İnternet daha akıllı olduğumuz hissini veriyor

Yeni bir araştırmaya göre, internette her tür bilgiye erişim kolaylığı, kendi zekamıza dair aşırı bir güven duygusuna kapılmamıza neden olabiliyor.

İnternetin bilgi düzeyimiz konusundaki düşüncemizi, psikologların üstbiliş olarak adlandırdığı olguyu nasıl etkilediğine bakalım.

Herhangi bir konuda böbürlendiğinizin farkındaysanız o konuda dürüst davranmıyorsunuz demektir, ama becerilerinizi tahmin konusunda hata yapmış sayılmazsınız.

Eğer asıl olduğundan daha fazlasını bildiğinize inanıyorsanız o zaman hata yapmış olursunuz. Araştırmalar anlama konusundaki yanılsamanın çok yaygın olduğunu ve internet çağında üstbiliş yanılgılarının yeni biçimler aldığını gösteriyor.


TRANSAKTİF HAFIZA


Yale Üniversitesi’nden Matt Fisher, transaktif hafıza olarak bilinen belli bir düşünme tarzı üzerinde duruyor. Bu düşünme tarzı, hatırlama konusunda başka insanlara, kitaplara ve nesnelere bel bağlayışımızı ifade ediyor. İşe götürmeniz gereken bir şeyi bir gece öncesinden kapının yanına koyuyorsanız transaktif hafızayı kullanıyorsunuz demektir.


Bu olgunun bir yanı da kişisel hafızamızda gerçekten bildiğimiz şeyler ile, kolay erişebildiğimiz, dünyada hazır olan bilgileri ya da derinlemesine anlamadan yüzeysel bilgi sahibi olduğumuz şeyleri birbirine karıştırma eğilimidir.

Arabanın nasıl çalıştığını anladığımızı sanırız. Oysa aslında onu nasıl çalıştıracağımızı biliyoruzdur. Evet, gaza bastığımızda araba ileri gider; ama onun nasıl ilerlediğini bilmeyiz aslında.


BİLGİ DENEYİ


Fisher ve ekibi bu eğilimin internet çağı ile bağını araştırdı. Deneklere bazı olgusal sorular sordu: “Neden saat kuşakları vardır?” vb. Deneklerin yarısından soruları cevaplamadan önce internette araştırmaları istendi. Sonra bütün deneklere “Bulutlu geceler neden daha ılıktır?” ya da “Sirke nasıl yapılır?” türünden ikinci grup soruları cevaplama konusunda ne kadar emin oldukları soruldu.


İnternete bakmalarına izin verilen denekler, ikinci gruptaki sorular konusunda daha emindiler. Bu insanlar gerçekten de bu bilgilere sahip olduklarını düşünüyordu. Yani bu bilgilerin kendi kafalarında olduğuna inanıyorlardı.

Fakat başka bir araştırma bu tarz düşünmenin de bir çaresi olduğunu gösterdi.


Toronto Üniversitesi’nden Amanda Ferguson ve ekibi ise araştırmayı tersinden ele aldı. Önce deneklerden sorulara yanıt vermeleri istendi. Eğer cevapları bilmiyorlarsa doğru cevap için internete bakabilirlerdi sonra.

Böyle bir ortamda ise internete erişimi olmayan kişiler, internet bağlantısı bulunmayanlara kıyasla soruları cevaplama bakımından daha az istekliydiler.

İnternet erişimi bu insanları her şeyi biliyor iddiasından geri tutmuştu. Onların değerlendirmesine baktığımızda internette doğru cevapları bulma olanağının sadece onların özgüvenini sarsma etkisi yaptığını söyleyemeyiz. Onlar hala iddialıydılar ama bu bilgilerini göstermekten geri duruyorlardı.

Kısacası insanlara cevaplarının doğruluğunu kontrol etme olanağı verildiğinde bilgi konusundaki ilk iddialarında daha temkinli davranıyorlardı.


İNTERNETİN DÜŞÜNMEYE ETKİSİ 



Her şeyi bilirim havasında olanlar için de bu uygulamaya gidilip bilgilerinin kontrol edileceği hissi yaratılarak böbürlenmelerinin önüne geçilebilir. Bu insanlar hala internette araştırma yaparak doğru cevabı bulabilir. Ama en azından internetteki bilgiye ulaşıyor olmalarının kendilerinin her şeyi biliyor olduğu anlamına gelmediğini fark edebilirler.


En çok sorulan sorulardan biri de internetin bizim düşünme tarzımızı değiştirip değiştirmediğiyle ilgilidir. Bu araştırma, internetin bizim her zamanki düşünme biçimimizi alevlendirdiğini gösteriyor. Bildiklerimiz ile kolay ulaşabildiğimiz bilgi arasında ayrım yapamıyorsak internet aşırı güven kaynağı olabiliyor; aynı zamanda iddialarımızın ve cevaplarımızın doğruluğunun kontrol edilebileceğini düşünüyorsak daha güvensiz davranmamız söz konusu olabilir.
Olduğundan fazlasını bildiğimizi düşünme, hazır ulaşacağımız bilgiyi kendimiz biliyormuşuz gibi görme ve yanlış cevap verirsek bunun ortaya çıkmasından endişelenme eğilimi her zaman düşünme tarzımız üzerinde etkide bulunan faöktörlerdir.


İşte internet sayısız yeni biçimlerin evrildiği bu karmaşık bilişsel sistem içinde bir yere oturmaktadır.

(BBC Türkçe)

Anahtar Kelimeler:
GüvenZekiInsanlarInternet
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.