terör örgütü üyesi olma” suçlamasıyla tutuklanan dilbilimci, yazar Necmiye Alpay, “12 Eylül döneminde iktidar bir siyasi parti biçimini almamıştı. Bugün gitgide tekçileşen bir siyasi parti iktidarda. O dönem hiçbir iç savaş tehlikesi yoktu, bugün ise ciddiyet kazanmış bir tehlike var” diyor.

Alpay, içinden geçtiğimiz dönem açısından sonuç çıkarılması gereken şu vurguyu da yapıyor: “Özgürlükler için bedel ödemeye hazır olmalıyız. Bu ara başlıca ilkemiz gerçekliğe sahip çıkmak olmalı.”

Dil konusundaki başvuru niteliğindeki çalışmaları yanı sıra, barış mücadelesine de uzun yıllardır emek vermiş bir isim olan Necmiye Alpay, 31 Ağustos’tan bu yana tutuklu bulunduğu Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi'nden Evrensel’den Nuray Sancar ve Fatih Polat'ın sorularını yanıtladı.

'İÇ SAVAŞ TEHLİKESİ VAR'

* 35 yaşınızda 12 Eylül askeri darbesi ile, ondan 35 yıl sonra da ‘Askeri darbeyi önlemek ve demokrasiye sahip çıkmak’ iddiasındaki bir hükümet zamanında cezaevine girdiniz. Siz bir kıyaslama yaptığınızda bu iki dönemin pratiklerini nasıl okuyorsunuz?

12 Eylül döneminde iktidar bir siyasi parti biçimini almamıştı. Bugün gitgide tekçileşen bir siyasi parti iktidarda.

O dönem hiçbir iç savaş tehlikesi yoktu, bugün ise ciddiyet kazanmış bir tehlike var. Dönemin şu anki uygulamaları bunu önleme yönünde değil, kışkırtma yönünde geliştiriliyor. Oysa toplumsal yarılma zaten dorukta. Devlet terörü bu yarayı onarmaz, kanırtır. Herkes bireysel ve tarihsel sorumluluğunu üstlenmeli.

* Özgür Gündem’in yayın danışma kurulu üyesi olduğunuz için tutuklandınız. Tamamen dayanışmaya odaklı sembolik bir görev nedeniyle tutuklanmış olmayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce bu tutuklama ile nasıl bir mesaj veriliyor?

Türkiye’nin aydın kesimi tarihte görülmemiş ölçüde sorumluluk alıyor, “barış için herkes” yönünde fikir üretiyor. İktidar bu yükselişe karşı hukuk dışı engeller yaratmaya çalışıyor. Oysa keskin sirke küpüne zarar durumundayız. Cumhuriyet devletinin eski politikasıdır, yazarlara rahat verilmez. Bu politika artık sonlarına yaklaştı, içyüzü açığa çıktı.

'BELLEĞİMİZ DAHA ÇOK MESAİ YAPIYOR'

*Biraz da cezaevi günlerinizden söz etseniz. Cezaevi koşullarınız nasıl, cezaevinde günleriniz nasıl geçiyor?

Günler büyük bir hızla geçiyor, her zamanki gibi. Sizi çalışma odanızdan ayırdılarsa, hayatınızı baltalamışlar demektir. Bilgisayar ve internet yokluğu, beynimize daha çok işlev yüklüyor öte yandan. Belleğimiz daha çok mesai yapıyor. Çağın zulmünün aldığı biçimlerden biri diye eklemeliyim.

* Hakan Tahmaz ile birlikte derlediğiniz ‘Barış Açısını Savunmak’ adlı kitabınızın sunuş yazısında şöyle bir cümle var: ‘Bizim ülkemiz sağır odalar gibi yapılandırılmıştır, yani ses geçirmeyecek şekilde. Duvarlarınız ses geçirmiyorsa, bitişiğinizde her türlü işkence yapılır, insanlığın dışına çıkılır ve siz bir şey duymazsınız.’ Türkiye sizce sağır odalar gibi yapılandırılma halini nasıl aşar

Bugün sağır oda etkisi epey azalmış durumda, bilgiler en azından kısmen yayılabiliyor. Ancak kitlesel “sağır oda” etkisi hâlâ yürürlükte. İnternetin kısıtlanması, medyanın durumu vb... Özgürlükler için bedel ödemeye hazır olmalıyız. Bu ara başlıca ilkemiz gerçekliğe sahip çıkmak olmalı.

“EN KIYMETLİ KELİMELER”

* Bir dilci olarak, şu anki hakim siyaset dilini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Hakim siyaset dili, hamasi, aldatıcı ve kışkırtıcı.

* Türkiye için yeni bir dil kurmak gerekiyorsa bu dil sizce nasıl bir dil olmalı? En kıymetli kelimeler size göre neler olmalı?

Yeni bir dil dediğimiz evrensel hukuktaki karşılığı, nefret söylemi kavramı etrafında oluşuyor. Nefret söylemi, nüfusun ikincil konuma düşürülmüş kesimlerine yönelik aşağılayıcı söylemler demek. Günümüzün hak anlayışı bu tür söylemleri dışlıyor ve yasaklıyor. Mağdur kesimleri aşağılayan her tür söylemlerden arınmış bir dile yeni bir dil diyebiliriz.

Eskilerin “realite terbiyesi” dedikleri ilkeyi yeniden içselleştirmeliyiz. Kıymetli kelimeler dediğiniz de bence realite (gerçeklik) terbiyesine uygun olmalı. Hepimiz batılıların “büyük laf” dediği klişelere başvurmaktan kendimizi alamıyoruz, ‘vicdan’, ‘demokrasi’ ‘insanlık’ gibi. Bunları daha iktisatlı kullanmakta yarar var. Somut olguları vurgulamak, yinelemelerden kaçınmak, hukukun temel kavramlarına sahip çıkmak, “en kıymetli kelimeler” onlar. Mesele onları yinelemeden kullanmak! Fazla yineleme, anlam yitimine yol açar.

'CHP BARIŞ GÜÇLERİNE KATILMALI'

* Türkiye’de Barış Meclisi ve ardından da Barış Vakfının çalışmalarınızda önemli katkılarınız olduğunu biliyoruz. En ağır çatışmalı dönemlerde bile barışın imkanlarını genişletmek için çabalayan bir yazarsınız. Tutuklandıktan sonra da cezaevinden gönderdiğiniz mesajda, ‘Tutukluluğum barışa hizmet edecekse yıllarca sürebilir’ dediniz. Peki barışın inşası açısından sizce önümüzde nasıl bir süreç var?

Barış için bir yandan nüfusun en geniş kitlelerinin talebi olduğunun görülmesi, bir yandan da bunun bir hak olduğunun anlaşılması, yani referandum türü popülist yordamlara gidilmemesi gerekir. Kılıçdaroğlu cezaevi önündeki nöbete yolladığı onurlandırıcı mesajda “barış” sözcüğünü de kullandı geçenlerde. CHP hayli geç kalsa da, barış güçlerine bir an önce katılmak zorundadır. Bu onun tarihsel öz eleştirisi anlamına da gelecektir. Diğer demokratik güçlerle ve Kürt hareketiyle daha gerçek diyaloglar içinde olmaları şarttır. Aynı şeyi AKP’nin bir zamanlar çözüm için çalışmış kadroları konusunda da söyleyebiliriz. Barış sonuçta bütün toplumun işi. Ve işe, savaş övgüsü yapanları kınamakla başlamak iyi olur.

'BİZLER DE ÖZGÜRLÜK NÖBETİNDEYİZ'

* İsviçre’nin Almanca PEN Merkezi (DSCP) sizi ‘onur üyesi’ seçti. Ve hem ulusal hem de uluslararası düzeyde size destek açıklamaları yapıldı. Cezaevinizin kapısında Özgürlük Nöbeti tutuluyor. Bu dayanışma için neler söylersiniz?

Özgürlük Nöbeti, Aslı Erdoğan’la beni çok aşan özlemlerin simgesi halinde. Buraya gelenler her hafta farklı kesimlerin sesini ulaştırıyor. Hepsi son derece değerliler, olağanüstüler ve bu nöbetlerin burayla sınırlı olmadığı da biliniyor. Bizler de bir anlamda özgürlük nöbetindeyiz... Sonsuza kadar!

Çok teşekkür, çok selam.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.