AKP'nin HSYK teklifi ile Adalet Bakanı tek güç olacak

AKP'nin sunduğu yeni HSYK teklifi ile hangi HSYK üyesinin hangi dairede görev yapacağını Adalet Bakanı belirleyecek

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (HSYK) yetkilerini Kurul başkanı Adalet Bakanı Bekir Bozdağ’a devreden ve Kurul üyelerini görevden alma yetkisi getiren AKP teklifi kanunlaştığında HSYK tek kelimeyle boşalacak ve dört yıl önce seçimle gelen 22 HSYK üyesi yeniden seçilecek.

Teklifle HSYK’da “asıl” ve “tamamlayıcı üyelik” diye yeni bir üyelik modeli gelecek. Kimin asıl kimin tamamlayıcı üye olacağını ise Bakan belirleyecek. Üye sayısı 11’e çıkarılıp görev alanı yeniden belirlenen HSYK 3. Daire ise “5+5” şeklinde iki heyet halinde çalışacak. Adalet Akademisi’nin Başkanı’na da kanun çıkınca ilk toplantısında Bakanlar Kurulu seçecek.

13 soruda AKP'nin sunduğu HSYK teklifi:

1-Teklifi neden hazırlandı ve kim verdi?

Başbakan Tayyip Erdoğan’ın, HSYK’nın Adli Kolluk Açıklaması’nın ardından “Yetkim olsa HSYK’yı anında yargılardım” sözlerinin ardından HSYK Kanunu’nunda değişiklik bekleniyordu. Ancak, AK Parti beklenenden kapsamlı altı kanunu değiştiren, HSYK ve Adalet Akademesi’ni kökten yeniden yapılandıran 52 maddelik kanun teklifini TBMM’ye verdi. Teklifin verilmesinin HSYK 3. Dairesi’nin İstanbul Emniyet Müdürü Selami Altınok, Büyük Rüşvet operasyonunu yöneten Zekeriya Öz ve savcılara inceleme kararı verip 1. Daire’nin Öz’ü Bakırköy’e atandığı güne rastlaması da ilginç bir tesadüf oluşturdu.

2- Seçimle gelen 22 HSYK üyesi ve bürokratlar ne olacak?

Kanunun yürürlüğe girmesiyle dört yıl önce neredeyse tamamı Bakanlıktan geçen tüm personelin görevi sona eriyor. HSYK’daki mevcut müfettişler, tetkik hakimleri, Teftiş Kurulu Başkanı ve Başkanvekili ile HSYK Genel Sekreterinin görevi bitiyor. HSYK’daki idari personel görevden alınıyor. Aynı zamanda HSYK 3. Daire Başkanı da olan Başkanvekili Ahmet Hamsici, HSYK 1. Daire Başkanı İbrahim Okur, HSYK 2. Daire Başkanı Nesibe Özer başta seçimle gelen 22 Kurul üyesinin dairelerdeki görevleri sona erecek. On gün içinde Bakan, hangi HSYK üyesinin hangi dairede görev yapacağını kendisi belirleyecek.

3- Üyelerin durumu ne olacak?

HSYK Daire Başkanlarını, daireler kendi içlerinde seçiyordu. Şimdi Bakanın seçtiği iki adaydan birini o daire değil HSYK Genel Kurul’u seçecek. Daire başkanlığında üyelerin çoğunluğunun oyunu alma şartı değil katılanların oyunun çoğunun oyunu almak yeterli olacak. Yasak kalktığı için artık Müsteşar üç daireden birine başkan olabilecek.

4-Teftiş Kurulu Başkanı ve genel sekreteri kim atayacak?

Teftiş Kurulu Başkanı, Genel Sekreter ve sayıları 4’ten 5’e çıkarılan biri idari yargıdan gelecek genel sekreter yardımcıları Bakan tarafından yeniden belirlenecek. Teftiş Kurulu Başkanlığı doğrudan bakana bağlı olacak. HSYK’da görev yapacak tetkik hâkimlerini de bakan seçecek. Kurula nakden ve açıktan atanacak personel için Bakan yetkili.

5-HSYK’nın genelgeleri ne olacak?

HSYK’nın dört yıl boyunca yayımladığı tüm genelge ve kararlar, kanun yürürlüğe girdiğinde iptal edilecek. Yönetmelik çıkarma yetkisi Genel Kurul’dan alınarak Bakan’a verildi. Savcıların adli, hâkimlerin idari görevlerini belirleme ve bu konuda genelge çıkartma yetkisi de Adalet Bakanı’na geçti.

6- Bakan HSYK üyelerine soruşturma açabilecek mi?

Seçimle gelen HSYK üyeleri hakkındaki disiplin işlemlerini artık HSYK Genel Kurulu yerine Adalet Bakanı tek başına yürütecek ve karara bağlayacak. Bakan HYSK üyelerini  görevden alma yetkisine kavuşacak. HSYK üyelerinin adli suçlarıyla ilglii soruşturma ve dava açılması izinlerini de yine Bakan verecek. Bakan, Genel Kurul’un disiplinle ilgili kararları vereceği toplantılara da bundan sonra katılabilecek. AK Partililerin “korsan bildiri” diye eleştirdiği bildiriye imza atan 17 HSYK üyesine, Bakan Bekir Bozdağ kanun yürürlüğe girdikten sonra soruşturma açabilecek. Bakan artık hakim ve savcıların, yönetmeliklerine aykırı davranışlarına soruşturma açabilecek.

7- Dairenin hangi işe bakacağını kim belirleyecek?

HSYK Genel Kurulu, daire kararlarına yapılan itirazları karara bağlayamayacak. Dairelerin hangi işlere bakacağına artık bakan karar verecek. Bakan, gelen dosyayı istediği daireye sevk edebilecek. Genel Kurul’un toplantı günlerini ve gündemini de bakan belirleyecek. Dairelerin kararlarına yapılan itirazı Genel Kurul değil, bir sonraki numaralı daire karara bağlayacak. Genel Kurul’un toplantı yeter sayısı da korsan toplantıları önlemek için 15’ten 17’ye çıkarılıyor.

8-HSYK’ya üye seçim sistemi nasıl değişti?

Anayasa Mahkemesi’nin anayasaya aykırı diye iptal ettiği düzenleme yeniden getirildi. HSYK’ya üye seçiminde Danıştay, Yargıtay ve ilk derece mahkemelerindeki seçimlerde her yargı mensubu aday sayısı kadar kişiye oy verebiliyordu. Ancak değişiklikle artık sadece bir adaya oy verilebilecek. Hükümet çevrelerinde, HSYK’nın mevcut dengesinin, bu hükmün daha önce Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmesinden dolayı bu şekilde oluştuğu görüşü yaygın.

9-Dairelerin dengeleri Bakan nasıl değiştirecek?

Şu anda HSYK’nın üç ayrı dairesinde 7’şer kurul üyesi var. Teklifle üç dairenin üye dengesi Bakan’ın istediği gibi değişecek. 1 ve 2. Daire beşer, 3. daire ise 11 üyeden oluşacak. HSYK’da üç dairenin üye dengeleri bizzat bakan tarafından belirli kesimlere yakın üyelerin çoğunlukta olmayacağı şekilde değiştirilecek. Yargı çevrelerinde “3 Daireye operasyon yapıldı. İlk 2 daire önemli daireler. İstenmeyen üyeler 3. daireye” yorumu yapıldı.

10- HSYK 3. Daire’nin görev alanı nasıl değişti?

HSYK 3. Dairesi’nin, hâkim ve savcılarla ilgili denetlemelerde karar verme ve şikâyetleri karara bağlama yetkisini HSYK 2. Daire’ye devredecek. Bu daire 5’er kişilik iki heyet halinde çalışabilecek ve 11 kişiden oluşacak.

11-Komisyon başkanını belirleme yetkisi ne oldu?

Mahkemelerin görev alanlarını ve üye dengesini belirleyen adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarının başkanları ve bir asıl, bir yedek üyesini belirleme yetkisi de HSYK’dan alınarak bakanlığa verilecek.

12-Adalet Akademisi’nde ne olacak?

Türkiye Adalet Akademisi’nin Başkanı da yapısı da kökten değişecek. Eğitimler konusunda hükümetin belirleyiciliği esas olacak. Teklif yürürlüğe girdiğinde, Türkiye Adalet Akademisi’nin başkan, başkan yardımcıları, genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu üyeleri; yeni usule göre atama, seçim ya da görevlendirme yapılması için, mevcut görevleri sona erecek. Eğitim Merkezi Müdürü ve müdür yardımcıları, HSYK tarafından; kadrosu Akademide bulunan diğer personel ise Adalet Bakanlığı tarafından görevlerinin sona erdiği tarihten itibaren 15 gün içinde başka bir göreve atanacaklar. Hakim-Savcıların meslek içi eğitimleri HSYK’dan alınıp Adalet Akademisi’ne verilecek.

13-Akademi Başkanı’nı kim seçecek?

Kanun yürürlüğe girince Adalet Akademisi’nin Başkanı Yardımcıları ve Daire Başkanı’nı on gün için Bakan atayacak. 15 gün içinde ise Bakan üç Akademi Başkanı adayını Bakanlar Kurulu’na sunacak. İlk Bakanlar Kurulu’nda başkan atama ya da görevlendirmesi yapılacak. Adalet Akademisi Genel Kurulu’na Bakan tarafından seçilen üye sayısı 0’dan 6’ya çıktı. Yargıtay ve Danıştay’ın 7 üyesi, 3’e düştü. (T24)

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.